AB, Meta'ya Bağımlılık Yapan Tasarım Suçlamalarına Hazırlanıyor: Instagram ve Facebook'un Çocuklar Üzerindeki Etkisi Masada

• Mayıs 2024 — Komisyon, Facebook ve Instagram'da küçüklerin korunmasına odaklanarak Meta hakkında DSA kapsamında resmi soruşturma başlattı. Özellikle platformların algoritmalarının ve tasarım özelliklerinin küçüklerin zaaflarını istismar edip etmediği inceleniyor .
• Haziran 2026 — Bloomberg News'in haberine göre Komisyon, soruşturmayı yoğunlaştırmaya ve Facebook ile Instagram'ın çocuklar için bilinçli olarak bağımlılık yapacak şekilde tasarlandığına dair ön bulgularını yayınlamaya hazırlanıyor .
• Temmuz 2026 — Henüz resmi bir suçlama duyurulmamış olsa da, sürecin tırmanmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Komisyon'un en başından beri odak noktası, platformların algoritma ve sistemlerinin "küçüklerin zaaflarını istismar edip bağımlılık yapıcı davranış yaratıp yaratmadığı" sorusuydu .

Mercek Altındaki Dört Tasarım Özelliği

Meta'ya yönelik resmi suçlamalar henüz yapılmamış olsa da, Komisyon daha önce TikTok'a karşı yürüttüğü davada bağımlılık yapıcı tasarım için uygulama çerçevesini oluşturdu. Meta soruşturmasında da aynı dört özellik mercek altında:

• Sonsuz kaydırma (infinite scroll) — Kullanıcının doğal bir durma noktası bulmasını engelleyen sürekli içerik yükleme
• Otomatik oynatma (autoplay) — Kullanıcıyı daha fazla etkileşime iten otomatik video oynatma
• Anlık bildirimler (push notifications) — Kullanıcıyı tekrar platforma çekmek için tasarlanmış sürekli uyarılar
• Hiper-kişiselleştirilmiş öneri sistemleri — Platformda geçirilen süreyi maksimize eden algoritmik içerik düzenlemesi

Avrupa Parlamentosu'nun kendi bilgi notunda belirttiği gibi, TikTok davası "uygulama eyleminin yasadışı içerik, veri koruma veya rekabete değil, platformun zararlı mimarisine odaklandığı ilk dava" oldu .

TikTok Emsali

6 Şubat 2026'da Komisyon, TikTok'un bağımlılık yapıcı tasarımı nedeniyle DSA'yı ihlal ettiğine dair ön bulgularını yayınladı . Komisyon, TikTok'un bu özelliklerin kompulsif kullanımı nasıl tetiklediğine dair (çocukların gece uygulamada geçirdiği süre gibi göstergeler dahil) yeterli bir risk değerlendirmesi yapmadığına hükmetti . Bu karar, Meta'ya yönelik beklenen suçlamalar için yasal bir emsal teşkil ediyor.

Meta'nın İddia Edilen İhlalleri: Risk Değerlendirmesi ve Küçüklerin Korunması

29 Nisan 2026'da Komisyon, Meta'nın 13 yaş altı kullanıcıların Facebook ve Instagram'a erişim risklerini usulüne uygun şekilde tespit etme, değerlendirme ve azaltma konusunda başarısız olduğuna dair ön bulgularını yayınladı . Meta'nın kendi kullanım koşulları minimum yaşı 13 olarak belirlemesine rağmen, Komisyon şirketin yaş doğrulama önlemlerini yetersiz buldu . Komisyon ayrıca Meta'nın tasarım özelliklerinin küçüklerin fiziksel ve zihinsel sağlığı üzerindeki etkilerine dair yeterli risk değerlendirmesi yapıp yapmadığını da soruşturuyor .

