Çin’in Yapay Zeka Çip Tedarikinde Devrim: 12 Ayda Yerli Oran %30’dan %46’ya Çıkıyor

ABD İhracat Kontrolleri: Ana Dış Tetikleyici

ABD-Çin gerilimleri, bu dönüşümün ana dış itici gücüdür. ABD, Ocak 2025'te gelişmiş yapay zeka çiplerine yönelik ihracat yasaklarını genişletip Z.ai (eski adıyla Zhipu AI) gibi firmaları Varlık Listesi'ne (Entity List) ekleyince, Çinli şirketler Nvidia'nın H100/H200 sınıfı donanımlarına fiilen erişemez hale geldi ve bu da onları yerli alternatifler üretmeye zorladı . Eylül 2025'te Çin Siber Uzay İdaresi (Cyberspace Administration), Alibaba ve Tencent gibi büyük teknoloji şirketlerine Nvidia çipi alımını durdurma ve tedariklerini yerli firmalara yönlendirme talimatı verdi .

295 Milyar Dolarlık Devlet Zorunluluğu: Yerli Çip Şartı

Çin, önümüzdeki beş yıl içinde ülke çapında bir yapay zeka veri merkezi ağı kurmak için yaklaşık 2 trilyon yuan (295 milyar dolar) harcamaya hazırlanıyor. Bu planın en kritik maddesi, yapay zeka çipleri de dahil olmak üzere temel teknolojinin en az %80'inin Huawei gibi yerli tedarikçilerden sağlanması zorunluluğudur . Devlete ait operatörler China Mobile ve China Telecom bu merkezleri işletecek . Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC) tarafından hazırlanan bu plan, tarihteki en büyük tek tedarik hamlesi olarak ABD'li çip tedarikçilerinden uzaklaşmayı temsil ediyor . Bazı tahminler, enerji şebekesi yükseltmeleriyle entegre edildiğinde toplam yatırımın 5 trilyon yuana (~735 milyar dolar) ulaşabileceğini öne sürüyor .

Performansın Kanıtı: GLM-5, Huawei Ascend ile Eğitildi, Sıfır Nvidia

Zhipu AI (şimdiki Z.ai), 744 milyar parametreli GLM-5 modelini tamamen 100.000 Huawei Ascend 910C çipi ve MindSpore çerçevesini kullanarak eğitti ve bu süreçte hiçbir Nvidia donanımı kullanılmadı . Model, daha sonra İnsanlığın Son Sınavı (Humanity's Last Exam - HLE) kriterinde %50,4'lük skorla 1. sıraya yerleşerek Claude Opus 4.5, GPT-5.2 ve Gemini 2.5 Pro'yu geride bıraktı . Haziran 2026'da MIT lisansıyla yayınlanan güncellenmiş açık ağırlıklı model GLM-5.2 de bu trendi sürdürdü . Bu başarı, ilk kez bir sınır ötesi yapay zeka modelinin tamamen Nvidia donanımı olmadan eğitildiğini gösteriyor ve Huawei'nin Ascend çip ekosisteminin, üst düzey Batı silikonuyla rekabet edebilecek kadar olgunlaştığını kanıtlıyor .

Kazananlar: Cambricon ve Hygon Information Technology

Cambricon Technologies, 2026 yılında yapay zeka çipi üretimini üç katından fazla artırarak 500.000 hızlandırıcıya ulaşmayı planlıyor; bunun 300.000 kadarı Siyuan 590 ve 690 işlemcilerinden oluşacak . Şirket, 2025 yılında ilk kez yıllık kâr elde ettiğini açıkladı (2,1 milyar yuan/306 milyon dolar); 2024'te ise 452 milyon yuan zarar etmişti. Gelir ise 1,2 milyar yuandan 6,5 milyar yuana fırladı . 2026'nın ilk çeyreğinde geliri 423 milyon dolara ulaştı . Hygon Information Technology ise çeyreklik gelirde 40 milyar yuanı aştı; DCU serisi, DeepSeek V4 ile Nvidia'nın yazılım hazırlığına denk "0. Gün" (Day-0) uyumluluğu elde etti . Her iki firma da Mayıs 2026'da Çin'in "güvenli ve güvenilir" devlet alım listesine giren dokuz yerli yapay zeka çipi satıcısı arasındaydı ve bu sayede kurumsal alıcılara erişim sağladı .

Pazar Dinamikleri: Teşvikten Ürüne Geçiş

2026'nın ilk çeyrek bilançoları, Cambricon ve Moore Threads'in yıllık bazda %150'yi aşan gelir artışı kaydettiğini gösteriyor. Bu, "teşvik odaklı" büyümeden "ürün odaklı" pazar çekişine geçişin iyice hızlandığı anlamına geliyor . Çinli yapay zeka çipi satıcıları, 2026'da DeepSeek V4'ün "0. Gün" (Day-0) uyarlamasını da tamamlayarak Nvidia'ya kıyasla "gecikmeli" konumdan "eşzamanlı dağıtım" konumuna geçiş yaptı . Tüm bu veriler, tedarik değişiminin uzak bir projeksiyon olmadığını, politika, performans ve ticari gerçeklik tarafından her seviyede pekiştirilerek halihazırda yaşanmakta olduğunu doğruluyor.