ABD, İran’ın yer altındaki Pickaxe Mountain tesisini vuracak mı?

İsrail’e bildirilen operasyon planı

Kan’ın haberine göre ABD, İran’daki gizli yer altı nükleer tesisi Pickaxe Mountain’ı hedef alacak operasyon öncesinde İsrail’i bilgilendirdi. Washington’ın “saldırıların seviyesini yükseltme” ve ilk kez mevcut kampanya kapsamında orta ve ağır bombardıman uçaklarını kullanma niyetini aktardığı bildirildi .

ABD’nin İsrail’deki Ben Gurion ve Ramon havalimanlarına çok sayıda hava yakıt ikmal uçağı gönderdiği de öne sürülüyor. Yaklaşık 60 KC-46A ve diğer ikmal uçaklarının konuşlandırılması, uzun menzilli bombardıman paketlerinin operasyon menzilini artırmayı amaçlıyor .

İsrailli yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump’ın Pickaxe Mountain’ın da aralarında bulunduğu İran nükleer tesislerine yönelik saldırıları “önemli ölçüde tırmandırmaya” hazırlandığını değerlendiriyor. İsrail’in, Washington’dan gelen bildirimin ardından en yüksek alarm seviyesinde tutulduğu aktarılıyor .

Trump’ın giderek sertleşen açıklamaları

Trump’ın açıklamaları, olası operasyonun siyasi zeminini son haftalarda daha da sertleştirdi:

• 13 Temmuz 2026’da Trump, “Pickaxe Mountain’ı ortadan kaldıracağız” dedi .
• 21 Temmuz’da çatışmayı başlangıç noktasına döndürerek İran’daki tamamlanmamış bir nükleer tesise sığınak delici bombalarla saldırabileceği uyarısında bulundu. Açıklamasında Pickaxe Mountain’a atıf yaptı .
• 23 Temmuz’da Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik her saldırıya karşılık bir İran köprüsünü veya enerji santralini vurma tehdidinde bulundu ve İran’ın nükleer altyapısının da hedef alınabileceğini yineledi .
• BBC’ye göre ABD, 23 Temmuz itibarıyla İran’a art arda 11. gece hava saldırısı düzenledi .
• Trump, Mayıs ayında bir barış anlaşmasına varılmaması hâlinde İran’ın “çok daha yüksek seviyede” bombalanacağını söylemişti . Haziran ayında ise Tahran’ı müzakere etmemekle suçladıktan sonra yeni saldırılara onay verdi .

Bu açıklamalar, Washington’ın askeri baskıyı diplomatik taviz almak için kullanma stratejisinin sürdüğünü gösteriyor. Ancak bazı uzmanlar, önceki saldırıların İran’ı geri adım attırdığına dair sınırlı işaret bulunduğunu belirtiyor .

Pickaxe Mountain nerede ve ne kadar derinde?

Pickaxe Mountain, Farsça Kuh-e Kolang Gaz La adının İngilizce karşılığı olarak kullanılıyor. Tesis, İran’ın merkezindeki Zagros Dağları’nda, Natanz uranyum zenginleştirme kompleksinin yaklaşık 1 mil, yani 1,6–2 kilometre güneyinde yer alıyor .

Kompleksin, sağlam granit kayanın 300 feet’ten, yani 90 metreden daha fazla altında inşa edildiği bildiriliyor. Bu derinlik, daha önce İran’ın en korunaklı nükleer tesislerinden biri olarak bilinen Fordow’dan da fazla .

Uydu görüntülerine göre tesis, dağın içine açılan tünellerden oluşuyor ve çalışmalar Temmuz 2026’nın sonlarına doğru hâlâ devam ediyor. 15 Haziran 2026 tarihli görüntüler, bölgede aktif inşaat faaliyetlerinin sürdüğünü gösteriyor .

İnşaat faaliyetleri ve anlaşma tartışması

Foundation for Defense of Democracies’in (FDD) 8 Temmuz tarihli uydu görüntüsü analizine göre İran, Pickaxe Mountain’daki inşaat çalışmalarını sürdürüyor. Kuruluş, bu faaliyetlerin nükleer bağlantılı inşaatı dondurmayı amaçlayan ABD-İran Mutabakat Zaptı’na (MOU) aykırı olduğunu savunuyor .

