Körfez Petrol İhracatında Haziran 2025 Patlaması: BAE'den Rekor Sevkiyat, Piyasada Arz Fazlası ve Hürmüz Boğazı Riskleri

Haziran 2025, küresel petrol piyasaları için adeta bir hız treni ayı oldu. Körfez ülkelerinin ham petrol ihracatı, gemi takip verilerine göre Mayıs ayına kıyasla günde 3 milyon varilden (bpd) fazla artarak 10 milyon bpd'yi aştı ve çarpıcı bir toparlanmaya imza attı . Bu sıçramanın lokomotifi, tüm zamanların en yüksek aylık ihracat rakamına ulaşan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) oldu. Ancak arzdaki bu ani dalga, piyasanın yapısını hızla değiştirdi ve Brent vadeli işlemlerini 'contango'ya iterek fiyatları çatışma öncesi seviyelere geri çekti. Tam da bu sırada, bu akışı güvence altına alması beklenen ABD-İran geçici ateşkesinin zemininde çatlaklar oluşmaya başladı. Yeni saldırılar ve tehditler, Hürmüz Boğazı'nı dünyanın en yüksek riskli enerji geçitlerinden biri olarak yeniden ön plana çıkardı. İşte ayın bu üç belirleyici hikâyesinin ayrıntıları.

BAE'nin Rekoruyla Körfez Genelinde Toparlanma

Rakamın kendisi oldukça çarpıcı: Körfez ülkelerinin ham petrol ihracatı Mayıs ayına göre günde 3 milyon varilden fazla artarak Haziran'da 10 milyon bpd'yi geçti . Bu artışın aslan payı BAE'ye ait.

Bağımsız gemi takip şirketleri Kpler, Vortexa ve LSEG, BAE'nin Haziran ayında günde 3,7 ila 3,8 milyon varil arasında ham petrol ve kondensat ihraç ettiğini, bunun tüm zamanların en yüksek aylık seviyesi olduğunu bildirdi . Bu rakam, Mayıs ayına göre günde 1 milyon varilden daha fazla bir artış anlamına geliyor . Abu Dabi'nin ham petrol yüklemeleri, çatışma öncesi yerel seviyeleri bile aştı. Bu artışta, ADNOC'un Haziran-Ağustos yüklemeleri için birden fazla satış ihalesi düzenlemesi ve stoklarını eritmesi etkili oldu .

Bu rekor, BAE'nin OPEC'ten ayrılmasının hemen ardından geldi ve Abu Dabi'ye üretimi maksimize etme ve pazar payı arayışında tam bir özgürlük tanıdı . Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Haziran başında, İran'la geçici anlaşmadan önce bile BAE petrol ihracatının çatışma öncesi seviyelerin neredeyse %85'ine ulaştığını tahmin etti. Bu, Mart ayındaki günde yaklaşık 1,9 milyon varilden Haziran'da 4,3 milyon varile yükseliş anlamına geliyordu .

Ancak Körfez genelindeki toparlanma henüz tamamlanmış değil. Ay içindeki bu sıçramaya rağmen, Haziran ayı toplam Körfez ihracat hacmi, çatışma öncesi seviyelerin hâlâ yaklaşık %40 altında kaldı . Bu, krizden önce günde 16,5 milyon varil olarak gerçekleşen sevkiyatın oldukça uzağında bir rakam .

Diğer üreticiler de Haziran'da üretimi artırdı. Suudi Arabistan, OPEC'in sadık üyeleri arasında ihracat artışına öncülük etti. Suudi Arabistan, BAE ve Kuveyt'in deniz yoluyla toplam ihracatı, Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviye olan günde 11,9 milyon varile ulaştı . Kuveyt'in üretimi ise Mayıs'taki günde 580.000 varilden Haziran'da 1,65 milyon varile keskin bir sıçrama yaptı . Reuters anketine göre, OPEC'in toplam üretimi aylık bazda günde 3,3 milyon varil arttı ve bu, grubun toparlanma dönemindeki en büyük aylık sıçrama oldu .

Piyasa Dönüşü: Backwardation'dan Contango'ya

Yeniden başlayan Körfez ihracatının sel gibi akışı, Haziran sonunda petrol piyasasının yapısında önemli bir değişime yol açtı.

