Rusya'nın Bütçe Açığı 75 Milyar Doları Aştı: Düşen Petrol Geliri ve Patlayan Askeri Harcamalar Mali Planı Çökertti

Bütçedeki bu devasa deliği açan iki temel yapısal güç var: gelirlerdeki çöküş ve harcamalardaki patlama. Her iki eğilim de tersine dönecek gibi görünmüyor.

Çöken Petrol ve Gaz Gelirleri: Hacim Artıyor, Gelir Düşüyor

Rusya rekor miktarda ham petrol sevk etmesine rağmen, petrol ve gazdan elde ettiği vergi gelirleri sert bir düşüş yaşadı:

• Ocak 2026: Petrol ve gaz gelirleri yıllık bazda yarı yarıya azalarak Temmuz 2020'den bu yana en düşük seviyesine geriledi .
• 2026'nın ilk çeyreği: Gelirler yıllık bazda %45,4 oranında düştü; Maliye Bakanlığı bunu küresel petrol fiyatlarındaki düşüş ve güçlü rubleye bağladı .
• Ocak-Mayıs dönemi: Gelirler yaklaşık 3 trilyon rubleye ulaştı ancak yıllık bazda ~%30 azaldı .
• Rekor ihracat, düşen gelir: Rusya'nın deniz yoluyla ham petrol ihracatı haziran sonunda günde 4,13 milyon varille savaş dönemi rekoru kırdı. Ancak bu sevkiyatların haftalık brüt değeri 1,9 milyar dolara gerileyerek Mart ayından bu yana en düşük seviyeye indi .

Bu durumun mekanizması oldukça basit: Rusya'nın rafineri kapasitesinin yaklaşık üçte birini kaybetmesi, daha fazla ham petrolün piyasaya sürülmesine yol açarken, petrol büyük bir indirimle satılıyor ve küresel fiyatlar da yumuşamış durumda . Argus verilerine göre Rusya'nın ana ihraç ürünü olan Urallar petrolünün varil fiyatı 26 Haziran'da 44,96 dolar olarak değerlendirildi. Bu rakam Haziran başına göre %40, Nisan ayındaki 115 dolarlık zirvesine göre ise yarıdan daha az .

Patlayan Askeri Harcamalar: %30 Büyüme, GSYİH'nın %12'si

Harcama tarafında ise tablo çok daha vahim:

• Askeri harcamalar 2026'nın ilk çeyreğinde 2025'in aynı dönemine göre %30 arttı ve GSYİH'nın %12'sine ulaştı . Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü'ndeki analistlere göre savunma harcamaları artık ulusal bütçenin neredeyse yarısını oluşturuyor .
• Maliye Bakanlığı, artan açığı "Ukrayna'daki çatışmayı sürdürmeye yönelik artan askeri harcamalarla ilgili avans ödemelerine" bağladı .
• Sadece Mart 2026'da hükümet harcamaları bir önceki yılın aynı ayına göre %44 oranında artırdı (4,7 trilyon rubleye karşılık 3,25 trilyon ruble) .

Sonuç, yapısal bir mali açık: gelirler indirimli petrol ve Batı'nın fiyat tavanı nedeniyle yapısal olarak düşük kalırken, harcamalar savaş nedeniyle yapısal olarak şişiyor. Altı aylık rakamlar bu uyumsuzluğun geçici olmadığını doğruluyor.

Artan Ekonomik Baskı: Faiz Oranları, İşgücü Kıtlığı ve Duran Büyüme

Analistler ve yetkililer, açığı kapatmayı zorlaştıran birkaç birleşik baskıya dikkat çekiyor:

• Yüksek faiz oranları: Rusya Merkez Bankası enflasyonla mücadele için politika faizini yüksek tutuyor ve bu da özel kredi ve yatırımı dışlıyor . Carnegie Endowment, özel talebin "devlet tarafından etkin bir şekilde yer değiştirmesi" nedeniyle faizlerin yüksek kalacağını belirtti .
• İşgücü kıtlığı: Savaş ve göç, Finlandiya Bankası tarafından "amansız" olarak tanımlanan akut işgücü sıkıntıları yarattı . Bu durum askeri olmayan üretimi kısıtlıyor ve ücret enflasyonunu körüklüyor.
• Zorlu tercihler: Maliye Bakanı Anton Siluanov, hükümetin bütçeyi gözden geçirdiğini ve savunma ve sosyal taahhütler dışında kesintileri değerlendirdiğini doğruladı. Bu da yönetimin mevcut gidişatı süresiz olarak sürdüremeyeceğinin farkında olduğunu gösteriyor . Bir Reuters yorumu, savunma harcamalarının "merkezi hükümet bütçesini boğduğunu" belirtti .
• Ekonomik büyüme duruyor: 2026 yılı resmi büyüme tahminleri sadece %0,4'e düşürülürken, devasa devlet harcamalarına rağmen ilk çeyrekte %0,3'lük bir daralma kaydedildi .

Önemli Göstergelere Hızlı Bakış

Ana hikaye doğrulanmış durumda: Bir gelir krizi (düşen petrol fiyatları ve rekor ihracat hacimlerini baltalayan derin indirimler) ile bir harcama patlamasının (askeri kaynaklı) birleşmesi, Rusya'nın bütçesinde öyle bir delik açtı ki, yılın sadece dört ila altı ayında hükümetin yıllık hedefini %51-55 oranında aştı ve düzelme işareti görünmüyor .