ABD-İran Çatışması Temmuz 2026: Petrol 90 Doları Aştı, Dolar Yükseldi, Ateşkes Çöktü

Temmuz 2026'nın son haftalarında ABD ile İran arasındaki askeri çatışma yeniden şiddetlendi. Kısa süreli bir ateşkes anlaşmasının bozulmasıyla tırmanan gerilim, petrol fiyatlarını 90 doların üzerine fırlattı, ABD dolarını güçlendirdi ve küresel çapta tam ölçekli bir savaş endişesini artırdı. İşte yaşananların kaynaklara dayalı detaylı bir dökümü.

Çöken Ateşkes ve Çatışmaya Dönüş

• 17 Haziran geçici ateşkesi iptal: ABD ve İran, 17 Haziran'da, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin güvenli geçişine izin vermesi ve ABD'nin de yaptırımları gevşetmesini öngören kırılgan bir mutabakat zaptı (MoU) imzalamıştı . Ancak 7 Temmuz'da Başkan Trump, anlaşmanın "bittiğini" ilan ederek İran'a yeni bir hava saldırısı dalgası başlattı .
• İran da anlaşmayı geçersiz saydı: ABD saldırılarının ardından İran yönetimi de ateşkes anlaşmasının geçersiz olduğunu duyurdu ve düşmanlıklara yeniden başladı .

Askeri Saldırılar ve Kayıplar

• ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıları: ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tehdit eden askeri altyapısını hedef alarak "düzinelerce hedefe" saldırdı .
• İran'ın Bahreyn, Ürdün ve Kuveyt'teki ABD üslerine saldırısı: İran Devrim Muhafızları (IRGC), misilleme olarak Bahreyn, Ürdün ve Kuveyt'teki ABD askeri tesislerine füze ve drone saldırıları düzenledi . Ayrıca Umman'daki radar sistemlerini vurduğunu iddia etti .
• Ürdün'de iki ABD askeri öldü: 18 Temmuz'da İran'ın Ürdün'deki bir ABD üssüne düzenlediği saldırıda iki Amerikan askeri öldü, bir asker ise kayboldu. CENTCOM ve Pentagon bu bilgiyi doğruladı .
• Toplam ABD kaybı 16'ya yükseldi: Ürdün'deki iki kayıpla birlikte, 28 Şubat'ta başlayan çatışmalarda ölen ABD askeri personeli sayısı 16'ya ulaştı . Bazı kaynaklar son saldırılarda en az 35 kişinin hayatını kaybettiğini belirtse de bu rakam farklı kaynaklara ve günlere göre değişiklik göstermektedir.

Ekonomik ve Piyasa Etkileri

• Brent petrol 90,79 dolara fırladı: 20 Temmuz'da Brent petrol vadeli işlemleri %3,05 artışla varil başına 90,79 dolara yükselerek haftalardır ilk kez 90 dolar sınırını aştı. Yükselişte, ABD-İran saldırılarının Hürmüz Boğazı'ndaki enerji sevkiyatını aksatması etkili oldu .
• Dolar endeksi yükseldi: ABD doları, İran'a yönelik saldırıların yeniden başlamasıyla güvenli liman talebinin artmasıyla haftanın en yüksek seviyelerine yakın işlem gördü. Dolar endeksi 8 Temmuz'da 101,09 seviyesindeydi . 20 Temmuz'da ise üç günlük yükseliş serisinin ardından 100,69'a hafif geriledi .
• Risk iştahı azaldı, para birimleri baskılandı: Küresel risk iştahının düşmesiyle Avustralya doları ve euro (EUR/USD) gibi risk iştahına duyarlı para birimleri baskı altında kaldı . Orta Doğu'daki tırmanış, Filipin pesosu gibi Asya gelişen piyasa para birimlerini de olumsuz etkiledi .
• Borsalar geriledi: S&P 500 endeksi, 12 Temmuz'da yaklaşık %1 değer kaybetti . İngiltere'nin FTSE 100 endeksi de %1 düştü .

ABD Deniz Ablukası Yeniden Yürürlükte

• Abluka 14 Temmuz'da yeniden başladı: Başkan Trump, 13 Temmuz'da İran'a yönelik deniz ablukasının yeniden uygulanacağını duyurdu. ABD Donanması, 14 Temmuz'da TSİ 23:00'te ablukayı yürürlüğe koydu. Abluka, tüm İran limanlarını, petrol terminallerini ve kıyı bölgelerini kapsıyor . Trump ayrıca Hürmüz Boğazı'ndan geçen tüm yüklerden %20 ücret alınacağını belirtti .

Daha Geniş Kapsamlı Sonuçlar ve Endişeler

• Tam ölçekli savaş korkusu: AP, NPR, NYT ve Reuters gibi büyük haber kuruluşları, ateşkesin bozulması ve karşılıklı saldırıların tırmanmasının, Orta Doğu'yu istikrarsızlaştırabilecek ve küresel ekonomiyi altüst edebilecek tam ölçekli bir savaşa yol açabileceği endişelerini dile getiriyor .
• Küresel ekonomik belirsizlik: Çatışma, petrol fiyatlarını fırlatmış, hisse senedi piyasalarını baskılamış ve zaten kırılgan olan küresel ekonomiye önemli bir belirsizlik eklemiştir .

Not: Olayların genel akışı büyük haber kaynakları (NYT, Reuters, AP, NPR, CNBC) tarafından doğrulanmakla birlikte, dolar endeksinin tam olarak 100,84 seviyesi ve 35 kişilik ölü sayısı gibi bazı spesifik rakamlar, sağlanan arama sonuçlarında birebir doğrulanamamıştır. Dolar endeksi "bir haftanın en yüksek seviyesi" olarak raporlanmıştır ve 35 rakamı farklı günlerdeki çeşitli saldırı raporlarının bir toplamı olabilir. Ancak temel olaylar ve piyasa hareketleri teyit edilmiştir.