NATO’nun Ankara Zirvesi’nde Tarihi Kararlar: 40 Milyar Dolarlık Drone Hamlesi, Saab GlobalEye ve ATACMS Ortak Üretimi

7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi, planlama aşamasından uygulamaya geçişin simgesi oldu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirveyi 'askeri-endüstriyel devrim' olarak nitelendirerek, on milyarlarca dolarlık yeni sözleşmelerin imzalandığını duyurdu . İşte kritik duyurular ve perde arkası.

'Drone Edge' — 40 Milyar Dolarlık İnsansız Hava Aracı Karşıtı Girişim

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, müttefiklerin 5 yıl içinde insansız hava aracı (İHA) karşıtı teknolojilere 40 milyar doların üzerinde yatırım yapmayı taahhüt ettiği 'NATO Drone Edge' girişimini başlattı . Girişim şunları içeriyor:

• 2027 sonuna kadar eğitimli İHA operatörü sayısında beş kat artış .
• Katılımcı ülkeler: Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya ve diğerleri .
• Girişim, Ekim 2025'te duyurulan NATO-AB 'drone duvarı' çalışmalarını temel alıyor .

Rutte, maliyet etkin çözümlerin önemini vurgulayarak, 'Drone'larla aynı maliyette önleme teknikleri bulmalıyız' dedi .

Saab GlobalEye, AWACS Filosunun Yerini Alacak

NATO, yaşlanan Boeing E-3 Sentry (AWACS) filosunu değiştirmek için 10 adede kadar İsveç yapımı Saab GlobalEye havadan erken uyarı ve kontrol (AEW&C) uçağının ortak tedarikini resmen duyurdu . Önemli detaylar:

• Karar, Reuters'ın 2 Temmuz'da NATO'nun Boeing'in rakibi E-7 Wedgetail yerine İsveç uçağını seçtiğini bildirmesinin ardından geldi .
• Zirvede Rutte, 'Bugün 10 adede kadar Saab GlobalEye uçağının ortak tedarikini duyuruyoruz' dedi .
• Sözleşme, Nisan 2026'da NATO'nun Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) tarafından Saab ve Kanada'nın Bombardier şirketine verilmişti. Bu, ABD yapımı gözetleme platformlarından tarihi bir ayrılış anlamına geliyor .

Avrupa'da Ortak Üretim: ATACMS ve Patriot Füzeleri

Zirvenin yan düzenlenen NATO Savunma Sanayii Forumu'nda Lockheed Martin ve Rheinmetall, ATACMS (Ordu Taktik Füze Sistemleri) füzelerinin Avrupa'da ortak üretimi için bir mutabakat zaptı (MOU) imzaladı . Anlaşma, 'Avrupa'da yerel olarak üretilen mühimmata yönelik acil talebi' karşılamayı ve ATACMS üretimi, entegrasyonu ve dağıtımı için ilk Avrupa mükemmeliyet merkezini kurmayı hedefliyor .

Ayrıca ABD, Almanya ve diğer Avrupa ülkeleriyle Raytheon'un AIM-120 AMRAAM füzelerinin ortak üretimi ve Lockheed'in PAC-3 Patriot füzeleri için bir bakım tesisi kurulması konusunda görüşmeler yapıyor . RTX ve MBDA ortak girişimi, Eylül ayında Avrupa'nın ilk Patriot füze üretim tesisini açmaya hazırlanıyor . Bu hamlelerin arkasında ABD'nin İran savaşı sırasında PAC-3 stokunun tahmini %50'sini kullanması ve Avrupa'ya teslimatları geciktirmesi yatıyor .

Genel Savunma Harcamaları ve Sanayi Kapasitesi

• Toplam yatırım artışı: Müttefiklerin 2025 ve 2026'da önceki yıllara kıyasla toplam 258 milyar dolar (226 milyar avro) daha fazla savunma harcaması yapması bekleniyor .
• 2026 ekipman taahhüdü: Müttefikler, 2026 için Ukrayna'ya 70 milyar avro değerinde askeri ekipman, yardım ve eğitim sözü verdi; 2027'de de benzer seviyelerin sürdürülmesi taahhüt edildi .
• Topçu mühimmatı: NATO'nun yıllık yaklaşık 4 milyon topçu mermisi üretme kapasitesine ulaşması bekleniyor .
• Yeni harcama hedefi: Haziran 2025 Lahey Zirvesi'nde müttefikler (İspanya hariç) 2035 yılına kadar GSYİH'nın yıllık %5'ini savunma ve güvenlik harcamalarına ayırmayı taahhüt etti. Bu, önceki %2 hedefinin yerini alıyor .

Özet: Planlardan Sözleşmelere

Ankara Zirvesi, Avrupa liderliğindeki tedarike (AWACS'ın yerini GlobalEye alıyor, ATACMS ortak üretimi), toplu savunma yatırımında büyük bir artışa (2025-2026'da ilave 258 milyar dolar) ve 40 milyar dolarlık 'Drone Edge' girişimiyle İHA ve İHA karşıtı savaşa yeni bir stratejik odaklanmaya doğru önemli bir dönüşü onayladı. Rutte'in de belirttiği gibi, ittifak 'genel niyetlerden' ziyade sözleşmelere ve teslimatlara odaklanan bir 'uygulama aşamasına' geçti .