Olası Cezalar

DSA'ya göre, bir ihlalin tespit edilmesi halinde Komisyon, şirketin yıllık toplam küresel cirosunun %6'sına kadar para cezası uygulayabiliyor . Meta'nın 2025 yılı geliri yaklaşık 160 milyar doların üzerindeydi; bu da teorik olarak maksimum cezanın 9 milyar doları aşabileceği anlamına geliyor. Komisyon ayrıca Meta'nın platformlarını nasıl işleteceğine dair düzeltici tedbirler de uygulayabilir .

Meta'ya Karşı Daha Geniş DSA Yaptırım Deseni

Bağımlılık yapıcı tasarım soruşturması, Meta'ya karşı devam eden birden fazla DSA davasından sadece biri:

• Ekim 2024 — Komisyon, Facebook ve Instagram'daki aldatıcı reklamcılık ve siyasi içerik ile Avrupa Parlamentosu seçimleri öncesinde gerçek zamanlı bir seçim izleme aracının bulunmamasıyla ilgili ayrı bir DSA davası açtı .
• Ekim 2025 (ön bulgular) — Komisyon, Meta'yı DSA şeffaflık yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle suçlu buldu; özellikle kullanıcılara yasadışı içerik bildirmek için basit mekanizmalar ve içerik denetleme kararlarına etkin bir şekilde itiraz etme imkanı sunmadığı belirtildi .
• Nisan 2026 — 13 yaş altı küçüklerin korunmasına ilişkin ön bulgular (yukarıda açıklanmıştır) .

Paralel ABD Yasal Baskıları

Meta, AB'nin DSA hamlesine paralel olarak Amerika Birleşik Devletleri'nde de benzer hukuki zorluklarla karşı karşıya:

Dört eyaletten ~1,4 trilyon dolarlık dava — 6 Temmuz 2026 tarihli bir mahkeme başvurusunda Meta, dört ABD eyaletinin, şirketi Facebook ve Instagram'ı genç kullanıcılara bağımlılık yapacak şekilde tasarlamak ve halkı güvenlik konusunda yanıltmakla suçlayarak 1,4 trilyon dolar ceza talep ettiğini açıkladı . Dava, Ağustos 2026'da Oakland, Kaliforniya'da görülecek .

Mart 2026 jüri kararı — 25 Mart 2026'da Los Angeles'taki bir jüri, Meta ve Google'ı Instagram ve YouTube'u genç kullanıcılara zarar veren bağımlılık yapıcı özelliklerle tasarlamaktan ihmalkar buldu . Meta, kararın bozulması için harekete geçti .

Yüksek Mahkeme — Mayıs 2026'da ABD Yüksek Mahkemesi, Meta'nın Vermont'taki bir sosyal medya bağımlılığı davasına itirazını dinlemeyi reddederek eyalet düzeyindeki davaların devam etmesine izin verdi .

Meta'nın Savunması

Meta, ekran süresi hatırlatıcıları, ebeveyn denetim kontrolleri ve hem Instagram hem de Facebook'ta yaşa uygun içerik ayarları dahil olmak üzere kapsamlı güvenlik araçları sağladığını kamuoyu önünde savunuyor. Şirket, gençlik güvenliğine büyük yatırım yaptığını ve mevcut önlemlerinin yeterli olduğunu belirtiyor. Meta ayrıca AB'nin bağımlılık yapıcı tasarım soruşturmasının şirketin mevcut araçlarını ve gönüllü gençlik güvenliği programlarını göz ardı ettiğini öne sürüyor.

Ancak Komisyon'un Nisan 2026'daki ön bulgusu, Meta'nın bu savunmasını doğrudan reddetti. Komisyon, Meta'nın kendi kullanım koşullarına ve mevcut ebeveyn kontrollerine rağmen riskleri usulüne uygun şekilde tespit edemediği, değerlendiremediği ve azaltamadığı sonucuna vardı . Komisyon özellikle, "Meta'nın kendi hüküm ve koşulları Instagram ve Facebook'a erişim için minimum yaşı 13 olarak belirlemesine rağmen, Komisyon ön olarak Meta'nın 13 yaş altı küçüklerin hizmetlerine erişme riskini yeterince ele almadığını tespit etti" ifadesini kullandı .