Ukrayna Savaşı’nda Strateji Ayrılığı: Trump-Vance Cephesi ‘Savunma’ Derken, NATO’nun Avrupalı Kanadı ‘Taarruz’ Diyor

Ankara'da 7-8 Temmuz 2026'da gerçekleşecek NATO Zirvesi'nin en kritik gündem maddelerinden biri, Ukrayna'nın askeri stratejisi konusunda ABD ile Avrupalı müttefikler arasındaki derin görüş ayrılığı oldu. Bu ayrışma, Rusya'nın Kiev başta olmak üzere Ukrayna şehirlerine yönelik yoğun füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarının gölgesinde, zirveden bir gün önce iyice su yüzüne çıktı.

JD Vance: 'Savunmada Kalın'

Başkan Yardımcısı JD Vance, 6 Temmuz 2026'da Beyaz Saray'ın Ukrayna'ya savunma odaklı bir duruş benimsemesi tavsiyesiyle Rusya'nın askeri ilerleyişini frenlemede kritik bir rol oynadığını belirtti. Vance, Rusya'nın taarruz harekâtının "neredeyse hiçbir şey başaramadığını" ve Ukrayna için en iyi yolun mevzilerini koruyarak diplomasiye zemin hazırlamak olduğunu savundu. Vance'e göre bu yaklaşım, Rusya'nın avantajını "baltalamıştı". Ancak aynı anda Avrupalı liderler, Kiev'i Rusya topraklarına yönelik İHA ve füze saldırılarından ötürü takdir ediyordu.

Bu duruş, Vance'in uzun süredir savunduğu pozisyonla da tamamen uyumlu. Vance daha önce Ukrayna'ya ek askeri yardım yapılmasına defalarca karşı çıktı, Kiev'in NATO üyeliğini reddetti ve savaşı mevcut cephe hatlarında dondurmayı öngören bir "askerden arındırılmış bölge" anlaşması çağrısında bulundu. Daha önceki açıklamalarında Vance, Avrupa'nın savaş sonrası güvenlik garantilerinin "aslan payını" üstlenmesi gerektiğini belirterek ABD'nin herhangi bir barış anlaşmasını zorla uygulatmak için asker göndermeyeceğinin sinyalini verdi.

Avrupalı NATO Müttefikleri: Rusya'ya Taarruz Desteği

Ankara Zirvesi'ndeki Avrupalı liderler, Ukrayna'nın son dönemde Rusya topraklarındaki petrol rafinerileri, askeri tesisler ve Moskova çevresindeki altyapıyı hedef alan uzun menzilli İHA ve füzelerle düzenlediği derin saldırı kampanyasına açık destek ifade ettiler. NATO müttefikleri, Ukrayna'nın Rus topraklarını vurabilme kabiliyetini, Rusya'nın savaşma kapasitesini zayıflatmak için meşru bir askeri zorunluluk olarak görüyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin zirve için belirlediği üç öncelikli gündem maddesi ise şöyle: müttefiklerin savunma yatırımlarını artırmak, transatlantik yük paylaşımını güçlendirmek ve Ukrayna'ya sürekli destek sinyali göndermek. Tüm bu maddeler, Trump yönetiminin ABD taahhüdünü azaltma baskısına doğrudan bir yanıt niteliği taşıyor.

Ankara Zirvesi'nde Derin Transatlantik Gerilimler

Ukrayna stratejisi uçurumu, daha geniş bir transatlantik ayrışmanın yalnızca bir boyutu. Başkan Trump zirveye, müttefiklere GSYH'lerinin %5'ini savunmaya ayırma taahhüdü vermeleri için baskı yaparak geliyor ve müttefiklerin İran'a karşı askeri operasyonlarını desteklemeyi reddetmesinin ardından NATO'nun karşılıklı savunma garantisini sorgulamış durumda. Trump, ABD-NATO ilişkisini "gülünç" ve "tek taraflı" olarak nitelendirdi ve yönetiminin, savunma harcamalarında geri kalan Avrupalı müttefiklere karşı yaptırım benzeri önlemler almayı değerlendirdiği bildiriliyor.

Uçurum o kadar derinleşmiş durumda ki NATO, Trump'la yaşanan tekrarlayan gerginliklerden kaçınmak için geleneksel yıllık zirve düzenleme uygulamasına son vermeyi bile değerlendiriyor. Carnegie Endowment kuruluşu, Avrupalı müttefiklerin Washington'a daha az bağımlı, Avrupa liderliğinde bir ittifaka geçiş için planlama yaptığı bir "yapısal uyum" sürecini tanımlıyor.

Arka Plan: Kiev'e Yönelik Artan Rus Saldırıları

Rusya, 1-2 Temmuz gecesi Ukrayna'ya 570 füze ve İHA'dan oluşan dev bir dalga başlattı ve başta Kiev olmak üzere en az 27 kişinin ölümüne, 91 kişinin yaralanmasına neden oldu. 5-6 Temmuz'da ise bir ikinci büyük saldırı dalgası Kiev'in tarihi Podil semtini vurdu, en az 22 kişiyi öldürdü ve Ukrayna hava savunmasındaki gedikleri gözler önüne serdi. Rusya, bu saldırıları Ukrayna'nın kendi topraklarındaki saldırılarına misilleme olarak çerçeveleyerek Ukrayna üzerindeki "baskıyı artırmaya devam edeceğini" açıkça belirtti.

Tüm bu saldırılar, Ankara Zirvesi'nin hemen öncesinde gerçekleşerek Ukrayna'nın hava savunma eksikliklerini ve Batı'dan daha fazla desteğe duyulan ihtiyacı zirvenin en üst sıralarına taşırken, Trump yönetimi tam tersi bir mesajla (savunmada kal ve müzakere et) geliyor.

Temel Fay Hattı

Ayrışma dört temel boyutta özetlenebilir:

• Askeri Strateji: Trump-Vance pozisyonu savunma odaklı, mevzi koruma ve müzakereyi tercih ediyor. Avrupalı NATO müttefikleri ise Rusya'ya yönelik derin taarruz saldırılarını destekliyor.
• Askeri Yardım: Trump yönetimi daha fazla fonlamaya karşı. Vance, "Ukrayna savaşı işiyle işimiz bitti" diyerek durumu özetliyor. Avrupalı müttefikler ise uzun menzilli silahlar da dahil olmak üzere yardımı sürdürmek ve artırmak istiyor.
• Ukrayna'nın NATO Üyeliği: Vance ve Trump, üyeliğe karşı çıkıyor ve bunun yerine "askerden arındırılmış bölge" öneriyor. Avrupalılar ise kapıyı açık tutuyor ve uzun vadeli bir üyelik yolunu koruyor.
• Yük Paylaşımı: ABD, güvenlik garantilerinin "aslan payını" Avrupa'nın üstlenmesi gerektiğinde ısrar ediyor ve asker göndermeyeceğini belirtiyor. Avrupalılar harcamalarını artırıyor ancak Trump'ın talep ettiği %5'in oldukça uzağındalar.

Ana soru şu: Savaş, Trump-Vance pozisyonunda olduğu gibi müzakereler yoluyla dondurulmalı mı, yoksa Avrupalı NATO pozisyonunda olduğu gibi sınır ötesi saldırıları da içeren bir Ukrayna gücü konumundan savaşılmalı mı? Tüm bunlar yaşanırken, Rus füze saldırıları Ukrayna şehirlerini vurmaya devam ediyor.