IEA’nın Temmuz 2026 Petrol Piyasası Raporu: Küresel Petrol Talebinde 2020’den Beri İlk Yıllık Düşüş

Düşüşün Temel Nedenleri

1. Hürmüz Boğazı Ateşkesinin Bozulması ve Fiili Kapanma. Dünya petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, 28 Şubat 2026'da başlayan askeri harekat sonrası tanker trafiğine fiilen kapandı . ABD ile İran arasında varılan kırılgan ateşkes bozulunca, geçişlerin yeniden başlaması mümkün olmadı. IEA, nakliye yeniden başlasa bile arz akışlarının toparlanmasının aylar süreceği uyarısında bulundu . Boğazın kapanması, tarihi bir arz şoku yaratarak Brent petrolün spot fiyatını varil başına 144 dolara fırlattı .

2. Yüksek Fiyatlar ve Yakıt Kıtlığı Nedeniyle Zorunlu Talep Tahribatı. Boğaz kapalıyken petrol bulunabilirliği çöktü ve perakende akaryakıt fiyatları tüketimi ciddi şekilde baskılayan seviyelere yükseldi. IEA, talep tahribatının "başlangıçta ABD-İran savaşından en ağır etkilenen sektörler ve bölgelerin ötesine yayıldığını", daha yüksek fiyatların ve "daha sert bir makro iklimin" küresel ekonominin daha geniş bir kesimini vurduğunu belirtti .

3. Küresel Arz Çöküşü. IEA, İran çatışması nedeniyle 2026'da küresel petrol üretiminin 3,9 mb/g azalacağını tahmin etti. Buna göre arz, ortalama 102,4 mb/g seviyesinde gerçekleşecek ve bu, tahmin edilen 103,3 mb/g'lik talebin altında kalarak yılın büyük bölümünde net bir piyasa açığı yaratacak .

4. Asya Talebindeki Sert Düşüş. Talep tahribatı, Orta Doğu ham petrolüne en bağımlı bölge olan Asya'da yoğunlaştı. İkinci çeyrekteki teslimatlarda yıllık bazda en ağır düşüşler bu bölgede görüldü .

ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) Farklı Tahminleri

EIA ve IEA, 2026'nın ortalarına gelindiğinde benzer bir ana rakamda buluşsalar da, başlangıçta çok farklı noktalardan yola çıktılar.

• EIA'nın Temmuz 2026 STEO (Kısa Vadeli Enerji Görünümü): EIA da küresel petrol talebinin 2026 yılı boyunca 2025'teki 104,0 mb/g seviyesine kıyasla 1,1 mb/g azalacağını tahmin etti . 9 Temmuz tarihli basın açıklamasında, "2026'da küresel petrol talebinin geçen yıla göre günlük 1,1 milyon varil düştüğü ancak 2027'de günlük 2,5 milyon varil artmasının beklendiği" belirtildi .

• Önceden Farklılık: Mayıs 2026'da EIA, çok daha ılımlı bir düşüş öngörüyordu (sadece yaklaşık 420.000 varil/gün). Yani başlangıçta talep tahribatının boyutu konusunda IEA'dan daha iyimserdi . Haziran ayına gelindiğinde, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması ve ateşkesin başarısız olmasıyla EIA tahminlerini sert şekilde aşağı yönlü revize etti ve sonunda IEA ile aynı olan 1,1 mb/g'lük daralma rakamına ulaştı .

• Fiyat Görünümü Farkı: Her iki kurum da aynı talep düşüşünü öngörmesine rağmen, fiyat konusunda görüşleri ayrıştı. IEA, 2026 sonuna kadar kalıcı bir arz açığı beklerken, EIA, petrol ve diğer sıvı yakıt üretiminin küresel talebi aşmaya devam edeceğini ve bunun Brent petrol fiyatlarını 2025'teki 69 $/varil seviyesinden 2026'da 58 $/varil ve 2027'de 53 $/varil seviyesine düşüreceğini öngördü .

Özetle: Hem IEA hem de EIA, 2026 yılı için küresel petrol talebinde 1,1 mb/g'lük bir düşüş öngörüyor. Bu, 2020'den bu yana görülen ilk yıllık talep düşüşü olacak. Bu düşüşün ana itici gücü ise Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, başarısız ateşkes ve bunun yol açtığı fiyat şoku ile arz kesintisi oldu; bu gelişmeler yaygın bir talep tahribatına neden oldu.