Küresel Silahlanma Yarışı 2025-2026: 2,9 Trilyon Dolarlık Rekor Askeri Harcama, Yapay Zeka Savaşları ve Otonom Sistemlere Geçiş

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) Nisan 2026 verilerine göre, dünya genelinde askeri harcamalar 2025 yılında reel olarak %2,9 artarak 2 trilyon 887 milyar dolara ulaştı ^SSS. Bu, SIPRI'nin bugüne kadar kaydettiği en yüksek seviye olurken, küresel askeri yük (GSYİH'ye oran) %2,5 ile 2009'dan bu yana en yüksek noktasına çıktı ^SS. ABD'nin Ukrayna'ya yeni askeri yardımı durdurmasıyla harcamaları gerilemesine rağmen yaşanan bu sıçrama, savunma sanayiini yeniden şekillendiriyor ve analistlerin Erken Soğuk Savaş döneminden bu yana en agresif teknolojik dönüşüm olarak tanımladığı bir süreci hızlandırıyor ^RF. İşte bu yeni silahlanma yarışının temel dinamikleri.

Rekor Askeri Harcama: 2,887 Trilyon Dolar

SIPRI Nisan 2026 verileri, dünya askeri harcamalarının 2025'te bir önceki yıla göre reel olarak %2,9 artarak 2,887 milyar dolara yükseldiğini gösteriyor ^SS. ABD, Çin ve Rusya'nın toplam harcaması 1.480 milyar dolar ile küresel toplamın %51'ini oluşturdu ^S. ABD harcamaları Ukrayna yardımının durmasıyla %7,5 düşerken, Avrupa'da %14, Asya ve Okyanusya'da ise %8,1'lik reel artış yaşandı ^RS. Bu artış, NATO'nun 2022 sonrası taahhütlerini ve Hint-Pasifik'teki artan gerilimleri yansıtıyor ^RS. En büyük beş harcamacı ABD, Çin, Rusya, Almanya ve Hindistan olurken, bu ülkeler dünya askeri harcamalarının %58'ini gerçekleştirdi ^S.

Pentagon'dan Tarihi 179 Milyar Dolarlık Ar-Ge Bütçesi

Pentagon'un 2026 mali yılı bütçe teklifi, toplamda 1 trilyon doların üzerinde bir savunma harcaması öngörüyor ve bunun 179 milyar doları araştırma, geliştirme, test ve değerlendirme (RDT&E) için ayrılıyor ^TB. Bu, Pentagon tarihindeki en büyük Ar-Ge bütçesi. Uzmanlara göre bu bütçe, savaşın geleceğini belirleyecek teknolojilere yapılan bir yatırım ^AT. Defense One, bu bütçedeki değişimlerin "ordunun 5 ila 15 yıl içinde nasıl savaşmayı planladığının bir öngörü endeksi" olduğunu, yazılım tanımlı silahlar, otonomi ve uzay tabanlı algılamaya odaklanıldığını belirtiyor ^D.

13,4 Milyar Dolarlık Yapay Zeka ve Otonomi Bütçesi

Pentagon bütçesinde ilk kez yapay zeka ve otonom sistemler için ayrı bir bütçe kalemi oluşturuldu ve toplam 13,4 milyar dolar ayrıldı ^FCL. Forbes, bunun "Pentagon tarihinde bir ilk" olduğunu vurguluyor ^F. Bu fon, tek bir hesapta toplanmak yerine Savunma Bakanlığı'nın çeşitli finansman ofislerine dağıtılıyor ^G. 13,4 milyar doların 9,4 milyar doları hava insansız araçlarına, 1,7 milyar doları deniz otonom platformlarına, 734 milyon doları su altı kabiliyetlerine ve 210 milyon doları kara otonom araçlarına ayrıldı ^CL. Bu, 2025 mali yılındaki 1,8 milyar dolarlık bütçeye kıyasla yaklaşık 7 katlık bir artış anlamına geliyor ^P. Ayrıca Brookings Enstitüsü, 2026 bütçesinde tüm ABD federal yapay zeka taahhütlerinin 2024'e göre %966 artarak 7,2 milyar dolara ulaştığını, potansiyel ödüllerin ise 91,8 milyar doları bulabileceğini raporluyor ^B.

