Trump'ın İddiası: Xi ve Putin İran'a Silah Satmayacaklarına Söz Verdi

Trump'ın Daha Önce Gündeme Getirdiği Güvenceler

Trump'ın 24 Temmuz açıklaması, Xi ve Putin'den aldığını söylediği bir dizi önceki iddiaya dayanıyor:

• Nisan 2026 – Trump, Xi'ye İran'a silah sağlamaması için bir mektup gönderdiğini ve Xi'nin, Çin'in Tahran'a silah vermediği yanıtını verdiğini söyledi .
• Mayıs 2026 – Trump, 14-15 Mayıs'taki Pekin ziyareti sırasında Xi'nin, Çinli şirketler de dahil olmak üzere İran'a askeri kaynak sağlamaktan kaçınacağına söz verdiğini belirtti . Ayrıca Xi'nin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yardım teklif ettiğini de iddia etti .
• Haziran 2026 – Fransa'nın Evian kentinde düzenlenen G7 Zirvesi'nde Trump, Xi ve Putin'e İran'la olan çatışmada "tam tarafsızlıklarını" sürdürdükleri için alenen teşekkür etti ve bu itidali takdirle karşıladı .

Rusya'nın İran'ın CIA Tesislerine Yönelik Saldırılarına Olası Katılımıyla İlgili Endişeler

Trump'ın bu paylaşımından sadece iki gün önce, 22 Temmuz 2026'da Reuters, ABD istihbarat analistlerinin Rusya'nın, İran'ın Körfez bölgesindeki CIA tesislerine düzenlediği insansız hava aracı (İHA) saldırılarına hedefleme yardımı, gelişmiş İHA teknolojisi veya başka bir destek sağlayıp sağlamadığını araştırdığını bildirdi . Saldırıların hassasiyeti, olası bir Rus yardımına işaret eden başlıca kanıt olarak gösteriliyor. Bu saldırılar, Mart 2026'da Riyad'daki ABD Büyükelçiliği'ndeki istasyon ve doğu Irak'taki ayrı bir tesis de dahil olmak üzere en az iki CIA bölgesini hedef aldı . ABD'li analistler henüz kesin bir sonuca varamadı ve soruşturma devam ediyor . Ayrıca Ukrayna, Rusya'nın İran'a saldırılarını iyileştirmesi için siber destek ve casusluk görüntüleri sağladığını iddia ediyor .

Sözlerin Doğrulanmasındaki Zorluklar

• Xi ve Putin'den alındığı iddia edilen güvenceler, kamuya açık herhangi bir yazılı anlaşma, muhtıra veya Pekin ya da Moskova'dan bağımsız bir teyit bulunmayan özel, sözlü taahhütlerdir . Ne Kremlin ne de Çin Dışişleri Bakanlığı, Trump'ın iddialarını kamuoyu önünde doğrulamadı .
• Bu sözler, tam tersini gösteren operasyonel istihbaratla eşzamanlı olarak veriliyor: ABD'li yetkililer, Çinli firmaların aracı ülkeler üzerinden İran'a gizli silah satışlarını görüştüğünü ve Rusya'nın hedefleme desteğinin aktif olarak araştırıldığını belirtiyor .
• Çatışma sırasında Çin resmi olarak "diplomatik arabuluculuğa" odaklanmış olsa da, istihbarat değerlendirmeleri Çinli şirketlerin İran'a çift kullanımlı teknoloji, füze parçaları ve coğrafi istihbarat sağlamaya devam ettiğini gösteriyor .

İran'ın Askeri Teçhizat Temini İçin Attığı Bildirilen Adımlar

• Çin'den: İran, Şubat 2026 itibarıyla Çin yapımı CM-302 süpersonik gemisavar seyir füzelerini satın almaya yaklaşmıştı . ABD'li yetkililer, Çinli firmaların aracı ülkeler üzerinden gizli silah satışları planladığını söylüyor . Mart 2026 tarihli bir rapora göre Çin, Şubat 2026 sonunda İran'a taarruz İHA'ları transfer etti ve CM-302 satışını sonuçlandırmaya yakındı .
• Rusya'dan: Aralık 2025'te İran, Rusya ile hava savunmasını yeniden inşa etmek için 500 adet Verba seyyar rampa ve yaklaşık 2.500 adet 9M336 taşınabilir uçaksavar füzesi satın almak üzere 500 milyon Euro değerinde gizli bir anlaşma imzaladı . Rusya'nın İran'a siber destek ve keşif görüntüleri sağladığı da bildiriliyor . İran, Ocak 2026'ya kadar altı adede kadar Rus Mi-28 taarruz helikopteri teslim aldı .
• Genel olarak analistler, Çin'in endüstriyel ve navigasyon bileşenleri sağladığı, Rusya'nın operasyonel doktrin ve sensör mimarisine katkıda bulunduğu, İran'ın ise ortaya çıkan sistemleri üretip konuşlandırdığı derinleşen bir üçlü ittifaktan söz ediyor .

Trump'ın Tehdit Ettiği Yaptırım Önlemleri

Trump, 24 Temmuz'da ABD'nin Çin veya Rusya'nın İran'a silah sağladığını tespit etmesi halinde "bunun onlar için çok kötü olacağı" uyarısında bulundu . Şu anda hiçbirinin aktif olarak katılmadığına inandığını ancak gelecekteki herhangi bir silah tedarikinin sonuçları olacağını açıkça belirtti. Mevcut kaynaklarda tarifeler, yaptırımlar veya askeri eylemler gibi daha spesifik yaptırım önlemleri kamuoyuna açıklanmış değil.