GHIT Fonu’ndan Bundibugyo Virüsü Salgınına Karşı Taşınabilir Ebola Tanı Sistemine 140 Milyon Yen Yatırım

Proje Ortakları

• Osaka Metropolitan Üniversitesi – Tıp Fakültesi Viroloji Bölümü’nden Prof. Yasutoshi Kido araştırmaya liderlik ediyor.
• K.K. DNAFORM – Temel tanı platformunu sağlayan Japon biyoteknoloji şirketi.
• INRB (Institut National de Recherche Biomédicale) – DRC’nin ulusal biyomedikal araştırma enstitüsü olup, ülke içinde klinik değerlendirmeyi mümkün kılıyor.

Teknoloji Platformu

Sistem, K.K. DNAFORM tarafından geliştirilen SmartAmp izotermal PCR teknolojisi ve Eprobe algılama yöntemini kullanıyor. Bu, altyapının sınırlı olduğu saha koşullarında kullanılmak üzere taşınabilir olacak şekilde tasarlanmış bir nokta-of-care test (POCT) platformudur. GenPad adı verilen platform, pille çalışıyor (7.2VDC, 21.6Wh), yalnızca 460 gram ağırlığında ve tek şarjla 8 adede kadar test yapabiliyor; bir kan örneğinden yaklaşık 30 dakika içinde sonuç veriyor. İlk aşamalar, prototip geliştirme, performans doğrulama ve DRC’de klinik değerlendirme için hazırlıkları kapsıyor.

Salgın Bağlamı: DRC ve Uganda’da Bundibugyo Virüsü

PHEIC İlanı

16 Mayıs 2026’da WHO Genel Direktörü, Bundibugyo virüsü hastalığı salgınının Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) kapsamında Uluslararası Öneme Sahip Bir Halk Sağlığı Acil Durumu (PHEIC) oluşturduğuna karar verdi. Salgın ilk olarak 15 Mayıs 2026’da DRC ve Uganda sağlık bakanlıkları tarafından ilan edilmişti.

Vaka ve Ölüm Sayıları (Temmuz 2026 ortası)

Not: 21 Temmuz 2026 tarihli ECDC raporu (7 Temmuz’a kadar olan DRC verilerine atıfta bulunarak) DRC’de 750’den fazla hastanın izolasyonda olduğunu ve 285 kişinin iyileştiğini belirtiyor. 2026 salgınına ilişkin Wikipedia özeti, 7 Temmuz 2026 itibarıyla 1.780 doğrulanmış vaka, 304 şüpheli vaka, 303 iyileşen ve 602 ölüm olduğunu ve ölüm oranının %33,8 olduğunu bildiriyor.

Bundibugyo Türü İçin Ruhsatlı Aşı veya Tedavi Yok

WHO, Bundibugyo türünün (BDBV) "aşısı veya spesifik tedavisi olmayan bir tür" olduğunu, ancak umut verici adayların test edilmesi için çalışmaların sürdüğünü açıkça belirtiyor. Mevcut Ebola aşıları (örn. rVSV-ZEBOV) Zaire ebolavirüsüne karşı etkiliyken, Bundibugyo virüsüne karşı çapraz koruma sağlamıyor.

100 Gün Misyonu ile Uyum

100 Gün Misyonu (100DM), G7 ve G20 tarafından onaylanan küresel bir girişimdir ve bir pandemi tehdidi tanımlandıktan sonraki 100 gün içinde güvenli, etkili ve uygun fiyatlı tanı, tedavi ve aşıların hazır bulunmasını hedefler. Hızlı nokta-of-care tanı testleri, misyon kapsamında gerekli üç müdahaleden ilki olarak açıkça listelenmiştir.

Bu GHIT Fonu projesi, 100 Gün Misyonu ile birkaç önemli açıdan uyumludur:

• Doğrudan tetikleyici: 16 Mayıs 2026’daki WHO PHEIC ilanı, 100 Gün Misyonu’nun tanımlanmış başlangıç saatiydi. GHIT Fonu, acil durum başvuru çağrısını (RFP) yalnızca altı gün sonra, 22 Mayıs 2026’da başlattı.
• Tanının temel direk olması: Hızlı nokta-of-care tanı testleri, 100 Gün Misyonu çerçevesinde ilk öncelikli müdahaledir.
• Bilinen bir boşluğu kapatmak: Haziran 2026 itibarıyla, Uluslararası Pandemi Hazırlık Sekreterliği, bu tür için onaylanmış hiçbir tanı, tedavi veya aşının bulunmadığını kaydetti; 100 Gün Misyonu tam olarak bu tür boşlukların doldurulmasını hedefliyor.
• Taşınabilir, sahaya hazır tasarım: SmartAmp izotermal platformu (GenPad), salgın koşullarında nokta-of-care yakınında kullanılmak üzere tasarlanmış olup, misyonun sahada konuşlandırılabilir tanı kapasitesi gereksinimiyle eşleşiyor.

Kısacası bu yatırım, bir PHEIC tarafından tetiklenen, mevcut hiçbir karşı önlemi olmayan bir patojeni hedef alan ve saha konuşlandırması için tasarlanmış bir platform kullanan somut, hızlı müdahale amaçlı bir Ar-Ge çabasıdır; bu da 100 Gün Misyonu’nun tanı ayağını doğrudan uygulamaktadır.