Mayıs ayında Brent vadeli işlem eğrisi, vadeli aylarda sıkışıklığı ancak ileri aylarda gevşeme beklentisini gösteren nadir bir 'gülümseme' (smile) konfigürasyonu sergiliyordu. Morgan Stanley analistleri bu desenin en son Şubat 2020'de kısa süreliğine görüldüğüne dikkat çekmişti . Haziran sonunda ise gerçek akışlardaki artış bu beklentiyi görünür bir arz fazlasına dönüştürdü.

25 Haziran'da, Brent'in en yakın vade kontratı, savaşın başlamasından bu yana ilk kez 'contango' yapısına geçti. Bu yapıda spot fiyatlar, daha sonraki kontratların altında işlem görür ve piyasada bol arz olduğunun sinyalini verir . Ağustos vadeli Brent kontratı, 27 Şubat'tan bu yana en düşük seviye olan varil başına 73 doların altına geriledi . En yakın vade Brent'in altı aylık kontrata olan indirimi genişledi ve tüccarlar ile LSEG verileri, Avrupa ve Afrika'daki fiziksel ham petrol piyasalarının arz fazlası korkularını yansıttığını gösterdi .

Analistler durumu kısa vadeli bir arz fazlası olarak tanımladı. Bununla birlikte, birçoğu talebin geri dönmesi ve akışların yavaş normalleşmesinin 2026'ya kadar piyasayı tekrar sıkılaştırabileceğini belirtti . OPEC+, Mayıs ve Haziran aylarında gönüllü kesintilerini hızlandırarak piyasaya günde yaklaşık 1 milyon varil ek arz sağladı ve piyasanın hızla gevşemesine katkıda bulundu . Vadeli işlem eğrisinin contango'ya dönmesi, piyasaların artık bol arz ve sınırlı kısa vadeli fiyat artışı beklediğinin bir işaretiydi .

Hürmüz Boğazı: Baskı Altındaki Bir Ateşkes

17 Haziran'da imzalanan ABD-İran geçici ateşkesi, Hürmüz Boğazı'ndaki ablukayı sona erdirmek ve daha geniş kapsamlı müzakereler için 60 günlük bir pencere oluşturmak amacıyla tasarlanmıştı . Ancak anlaşmanın üzerinden henüz iki hafta geçmeden, ateşkes en ciddi sınavıyla karşı karşıya kaldı.

Mutabakat zaptının Boğaz'ın yeniden açılması ve yönetimini düzenleyen 5. Maddesi bir kıvılcım noktası haline geldi . 27 Haziran'da bir drone saldırısı, boğazdan geçen Singapur bandıralı bir kargo gemisini vurdu. ABD, İran'ın füze ve drone tesislerine saldırılarla karşılık verirken, İran da Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD üslerine füze ve drone fırlattı . Bu karşılıklı saldırılar, ateşkesin o ana kadarki en ciddi sınavı olarak nitelendirildi .

Analistler, İran'ın yeni kazandığı kabiliyetleri kullanarak Hürmüz trafiğini görüşmelerde bir koz olarak kullandığını belirtti. Her iki taraf da çatışmayı bitirmek istediğini kamuoyuna açıklasa da, durum böyleydi . New York Times'a konuşan bir kaynak, 'İran'ın küresel ekonomi için hayati öneme sahip bu deniz yolundaki trafiği engelleme kabiliyeti, vazgeçemeyeceği bir koz sağlıyor' ifadelerini kullandı .

Ticari gemi taşımacılığı Temmuz başında kademeli olarak boğaza dönmeye başlasa da, güvenlik endişeleri birçok nakliye şirketini tedirgin ettiği için su yolu hâlâ 'normal seviyelerin oldukça altında' çalışıyordu . Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) refakat misyonu, 27 Haziran saldırısının ardından askıya alındı . Ateşkes tamamen çökmemiş olsa da, oldukça kırılgan olduğu ve Hürmüz Boğazı'nın dünyanın en değişken petrol geçidi olmaya devam ettiği açıkça görülüyordu.