Avrupa Komisyonu, Meta'nın Facebook ve Instagram'ını 'bağımlılık yapıcı tasarım' nedeniyle resmen suçladı

İşte Avrupa Komisyonu'nun Temmuz 2026'daki bağımlılık yapıcı tasarım ön bulguları, olası para cezası, talep edilen düzenlemeler, Meta'nın İrlanda'daki paralel hukuki mücadelesi ve bu sürecin öncesindeki Nisan 2026 tarihli 13 yaş altı kullanıcı davasına dair tüm detaylar.

---

1. Temmuz 2026 ön bulguları

10 Temmuz 2026'da Avrupa Komisyonu, Meta'nın Facebook ve Instagram platformlarının "bağımlılık yapıcı tasarım" özellikleriyle Dijital Hizmetler Yasası'nı (DSA) ihlal ettiğine dair ön bulgu yayınladı . Komisyon, Meta'nın bu tasarım tercihlerinin kullanıcıların, özellikle de çocuklar ve diğer hassas grupların ruh sağlığı üzerinde yarattığı sistemik riskleri yeterince değerlendirip azaltmadığı sonucuna vardı .

Hedef alınan özellikler

Komisyon, ihlalin temelinde yatan dört iç içe geçmiş tasarım öğesi belirledi:

• Sonsuz kaydırma (bitmeyen akışlar) – kullanıcıya doğal bir durma noktası bırakmayan otomatik içerik yükleme
• Otomatik oynatma – videoların varsayılan olarak oynatılması, kullanıcının sürekli etkileşimde kalmasını sağlama
• Anlık bildirimler – kullanıcıları platformlara tekrar tekrar çekmek için tasarlanmış hedefli uyarılar
• Son derece kişiselleştirilmiş öneri algoritmaları – ekranda geçirilen süreyi en üst düzeye çıkarmak için yapay zeka destekli, kullanıcıya özel akışlar oluşturan sistemler

Komisyon'un pozisyonu, Meta'nın bu özellikleri kullanıcı dikkatini en üst düzeye çıkarmak için bilinçli bir şekilde tasarladığı ve bunların bağımlılık potansiyeline dair DSA'nın gerektirdiği risk değerlendirmesini yapmadığı yönünde .

---

2. Olası ceza: Küresel yıllık gelirin %6'sına kadar

DSA kapsamında Komisyon, uyumsuzluk halinde bir şirketin toplam dünya çapındaki yıllık cirosunun %6'sına kadar para cezası uygulayabiliyor . Birden fazla kaynak, Meta'nın 2025 yılında bildirdiği yaklaşık 200 milyar dolarlık küresel gelirine dayanarak, olası cezayı 12 milyar dolar olarak hesaplıyor . Bu ceza, ancak ön bulguların, Meta'nın resmi süreçte savunma hakkını kullanmasının ardından teyit edilmesi halinde uygulanacak .

---

3. Komisyon'un talepleri: Varsayılan ayar değişiklikleri ve ekran süresi molaları

Komisyon, Meta'ya platformları daha az bağımlılık yapıcı hale getirmek için varsayılan ayarları değiştirme, etkili ekran süresi molaları ve diğer azaltıcı önlemleri uygulama talimatı verdi . Spesifik olarak:

• Meta, sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi "kilit bağımlılık yapıcı özellikleri" kullanıcılar için varsayılan olarak devre dışı bırakmalı veya yalnızca açık bir onay (opt-in) ile sunmalı
• Sürekli kullanımı gerçekten kesintiye uğratan ekran süresi panoları ve mola hatırlatıcıları uygulamalı (kolayca kapatılabilen açılır pencereler değil)
• Tasarım değişikliklerinin etkili olduğunu kanıtlama yükümlülüğü Meta'ya ait

Meta'ya, Komisyon'un nihai ve bağlayıcı kararını vermesinden önce yanıt vermesi ve çözüm önerileri sunması için resmi bir süre tanındı .