Center for Strategic and International Studies (CSIS) de İran’ın tesiste inşaata devam ettiğini ve olası nükleer faaliyetlerin yeniden başladığına işaret edebilecek emareler bulunduğunu bildirdi .

İsrail istihbaratı ayrıca İran’ın binlerce uranyum zenginleştirme santrifüjünü Pickaxe Mountain kompleksine taşıdığına inanıyor. Bu iddia doğruysa, İran’ın nükleer kapasitesini denetçiler ve geleneksel hava saldırılarının erişiminin ötesinde yeniden kurmaya çalıştığı anlamına gelebilir . Bununla birlikte, tesisin mevcut işlevi ve içeride hangi ekipmanların bulunduğu bağımsız biçimde doğrulanmış değil.

Uzmanlar ne diyor?

ABD istihbarat kurumları Mart 2025’te İran’ın nükleer silah geliştirmediği sonucuna varmıştı. Buna rağmen Trump yönetimi, aynı yılın haziran ayında İran’daki nükleer tesislere hava saldırıları başlattı .

Operation Midnight Hammer adı verilen Haziran 2025 operasyonunda Fordow, Natanz ve İsfahan hedef alınmıştı. Bu saldırıların ardından İran’ın Pickaxe Mountain’daki inşaat çalışmalarını hızlandırdığı bildirildi; bu durum, daha zor ulaşılabilen tesislere yönelme şeklinde yorumlandı .

Bulletin of the Atomic Scientists’ta yer alan değerlendirmelerde, Trump’ın “nükleer şantaj” olarak nitelendirilen stratejisinin Tahran’dan taviz koparmakta başarısız olduğu ve saldırıların tırmandırılmasının İran’ı nükleer silah üretmeye daha da yaklaştırabilecek bir “kopuş kapasitesi” riskini artırdığı savunuldu .

Nükleer silahların yayılmasını önleme uzmanları ise Pickaxe Mountain’ın derinliğinin, ABD’nin GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP) mühimmatının etkili erişim sınırının ötesinde olabileceğini belirtiyor. Bu nedenle tek bir bombardımanın kompleksi tamamen yok edip edemeyeceği belirsizliğini koruyor .

İran’ın açıklaması

İran, 2021’den bu yana Pickaxe Mountain’ın bir zenginleştirme veya silah tesisi değil, santrifüj üretim merkezi olduğunu savunuyor. Tahran, bölgede gizli nükleer faaliyet yürütüldüğü iddiasını reddediyor .

İran’ın nükleer program yetkilileri, tesiste santrifüj rotorları ve diğer hassas olmayan ekipmanların üretileceğini belirtiyor. Batılı istihbarat kuruluşları ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ise tesisin aşırı derinliğini, askeri düzeydeki tahkimatını ve Natanz’a yakınlığını sivil amaçlı bir üretim merkezi açıklamasıyla bağdaştırmakta zorlanıyor.

Tahran, ABD’nin altyapısını hedef almaması yönünde uyarıda bulundu ve misilleme tehdidi yaptı. İran, Amerikan saldırılarına karşılık bölgede ABD ve müttefiklerine ait varlıklara yönelik saldırılar da düzenledi .

Sonuç: Saldırı planı kesinleşti mi?

Mevcut bilgiler, ABD’nin İsrail’e İran’daki Pickaxe Mountain kompleksine yönelik olası bir ağır bombardıman operasyonunu bildirdiğine ve saldırı kapasitesini artırmak için yakıt ikmal uçaklarını İsrail’e taşıdığına işaret ediyor. Trump da tesisi açıkça hedef göstermekten kaçınmıyor.

Buna karşın, tesisin hâlâ yapım aşamasında olduğu ve hangi nükleer ekipmanları barındırdığının kesin olarak bilinmediği aktarılıyor. İran tesisin santrifüj üretimi için kullanıldığını söylerken, İsrail ve bazı Batılı kaynaklar burada zenginleştirme faaliyetlerinin yürütülebileceğinden şüpheleniyor. Tesisin 90 metreden daha derinde bulunması ise olası bir saldırının askeri hedefi ne ölçüde etkileyebileceği sorusunu açık bırakıyor.