Şirket özellikle iki noktaya dikkat çekti:
Boeing, ABD hükümetinden AB’den kredi paketinin hüküm ve koşulları hakkında şeffaflık talep etmesini istedi. Şirketin temel sorusu, bu finansmanın görünüşte ticari bir kredi olsa da gerçekte Airbus’a rakibi Boeing karşısında avantaj sağlayan örtülü bir sübvansiyon sayılıp sayılamayacağı.
| Ayrıntı | Bilgi |
|---|---|
| Toplam tutar | 3 milyar avro; yaklaşık 3,42-3,43 milyar dolar. AYB’nin tarihindeki en büyük kurumsal kredi |
| İlk dilim | 1 milyar avro; 29 Haziran 2026’da Brüksel’de imzalandı |
| Alıcı | Airbus SE |
| Kullanım amacı | Airbus’ın 2030’a kadar araştırma-geliştirme faaliyetlerini ve ileri üretim çözümleri, karbonsuzlaşma, yeni nesil ticari uçaklar, savunma ve uzay teknolojileri alanlarındaki yatırımlarını desteklemek |
| AYB programı | Avrupa’daki kritik teknoloji yatırımlarını hızlandırmayı amaçlayan TechEU girişimi kapsamında |
| Kredi niteliği | AYB’ye göre faiz taşıyan, bankanın genel finansman faaliyetlerinin parçası olan “normal bir kredi”; banka Airbus’a olağandışı bir destek sağlandığı iddiasını reddediyor |
AYB ile Airbus, ilk 1 milyar avroluk dilim için 29 Haziran’da Brüksel’de düzenlenen törende imza attı . Bankanın açıklamasına göre finansman, Airbus’ın 2030’a kadar planladığı yatırımları destekleyecek .
Boeing’in itirazı, yalnızca tek bir kredi kararından ibaret değil. ABD ile AB, yıllar boyunca Boeing ve Airbus’a sağlanan kamu desteklerinin haksız sübvansiyon oluşturduğu iddiasıyla Dünya Ticaret Örgütü’nde (DTÖ) karşılıklı davalar yürüttü.
Yaklaşık 17 yıl süren hukuk mücadelesinde her iki taraf da kısmi zaferler elde etti. Bunun sonucunda uçaklardan traktörlere, şarap ve peynir gibi ürünlere kadar milyarlarca dolarlık ticareti etkileyen karşılıklı misilleme tarifeleri uygulandı .
DTÖ, AB’nin A380 ve A350 programlarına yasa dışı sübvansiyon sağladığı sonucuna varırken , ABD’nin de Boeing’e yasa dışı vergi avantajları ve araştırma hibeleri sunduğuna hükmetti .
ABD ve AB, Haziran 2021’de anlaşmazlıkla bağlantılı tarifeleri beş yıl süreyle askıya alma konusunda uzlaştı. Anlaşma, sübvansiyon sorunlarının yeni davalar ve misillemeler yerine iş birliğiyle ele alınacağı ileriye dönük bir çerçeve oluşturdu . Taraflar, toplam 11,5 milyar dolarlık ticaret hacmini etkileyen cezalandırıcı tarifeleri askıya aldı .
AB üyesi ülkeler 25 Haziran 2026’da, 6 Temmuz’da sona ermesi beklenen tarife askıya alma uygulamasını süresiz olarak uzatma kararı aldı . Bu adım, Washington ile Brüksel arasındaki gerilimi düşürmeye yönelik diplomatik bir kazanım olarak değerlendirildi.
Ancak Airbus’a verilecek 3 milyar avroluk kredi kararının yalnızca dört gün sonra duyurulması, Boeing’in ateşkesin ruhuna aykırılık iddiasını gündeme getirmesine yol açtı . AYB ise benzer kredilerin DTÖ anlaşmazlığı sırasında da incelendiğini ve söz konusu finansmanın sübvansiyon değil, standart bir kredi olduğunu savundu .
Donald Trump yönetimi tarifeleri geniş biçimde kullanırken, çok taraflı ticaret kurallarını dolaylı olarak tanıyacağı gerekçesiyle DTÖ mekanizmalarına başvurma konusunda isteksiz bir çizgi izliyor. Trump ayrıca yabancı uçak ithalatı konusunda ticaret ortaklarıyla görüşme çağrısı yaptı. Boeing’in itirazı bu görüşmelerin gündemine taşınabilir .
Yönetim, 2025’te havacılık sektörüne kısa süreliğine tarife uyguladıktan sonra uçak ve uçak parçalarını tarifelerden muaf tutmuştu .
Boeing, rekor büyüklükteki AYB kredisinin ateşkesi aşındıran bir örtülü sübvansiyon olup olmadığının ABD hükümeti tarafından incelenmesini istiyor. AYB ise finansmanın faizli, olağan piyasa koşullarındaki bir kredi olduğunu belirtiyor.
Bu karşılıklı açıklamalar, resmi tarife savaşı şimdilik askıya alınmış olsa da Atlantik’in iki yakasında güvensizliğin sürdüğünü gösteriyor. Washington’ın Boeing’in talebini ciddiye alıp almayacağı, uzun süredir düşük yoğunlukta devam eden Boeing-Airbus anlaşmazlığının yeniden ticari misillemelere dönüşüp dönüşmeyeceği açısından belirleyici olacak.