Khamenei’nin Cenazesinde Kimler Vardı? Konuk Listesi Yeni Bir Dünya Düzeninin Haritasını Çizdi

İran’ın dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, 28 Şubat 2026’da ABD-İsrail ortak hava saldırısında öldürüldüğünde, İslam Cumhuriyeti 3-9 Temmuz 2026 tarihleri arasında altı günlük bir devlet cenazesi düzenledi. Bu cenaze, küresel bağlılıkların bir turnusol testi haline geldi. İran, saldırıya karşı 'uygunsuz' bir tutum sergileyen ülkeleri kasıtlı olarak dışladığını belirterek tüm Batılı liderlerin katılımını yasakladı . Sonuç, savaş sonrası düzende kimin nerede durduğunu gösteren net bir hikaye anlatan kademeli bir diplomatik haritaydı.

Genel Diplomatik Bağlam

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD-İsrail saldırısını destekleyen veya savunan ülkelerin davet edilmediğini doğruladı . Hiçbir üst düzey Batılı yetkili katılmadı . İran devlet bağlantılı yayıncısı IRIB, 100'den fazla ülkeden heyetlerin Tahran'a gittiğini iddia ederken, Endonezya'daki İran Büyükelçiliği de dahil diğer kaynaklar resmi hükümet heyeti gönderen ülke sayısını yaklaşık 30-40 olarak verdi . İki rakam arasındaki fark, birçok ülkeden gelen hükümet dışı ve dini temsilcilerin de dahil edilmesinden kaynaklanıyor.

Üst Düzey Heyetler: Kıdemli Yetkililerini Gönderenler

Pakistan — Katılan tek hükümet başkanı. Başbakan Şahbaz Şerif, üst düzey bir heyetle Tahran'a giderek Pakistan'ın ABD-İran görüşmelerindeki kilit arabuluculuk rolünü yansıttı . Şerif'in varlığı, Pakistan'ın arabuluculuk rolünün Washington ile Tahran arasında eşit mesafede olmadığı, tam tersine en sembolik anında Tahran'da olduğu şeklinde yorumlandı .

Rusya — Vladimir Putin'in 'özel elçisi' olarak Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dimitri Medvedev'i gönderdi. Medvedev eski bir cumhurbaşkanı ve önemli bir figür, ancak Putin bizzat katılmadı. Heyette Dışişleri Bakanlığı yetkilileri ile hem Sünni hem de Şii dini liderler yer aldı; bu, Putin'i Washington'la ayrı müzakerelerini zorlaştıracak bir duruşa sokmadan ilişkinin derinliğini sinyal vermek için tasarlanmış bir yapılanmaydı .

Çin — Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı He Wei'yi (kıdemli bir yasa koyucu) gönderdi. Bu, devlet başkanı veya dışişleri bakanı düzeyinde değil, orta-üst düzey bir yetkiliydi .

Hindistan — Dışişleri Bakan Yardımcısı Pabitra Margherita ve Bihar Valisi Emekli Korgeneral Seyyid Ata Hasnain tarafından temsil edildi. Birkaç muhalif siyasi figür (Salman Khurşid, Mehbuba Mufti) de katıldı. Bu, bakanlık düzeyinde bir heyetti, kabine üyesi değil .

Türkiye — Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ı gönderdi .

Küba ve Gürcistan — 30'dan fazla ülkenin katıldığı heyetler arasında doğrulandı . Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel daha önce suikastı 'tüm uluslararası hukuk normlarının açık bir ihlali' olarak kınamıştı .

Diğer üst düzey katılımcılar arasında Katar, Umman, Suudi Arabistan, Irak, Ermenistan, Tacikistan, Türkmenistan, Kırgızistan, Özbekistan, Kazakistan, Belarus ve Afganistan'daki Taliban yönetiminden resmi heyetler yer aldı .