---

4. Meta'nın İrlanda Yüksek Mahkemesi'ndeki eşzamanlı hukuki mücadelesi

Ayrı bir gelişme olarak, 13 Temmuz 2026'da Meta, İrlanda Yüksek Mahkemesi'nde İrlanda medya düzenleyicisi Coimisiún na Meán aleyhine bir dava açtı . Bu dava, Coimisiún na Meán'ın Mayıs 2026'da Instagram ve Facebook hakkında başlattığı iki soruşturmayı durdurmayı hedefliyor. Bu soruşturmalar şu maddelere dayanıyor:

• DSA Madde 25 – "karanlık desenler"i (aldatıcı veya manipülatif arayüz tasarımı) yasaklayan madde
• DSA Madde 27 – öneri sistemlerinin şeffaflığını ve kullanıcı kontrolünü düzenleyen madde

Bu İrlanda soruşturmaları, Meta'nın arayüz tasarımının kullanıcıların ne tür içerik göreceğini kontrol etmesini zorlaştırıp zorlaştırmadığını ve algoritmik akışların yeterli şeffaflık olmadan kullanıcı davranışını manipüle edip etmediğini inceliyor . Meta, usul ve yetki gerekçelerini öne sürerek, düzenleyicinin bu soruşturmaları başlatma kararını iptal ettirmek için mahkeme kararı istiyor . Bu İrlanda girişimi, Komisyon'un Çevrimiçi Çok Büyük Platformlar (VLOP'lar) hakkındaki Madde 33 sürecinden ayrı bir hukuki yol .

---

5. Bağlam: Meta'nın 2026'daki ikinci DSA ihlali bulgusu

Temmuz 2026'daki bağımlılık yapıcı tasarım bulgusu, Meta'nın altı ay içinde karşılaştığı ikinci ön DSA ihlali.

29 Nisan 2026'da Komisyon, Meta'nın 13 yaşından küçük çocukların Instagram ve Facebook kullanmasını engellemediği gerekçesiyle DSA'yı ihlal ettiğine dair ön bulgu yayınlamıştı . Bu Nisan ayındaki dava, Meta'nın kendi yaş sınırlamalarına rağmen reşit olmayan kullanıcıları tespit etmek ve engellemek için yeterince etkili önlem almadığını, böylece çocukları DSA'nın korumayı amaçladığı içerik ve veri toplama risklerine maruz bıraktığını iddia ediyordu . Bu dava da küresel yıllık cironun %6'sına kadar potansiyel bir para cezası taşıyordu .

Meta daha önce de DSA ile ilgili yaptırımlarla karşılaşmıştı: Ekim 2025'te Komisyon, Meta hakkında yetersiz araştırmacı veri erişimi ve etkisiz yasadışı içerik şikayet sistemi nedeniyle ön ihlal bulgusu yayınlamıştı .

---

Özet tablo

Öğe	Detay	Ana Kaynaklar
Bulguların tarihi	10 Temmuz 2026
Etkilenen platformlar	Facebook ve Instagram
Hedef alınan özellikler	Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, anlık bildirimler, kişiselleştirilmiş öneri algoritmaları
Yasal dayanak	DSA Madde 34 (risk değerlendirmesi) ve Madde 35 (risk azaltma) yükümlülükleri
Azami ceza	Küresel yıllık cironun %6'sına kadar (~12 milyar dolar)
Talep edilen düzenlemeler	Varsayılan ayar değişiklikleri, ekran süresi molaları, bağımlılık yapıcı özellikler için açık onay
İrlanda Yüksek Mahkemesi davası	13 Temmuz 2026'da açıldı, Coimisiún na Meán'ın Mayıs 2026'da başlattığı DSA Madde 25+27 "karanlık desen" soruşturmalarını hedefliyor
2026'daki önceki DSA davası	29 Nisan 2026 — 13 yaş altı kullanıcı koruması ihlali
Durum	Ön (bağlayıcı değil); Meta'nın nihai karardan önce yanıt verme hakkı var