Yapay Zeka Veri Merkezlerine Karşı Küresel Tepki Dalgası: 2026’da Öne Çıkan Bölgeler, Askıya Alma Kararları ve Toplumsal Protestolar

Yapay zeka (YZ) patlaması, dünya genelinde veri merkezlerinin hızla çoğalmasına yol açarken, aynı zamanda benzeri görülmemiş bir toplumsal muhalefet dalgasını da tetikliyor. 2026 yılında ABD, Kanada ve Hindistan'da yaşayanlar, su tüketimi, enerji talepleri, çevresel etkiler ve toplumsal onay eksikliği gibi gerekçelerle yeni projelere karşı çıkıyor. Bu durum, moratoryumların (geçici durdurma kararları) alınmasına, yeni vergilerin getirilmesine ve yüz milyarlarca dolar değerindeki projelerin bloke edilmesine veya geciktirilmesine yol açıyor.

Amerika Birleşik Devletleri: Ülke Çapında Bir Direniş Dalgası

ABD'deki muhalefetin boyutu tarihi seviyelere ulaştı. Sadece 2026'nın ilk çeyreğinde, toplam değeri 130 milyar dolar olan en az 75 veri merkezi projesi, kamuoyu tepkisi nedeniyle ertelendi veya engellendi. Bu, kayıtlara geçen en yüksek üç aylık rakam oldu . Bu eğilim, 2025 yılında 156 milyar dolar değerinde en az 48 projenin bloke edilmesiyle başlamıştı . Virginia, Pensilvanya ve Kuzey Carolina gibi eyaletlerdeki göstericiler planları başarıyla durdururken, bazı topluluklar veri merkezi projelerine onay veren seçilmiş yetkilileri geri çağırma (recall) süreci başlattı . Pew Araştırma Merkezi'nin bir anketi, halkın veri merkezlerine karşı genel olarak olumsuz bir tutum içinde olduğunu ve en büyük endişelerin devasa su ve elektrik talepleri olduğunu doğruluyor .

Güney Karolina: Moratoryumların Odağındaki Eyalet

Güney Karolina, birden fazla ilçenin yeni gelişmelere geçici durdurma kararı almasıyla önemli bir çatışma noktası haline geldi.

Chester County, Güney Karolina – 15 Haziran 2026'da Chester County Konseyi, veri merkezi başvuruları için altı aylık bir moratoryumu onayladı . Bu karar, Mayıs 2026'da konseyin toplumsal oylama olmaksızın gelişmeye yeşil ışık yakması ve ardından "Chester County'de Veri Merkezine Hayır" adlı bir vatandaş dilekçe kampanyasının başlatılmasının ardından geldi . İlçe liderleri o zamandan beri veri merkezlerini mahallelerden uzak tutmak ve su ile enerji kaynaklarını korumak için yeni kurallar oluşturdu .

York County, Güney Karolina – Temmuz 2026'da York County Planlama Komisyonu, İlçe Konseyi'nin moratoryumun ikinci okumasını oybirliğiyle kabul etmesinin ardından dokuz aylık bir moratoryum önerdi .

Eyalet Düzeyinde Girişim – 26 Şubat 2026'da sunulan Güney Karolina Temsilciler Meclisi Yasa Tasarısı 5286, eyalet ve yerel yönetimlerin 1 Ocak 2028'e kadar yeni veri merkezlerine nihai onay veya teşvik vermesini yasaklamayı amaçlıyor . Ayrıca, Temsilci Nancy Mace, 18 Mayıs 2026'da eyalette yeni veri merkezi inşaatı için bir yıllık federal düzeyde moratoryum çağrısında bulundu .

Kanada: Alberta'nın %2'lik Vergisi ve Şebeke Gerilimi

Kanada'da en önemli gelişmeler, eyaletin elektrik şebekesi üzerinde büyük bir baskıyla karşı karşıya kalırken yeni bir vergi türü getirdiği Alberta'da yaşanıyor.

