Buğday Fiyatları Neden 3 Yılın Zirvesinde? Karadeniz’de Gerilim, Aşırı Sıcaklar ve Tedarik Endişeleri

• Rusya, 10 Temmuz'da Ukrayna'nın Azak Denizi'ndeki ticari gemilere düzenlediği insansız hava aracı saldırılarının ardından Don-Azov Kanalı'ndaki sevkiyatı geçici olarak durdurdu . Bu su yolu, Rus buğday ihracatının yaklaşık dörtte birini oluşturuyor .
• Rusya ayrıca Azak Denizi ve Kavkaz limanlarının bir kısmına erişimi kısıtlarken, Ukrayna'nın liman altyapısına yönelik saldırılarını sürdürdü .
• Yetkililere ve sektör temsilcilerine göre, Ukrayna'nın tahıl ihracatı, Rus saldırıları nedeniyle üçte bir oranında azalabilir .
• Bloomberg Tarım Spot Endeksi (10 büyük tarım ürününü takip eder) de buğday, mısır ve kanola ile birlikte üç yılın zirvesine ulaştı .

Bu kesintiler henüz 2022'deki tam abluka boyutuna ulaşmamış olsa da, artan karşılıklı saldırılar tahıl piyasalarına ciddi bir jeopolitik risk primi geri getirdi .

2. ABD ve Avrupa Mahsullerini Vuran Aşırı Sıcaklar

Jeopolitik arz şokunun yanı sıra, sıcak ve kurak hava koşulları hem ABD Ovaları hem de Batı Avrupa'daki buğday yetiştirme bölgelerine zarar veriyor. Birden fazla kaynak, bunun fiyatları psikolojik eşik olan 7 doların üzerine iten kilit faktörlerden biri olduğunu belirtiyor .

• ABD Tarım Bakanlığı (USDA) projeksiyonlarına göre, ABD buğday rekoltesinin yarım yüzyılı aşkın süredir görülmeyen en düşük seviyelere inmesi ve stokların "tarihsel olarak sıkı" olması bekleniyor .
• Batı Avrupa'da kritik büyüme dönemlerinde yaşanan yüksek sıcaklıklar, mahsul beklentilerini daha da kötüleştiriyor .

3. Daralan Küresel Arz Dengesi

İhracat kesintileri ve mahsul hasarının birleşimi, küresel dengeyi yılların en sıkı seviyesine itti:

• USDA'nın arz kesintileri ve düşük yurt içi stok projeksiyonları, Temmuz başında başlayan ralliyi tetikledi .
• Mısır, soya fasulyesi ve buğday vadeli işlemleri Temmuz ayında önemli artışlar kaydetti ve bu durum, tarım grubundaki geniş tabanlı sıkışıklığı yansıtıyor .

4. Yükselen Gıda Enflasyonu Korkuları

Tüm bu etkenler, küresel gıda enflasyonu risklerini yeniden gündeme getirdi. Bloomberg Tarım Spot Endeksi, Temmuz 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bu yükseliş, İran savaşının tarımsal emtia kompleksi üzerinde yarattığı enflasyonist baskıyla da birleşiyor . Karadeniz ithalatına yoğun bağımlı olan Kuzey Afrika ve Afrika Boynuzu ülkeleri bu durumdan en çok etkilenecek bölgeler olarak öne çıkıyor .

Özet: Buğday fiyatlarının 7 doların üzerine çıkması tek bir faktörden değil, üçlü bir eşzamanlı şoktan kaynaklanıyor: Karadeniz'de jeopolitik kaynaklı ihracat kesintileri, başlıca Batılı üretim bölgelerinde sıcak hava dalgalarının mahsullere verdiği zarar ve zaten sıkı olan küresel stoklar. Piyasalar, hem mevcut arz sıkışıklığını hem de koşulların daha da kötüleşme riskini fiyatlıyor.