Boeing'in 200 Uçaklık Dev Anlaşması Neden Tıkandı? Çin'in Tek ve Kesin Şartı

Görüşmelere yakın kaynaklara göre, takılma noktaları "uçak fiyatlandırmasından çok, motorlar, yedek parçalar, bakım ve servis etrafındaki uzun vadeli paket" ile ilgili . Beijing, yeni Boeing filosunun, ABD'nin daha sonra kısıtlayabileceği bir destek ilişkisine bağımlı hale gelmeyeceğinden emin olmak istiyor .

• Uzun vadeli parça ve motor tedarik garantisi: Çin Ticaret Bakanlığı 20 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, anlaşmanın "ABD'nin uçak motor parçaları için tedarik garantisi sağlamasını" gerektirdiğini belirtti . Beyaz Saray ise bu koşulun Trump ve Xi arasındaki orijinal sözlü anlaşmanın bir parçası olmadığını söylüyor .
• Bakım ve servis taahhütleri: Çin, uçağın tüm satış sonrası yaşam döngüsünü kapsayan sözleşmeye dayalı güvenceler arıyor. Boeing CEO'su Kelly Ortberg, 200 uçaklık anlaşmayı potansiyel olarak çok daha büyük bir satın almanın "ilk dilimi" olarak nitelendirdi (Trump 750 uçağa kadar çıkabileceğini belirtmişti), ancak sonraki siparişlerin tedarik zinciri garantisi sorununun çözülmesine bağlı olduğu uyarısında bulundu .
• Resmi bir anlaşma yoktu: Mayıs zirvesinden imzalı bir sözleşme çıkmadı. Çin tüm anlaşmaları hemen "ön hazırlık" olarak nitelendirerek, zirve sonrası şartlarda anlaşmazlık riskini artırdı .

Boeing Çıkmazı Daha Geniş Ticaret Savaşıyla Nasıl Bağlantılı?

Parça garantisi konusundaki anlaşmazlık, ABD-Çin teknoloji savaşının ve tedarik zincirlerinin karşılıklı olarak silah haline getirilmesinin doğrudan bir sonucudur.

• Karşılıklı ihracat kontrolü korkusu: Ekim 2025'te Trump, Çin'in nadir toprak elementleri kısıtlamalarına karşı koz olarak Boeing parçalarına ihracat kontrolü uygulamakla tehdit etmişti . Bu tehdit Beijing'in hafızasında hala taze. Çin, Nisan 2025'te açıklanan ABD tarifelerine misilleme olarak 17 kritik mineral (nadir toprak elementleri dahil) üzerindeki kontrollerini genişletmişti .
• Kritik mineral kıtlıkları: Çin'in nadir toprak elementleri ve diğer kritik minerallere uyguladığı ihracat kontrolleri, ABD'nin temiz enerji ve savunma sanayilerinde tedarik sıkıntısı yarattı. Kasım 2025'te Çin ile varılan bir lisans anlaşması, bu kısıtlamaların çoğunu Kasım 2026'ya kadar geçici olarak askıya alarak ABD'ye kendi tedarik zincirini kurması için zaman kazandırdı, ancak Trump yönetimi henüz yerli üretimi tam olarak finanse etmedi .
• Tarife ateşkesinin uzatılması: Çin, Boeing alımını açıkça Ekim 2025'te varılan ABD-Çin tarife ateşkesinin uzatılması talebine bağladı ve 200 jeti satın alarak karşılıklı tarife indirimleri isteyeceğini belirtti . Boeing anlaşması, her iki tarafça da kırılgan ticaret ateşkesinin bir testi olarak görülüyor .

24 Eylül'deki Devlet Ziyareti Dengede

Xi Jinping'in 24 Eylül civarında Washington'a yapması beklenen devlet ziyareti, Boeing çıkmazıyla eş zamanlı olarak ilerliyor ve bundan etkilenebilir.

• Tarih onaylandı: Trump, Xi'yi 24 Eylül civarında, New York'taki BM Genel Kurulu'na denk gelecek şekilde ağırlamayı beklediğini söyledi . Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 22 Temmuz'da Çin'in üst düzey diplomatıyla devlet ziyareti planlarını görüştü .
• Gerginliklere rağmen yolunda: Çin, 20 Temmuz'da ziyaretin planlandığı gibi devam ettiğini doğruladı ve Beyaz Saray'ın planlaması, Trump'ın Çin'in seçimlere müdahale ettiği iddialarına rağmen "hızla" sürüyor . Liderlerin yapay zeka ve daha geniş işbirliğini görüşmesi planlanıyor .
• Pazarlık kozu ve zamanlama: Boeing anlaşmasındaki tıkanma, Beyaz Saray'ın Eylül zirvesi öncesinde Temmuz 2026'nın sonunda Çin'i ziyaret eden Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Ma Zhaoxu ile görüşmeyi planladığı kilit bir konu . Boeing müzakerelerinin sonucu, devlet ziyaretinin somut ticari çıktılar mı üreteceğini yoksa daha fazla kamuoyu önünde sürtüşmeye mi yol açacağını büyük ölçüde belirleyecek.

Sırada Ne Var?

Boeing yöneticileri, şirketin küresel olarak parça satmasına izin verildiği takdirde, 200 uçak için satış sonrası destek sağlamaya hazır olduğunu söyledi . Ancak siyasi belirsizlik devam ediyor: her iki taraf da diğerinin tedarik zincirlerini silah haline getireceğinden korktuğu bir açmazda kilitlenmiş durumda. Parça garantisi sorununun çözülmesi veya çözülememesi, yalnızca 200 jetin kaderini değil, aynı zamanda sonbahar zirvesine giden ABD-Çin ticaret ilişkilerinin gidişatını da belirleyecek.