ABD-İran Çatışması Tırmanıyor: 13. Gece Saldırıları, 'Göze Göz' Tehditleri ve Hürmüz Boğazı'nda Nakliye Krizi

Tırmanan Tehditler: 'Göze Göz' ve 'Kafa Göz'

Askeri çatışmaya, her iki tarafın da savaşın yıkıcı bir şekilde genişlemesi riskini taşıyan sözlü tehditleri eşlik ediyor.

• Başkan Trump, 22 Temmuz'da İran'ın Hürmüz Boğazı'nda saldırdığı her gemi için bir İran köprüsünü veya enerji santralini bombalamakla tehdit etti . Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı'nda bir gemiye her ateş açtığında... Amerika Birleşik Devletleri BİR KÖPRÜYÜ VEYA ENERJİ SANTRALİNİ bombalayıp yok edecektir" dedi . Daha önce İran'a Boğaz'ı açması için ültimatom vermiş ve aksi takdirde bu tür altyapıları vuracağını söylemişti .

• İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi doğrudan X hesabından yanıt verdi: "Savunma doktrinimiz açıktır: göze göz. İran'a yönelik, altyapımız da dahil olmak üzere herhangi bir saldırı, güçlü ve kararlı bir yanıtı zorunlu kılacaktır" . Bu tür ABD saldırılarına yardım eden veya destek olanların da "meşru hedef" sayılacağını ekledi .

• Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Filipinler'deki 59. ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda söylemi daha da tırmandırdı: "Araghchi politikalarının 'göze göz' olduğunu söylüyor. Trump'ın politikası ise 'kafa göz'. Çok ağır bir bedel ödeyecekler" dedi .

Sivil altyapıyı hedef alma tehdidi, uluslararası hukuk kapsamında potansiyel bir savaş suçu olarak değerlendiriliyor . Bağımsız bir çatışma izleme kuruluşu, Trump yönetiminin halihazırda köprüler, demiryolları ve su tesisleri dahil İran sivil altyapısını vurduğunu bildirdi .

Hürmüz Boğazı Nakliye Krizi

Çatışma, dünya petrolünün yaklaşık %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen durma noktasına getirdi .

• Neredeyse Tam Duraklama: Lloyd's List Intelligence verilerine göre, büyük hiçbir gemi Temmuz başında konumunu bildirerek ABD koordineli rotayı geçmedi . Umman kıyısına yakın şeritten geçen izlenebilir geçişler "tarihin en büyük tedarik kesintisi" olarak nitelendirilerek durma noktasına geldi .
• Tanker Trafiği Dibe Vurdu: Tanker geçişleri, yenilenen saldırılar ve gemi saldırıları nedeniyle Temmuz ortasında iki ayın en düşük seviyesine geriledi .
• BM'den Uyarı: Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), gerekli güvenlik koşulları sağlanana kadar Boğaz'dan geçiş yapılmamasını tavsiye ederken, yüzlerce gemide mahsur kalan yaklaşık 6.000 denizci olduğu belirtildi .
• Ablukalar: İran su yolunu kapattığını ilan ederken , ABD İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koydu . Başkan Trump, ticari gemiler için boğazı koruma karşılığında %20 ücret alınmasını önerdi .

Bildirilen Kayıplar

Kayıp rakamlarının bağımsız olarak doğrulanması hala zor ve farklı kaynaklar farklı sayılar veriyor.

• İran kayıpları: İran devletine yakın kaynaklar, 9. gece saldırıları itibarıyla en az 53 kişinin öldüğünü ve yaklaşık 600 kişinin yaralandığını bildirdi . Önemli not: Bu rakam İran kaynaklı olup Batı haber ajansları tarafından bağımsız olarak doğrulanmamıştır. Daha önce İran Sağlık Bakanlığı, yenilenen bombardımanın ilk iki gecesinde en az 14 kişinin öldüğünü açıklamıştı .

• ABD kayıpları: 9. gece itibarıyla (20 Temmuz) ABD ordusu, son çatışmalarda en az 3 Amerikan askerinin öldüğünü doğruladı ve yaklaşık beş aylık çatışmalarda ölen toplam ABD personeli sayısının 17'ye ulaştığını bildirdi . Yaygın olarak telaffuz edilen 18 ABD askerinin öldüğü rakamı, en son ve güvenilir kaynaklardan bağımsız olarak doğrulanamadı; bu muhtemelen çatışmanın başlarından itibaren kümülatif bir toplamı veya koalisyon çapındaki kayıpları yansıtıyor. Pentagon'un resmi sayısı, kampanya devam ettikçe güncellenmeye devam ediyor.

Genel Görünüm: Daha Fazla Tırmanma Muhtemel

Çatışmada düşüş belirtisi yok. Kilit faktörler daha da yoğunlaşmaya işaret ediyor:

• Ateşkes görünmüyor: Ön bir anlaşma Temmuz başında çöktü . Başkan Trump 6 Temmuz'da "Ya bir anlaşma olacak ya da biz işi bitireceğiz" dedi .
• İran çatışma alanını genişletiyor: ABD saldırılarına misilleme olarak İran, Ürdün, Katar, Kuveyt ve Umman dahil Körfez'deki ABD müttefiklerine saldırılar başlattığı bir ABD tesisini vurduğunu iddia etti . İran destekli Husiler de Kızıldeniz ablukasını genişletti .
• Altyapı saldırıları yaklaşıyor: Başkan Trump'ın köprüleri ve enerji santrallerini vurma tehdidi gerçekleşirse, mevcut askeri hedeflere yönelik kampanyanın çok ötesinde büyük bir tırmanma anlamına gelecek .
• Enerji piyasalarında şok: Hürmüz Boğazı trafiğinin neredeyse tamamen durması, analistlerin tarihin en büyük tedarik kesintisi olarak nitelendirdiği bir durum yaratarak küresel petrol piyasalarını ciddi şekilde gerdi .

Kilit belirsizlik: Kayıp rakamlarının, özellikle İran kayıplarının bağımsız olarak doğrulanması sınırlı kalmaya devam ediyor ve ABD kayıplarının kesin sayısı hala güncelleniyor. Küresel enerji güvenliği ve bölgesel istikrar üzerindeki uzun vadeli etkiler derin olacak.