İnsansız Hava Aracı Devrimi: 300 Bin+ Adet Hedefi

Belki de en çarpıcı değişim, ABD ordusunun seri üretilen, sarf malzemesi niteliğindeki insansız hava araçlarına yönelmesi. Savaş Bakanlığı'nın Drone Dominance Programı (DDP), 2027 yılına kadar yaklaşık 300 bin insansız hava aracını envantere katmayı hedefliyor ^WVA. Bu girişim, insansız hava araçlarını yüksek maliyetli platformlar yerine "sarf mühimmatı" olarak ele alıyor ^V. Savunma Bakanı Pete Hegseth, bu hedef için 56 milyar dolarlık bir yatırım yapılacağını duyurdu ^W. 2027 mali yılı bütçe talebinde Drone ve Otonom Silahlar Grubu'na (DAWG) ayrılan 54,6 milyar dolar, 2026'daki 225,9 milyon dolarlık ödeneğe göre tam 243 katlık bir artışı temsil ediyor ^D. Mevcut ABD insansız hava aracı üretiminin yıllık 50 bin ila 100 bin arasında olduğu tahmin edilirken, Kara Kuvvetleri SkyFoundry programı kapsamında 2026'ya kadar ayda en az 10 bin küçük insansız hava aracı üretmeyi planlıyor ^DDL. Küresel askeri drone pazarının ise 2026'da 34,85 milyar dolardan 2031'de 109,22 milyar dolara, yıllık %25,7'lik bileşik büyüme oranıyla ulaşması bekleniyor ^M.

Rusya'nın Zircon Hipersonik Füzesi Savaşta

Rusya, 3M22 Zircon (Tsirkon) hipersonik seyir füzesini 2025-2026 yıllarında Ukrayna'ya karşı birden fazla kez kullandı. Yaklaşık Mach 8 hızında uçan ve 1000 km menzile sahip füze, aslen uçak gemilerini hedef almak üzere tasarlanmıştı ^F. Önemli olaylar şunlardır:

• 2 Haziran 2026: Rusya, Ukrayna hedeflerine sekiz Zircon füzesinin de dahil olduğu büyük bir saldırı düzenledi ^FT.
• 3 Şubat 2026: Bir Rus hava saldırısı, toplam 521 mühimmat içinde Zircon füzelerini de kapsıyordu ^ME.
• 24 Mart 2026: Ukrayna istihbaratı, Kırım'da bir Zircon fırlatıcısını ve iki yüklü füzeyi tespit ederek imha etti ^GNG.
• 23-24 Mayıs 2026: Rusya, Ukrayna'ya yönelik 90 füze ve 600 insansız hava aracından oluşan saldırının bir parçası olarak üç Zircon füzesi fırlattı ^U.

Ukrayna Hava Kuvvetleri, balistik bir yörüngede uçan Zircon füzelerinin Patriot gibi sistemlerle durdurulabileceğini ancak Ukrayna hava savunmasının bunu güvenilir bir şekilde yapacak yeterli önleme füzesine sahip olmadığını bildiriyor ^N. Füzenin sınıflandırılması konusunda bir anlaşmazlık var: Ukrayna Hava Kuvvetleri, Zircon'un balistik bir yörünge izlediği için katı hipersonik seyir füzesi tanımına uymadığını savunurken, Rusya onun hipersonik olduğunu iddia ediyor ^NE.

Askeri-Endüstriyel Kompleks Nasıl Tepki Veriyor?

Bu teknolojik dönüşümün ölçeği, savunma teknolojisi hisselerinde bir yükseliş piyasası yaratıyor. Forbes, savunmadaki en hızlı büyüyen sektörlerin artık geleneksel uçak veya deniz araçları değil, yazılım tanımlı otonom sistemler olduğunu belirtiyor ^F. Özel bir yapay zeka bütçesi, seri insansız hava aracı tedarik programları ve Pentagon tarihinin en büyük Ar-Ge talebinin birleşimi, savaşların nasıl yapılıp kazanılacağına dair temel bir değişime işaret ediyor. Bu dönemin "Erken Soğuk Savaş'tan bu yana savunmadaki en agresif teknolojik dönüşüm" olarak nitelendirilmesi analist yorumu olsa da, veriler - 179 milyar dolar Ar-Ge, 13,4 milyar dolarlık yapay zeka kalemi ve yüz binlerce insansız hava aracı planları - bu iddiayı güçlü bir şekilde destekliyor ^RF.