Alberta'nın Veri Merkezlerine %2'lik Vergisi

Alberta, 31 Aralık 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere, 75 megavat (MW) veya daha yüksek bağlı yüke sahip veri merkezlerindeki bilgisayar donanımının değeri üzerinden %2'lik bir vergi uygulayacağını duyurdu . Vergi, Alberta'nın %8'lik kurumlar vergisine karşı tamamen mahsup edilebilecek şekilde tasarlandı; bu da bir veri merkezi kârlı hale geldiğinde kalıcı bir yük oluşturmayacağı anlamına geliyor . Ayrıca, kendi elektriğini üreten (şebekeden çekmeyen) veri merkezleri %0 oranından yararlanabiliyor . Eyalet, Aralık 2025'te düzenleyici çerçeveyi netleştiren 8 Sayılı Yasa ve vergiyi yürürlüğe koyan 12 Sayılı Yasa'yı kabul etti .

20 GW'lık Boru Hattı ve Şebeke Kapasitesi Uyuşmazlığı

The Canadian Press'in aktardığı bir hükümet belgesi, Kanada'nın veri merkezi boru hattının 20 GW'lık yük talebine ulaşabileceğini öne sürüyordu . Hükümet yetkilileri bu rakamı yüksek düzeyli bir "anlık görüntü" olarak nitelendirip yatırım projeksiyonu olmadığını söylese de, asıl hikaye Alberta'nın şebekeye bağlantı kuyruğunda yatıyor . Alberta Elektrik Sistemi Operatörü (AESO), bağlantı sürecinde yaklaşık 20,7 GW değerinde veri merkezi yük talebi bildirirken, 2028 sonuna kadar geçerli olan ara büyük yük bağlantı limiti sadece 1.200 MW. Bu büyük uyuşmazlık, geliştirme için önemli bir engel teşkil ediyor .

Hindistan: Thane'de Su Kıtlığı Protestoları Ateşliyor

Hindistan'da veri merkezlerinin hızlı genişlemesi, şiddetli su kıtlığıyla çarpışıyor ve yoğun yerel muhalefeti tetikliyor.

Thane, Maharashtra – Amazon Veri Merkezi Protestosu

En dikkat çekici protesto, 18 Temmuz 2026'da Mumbai'nin banliyölerinden Thane şehrinde gerçekleşti. Yüzden fazla bölge sakini, "Wake Up Thanekar" sivil toplum grubu örgütlülüğünde, Amazon'un Balkum bölgesindeki 45.000 crore rupi (yaklaşık 5,4 milyar dolar) değerindeki devasa veri merkezi için öngörülen 58 dönümlük alanın dışında insan zinciri oluşturdu .

Protestoyu tetikleyen temel endişeler şunlar:

• Su Kullanımı: Thane günlük 30 milyon litre (MLD) su açığıyla boğuşurken, tesise 12 MLD arıtılmış kanalizasyon suyu sağlanması planlanmıştı .
• Gürültü ve Isı Adası Etkisi: Sakinler, 90 desibele varan gürültü seviyeleri ve ısı adası etkisi yaratılmasından endişe duyuyor .
• Ağaç Kesimi: Evlerin, okulların ve hastanelerin yakınında ağaçlar kesiliyor .
• Yasal Süreç Soruları: Çevreciler ve muhalefet liderleri, kamuya açık bir Çevresel Etki Değerlendirmesi (EIA) veya çevre izni olmadığını sorguluyor . Thane belediye komiseri, sakinlerin itirazlarını konunun belediye yetkisini aştığını belirterek eyalet hükümetine havale etti .

Amazon, iddiaları reddederek ağaç kesiminin geçerli izinlerle yapıldığını ve tesisin soğutma için içme suyu kullanmayacağını belirtti . Buna rağmen, Milletvekili Naresh Mhaske inşaatın durdurulmasını talep etti . Bu protesto, Kasım 2025'te BBC'nin Hindistan'daki veri merkezi patlamasının su tüketimi ve enerji kullanımıyla ilgili önemli endişeleri artırdığını bildirdiği daha geniş bir ulusal eğilimin parçası .