Alt Düzey Temsil: Diplomatın Kademesi

Endonezya — Hükümeti temsilen İran Büyükelçisi Rolliansyah Soemirat'ı gönderdi. Bu, Cakarta'dan gönderilmiş bir bakan veya üst düzey yetkili değil, büyükelçi düzeyinde bir temsildi. Endonezya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, resmi davet aldıklarını ve halihazırda Tahran'da bulunan büyükelçileri tarafından temsil edilmeyi tercih ettiklerini doğruladı; bu, birçok Müslüman çoğunluklu ülkeye kıyasla nispeten daha düşük bir diplomatik jestti .

Bosna-Hersek — Resmi bir devlet heyeti göndermedi. Bosna'nın resmi heyet listesinde yer almaması, İran'ın davet politikası nedeniyle dışlanmış olabilecek bir Avrupa ülkesi olduğu gerçeğiyle tutarlıydı .

Bangladeş Örneği: Bir Muhalefet Partisi Heyeti

Bangladeş alışılmadık bir durum sergiledi. Bangladeş hükümeti, daha önce Hamaney'in ölümü üzerine 'derin üzüntü' ifade etmiş ve öldürmeyi uluslararası hukukun ihlali olarak kınamış olmasına rağmen resmi bir devlet heyeti göndermedi. Bunun yerine, İslamcı bir muhalefet partisi olan Bangladeş Cemaat-i İslami'den bir parlamento heyeti, Tahran'ın daveti üzerine cenaze namazlarına ve yas törenlerine katılmak üzere İran'a gitti . Heyete Cemaat Nayeb-e-Amir ve Milletvekili Prof. Mucibur Rahman başkanlık etti ve 3-9 Temmuz tarihleri arasında İran'da kaldı . Bu, Bangladeş'in resmi devlet temsilinin yokluğu anlamına gelirken, hükümet dışı bir İslamcı partinin ülkeyi temsil etmesi ülkede dikkatle karşılandı.

ABD Baskısının Katılımı Azalttığı İddiası

İran'ın yarı resmi haber ajansı Tasnim, ABD'nin 13 ülkeyi katılımlarını geri çekmeye veya ölçeğini küçültmeye zorladığını iddia etti . Habere göre Washington, törenden önce Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve dünya çapındaki ABD büyükelçilerinin dahil olduğu kapsamlı bir diplomatik kampanya yürüttü; buna kalkınma yardımını kesme ve ikili ilişkilere zarar verme tehditleri de dahildi . Bu iddia mevcut kaynaklardan bağımsız olarak doğrulanamasa da, Pakistan dışında hiçbir büyük gücün bir devlet veya hükümet başkanı göndermediği genel tabloyla uyumludur.

Kilit Çıkarım: Bilinçli Bir Diplomatik Hiyerarşi

Diplomatik yanıt net bir hiyerarşi ortaya koydu:

• Pakistan (hükümet başkanı) en üstte yer aldı.
• Rusya, Türkiye ve Çin üst düzey ancak en tepe isimlerini göndermedi.
• Hindistan bir devlet bakanı gönderdi.
• Endonezya sadece görevdeki büyükelçisini gönderdi.
• Bangladeş hükümet dışı bir muhalefet partisi heyeti gönderdi.
• Bosna kimseyi göndermedi.

İran'ın açık kararıyla hiçbir Batılı ülke katılmadı. Büyük güçlerin zirve liderlerinin cenazede bulunmaması, İran'ın aksini göstermeye çalışmasına rağmen, ülkenin uluslararası izolasyonunun bir yansıması olarak geniş çapta yorumlandı . Fox News'a konuşan bir terörle mücadele uzmanı, 'Hiçbir büyük güç zirve liderini göndermiyor. Beyrut'tan Sana'a'ya uzanan bir cepheye liderlik ettiğini iddia eden bir rejim için, kurucusunun varisinin cenazesinde bölgesel bir katılım, inkar etmeye çalıştıkları izolasyonun ta kendisidir' dedi .