Rusya'nın 2026 Akaryakıt Krizi: Ukrayna SİHA'ları Petrol Rafinerilerini Vurdu, Moskova Hindistan'dan Benzin İthal Etmek Zorunda Kaldı

Temmuz 2026'nın başlarına gelindiğinde Rusya, on yıllardır görmediği en ciddi iç akaryakıt kriziyle karşı karşıyaydı. Krizin ana nedeni, Ukrayna'nın Mart 2026 sonundan itibaren Rus petro rafinerilerine yönelik düzenlediği yoğun SİHA ve füze saldırılarıydı. 50'den fazla saldırı, ülkenin rafineri kapasitesinin önemli bir bölümünü devre dışı bıraktı .

Ukrayna Genelkurmayı'nın 4 Temmuz 2026'da yaptığı açıklamaya göre, Rusya'nın toplam tasarım petrol rafineri kapasitesinin %42,74'ü devre dışı kaldı. Sadece son bir ayda en az sekiz rafineri vuruldu . Bağımsız analistlerin tahminleri ise daha temkinliydi; LA Times ve Al Jazeera gibi yayınlar kapasitenin yaklaşık üçte birinin devre dışı olduğunu bildirdi . Bu farklılık, muhtemelen Ukrayna'nın kullandığı toplam tasarım kapasitesi ile analistlerin referans aldığı mevcut işletilebilir kapasite arasındaki farktan kaynaklanıyor. Her iki tahmin de hasarın ciddi ve benzeri görülmemiş olduğu konusunda hemfikir.

Sahadaki durum oldukça vahimdi. Haziran ayında ham petrol işleme miktarı yıllık bazda %25 düşüşle günde 3,95 milyon varile gerileyerek son yirmi yılın en düşük seviyesini gördü . Benzin üretimi ise günde 1,03 milyon varilden 850 bin varile düşerek %17 oranında azaldı . Yaz sürüş sezonu ve tarımsal hasat döneminden kaynaklanan mevsimsel talep artışı, arz açığını daha da derinleştirdi . Devlet Başkanı Vladimir Putin, 23 Haziran'da yaptığı bir konuşmada saldırıların "toplumu istikrarsızlaştırma" hedefine ulaştığını kabul etti .

Moskova'nın Beş Acil Durum Önlemi

Hızla derinleşen kriz karşısında Kremlin, bir dizi olağanüstü önlemi devreye soktu.

1. Rafineri Sübvansiyonlarında Altı Kat Artış

Rusya, ihracatı caydırmak ve yakıtı iç piyasada tutmak için Haziran 2026'da petrol rafinerilerine 210,6 milyar ruble (2,72 milyar dolar) ödedi. Bu rakam, bir yıl öncesine göre altı kattan fazla bir artışı temsil ediyor . Bu, Aralık 2023'ten bu yana yapılan en büyük aylık ödeme oldu .

2. Akaryakıt Karnesi ve Satış Kısıtlamaları

En az 17 bölge zorunlu satın alma limiti getirirken, bu sayı Haziran sonu itibarıyla benzin alım kısıtlaması olan 53 bölgeye yükseldi . 25 Haziran itibarıyla, açık kaynak verileri en az 56 Rus bölgesinde akaryakıt karnesi uygulamasının yürürlükte olduğunu gösteriyordu . Sürücüler, saatler süren kuyruklarla karşı karşıya kalırken, bazı raporlar bekleme sürelerinin 13 saate kadar çıktığını belirtiyor .

3. Daha Düşük Kalite Standartları (Euro 2 Yakıtı)

Rusya, rafinerilerin yurt içi satış için kükürt ve diğer kirletici madde oranı yüksek yakıt üretmesine izin verdi . Daha da dikkat çekici olanı, hükümetin 2013'te yasakladığı Euro 2 standardına Temmuz 2027'ye kadar bir yıllığına geçici olarak dönmeyi değerlendirmeye başlamasıydı . Bu, daha yüksek kükürt içeriğine sahip benzin ve dizelin üretilmesine ve ithal edilmesine olanak tanıyarak, yüksek kaliteli yakıt üretemeyen rafinerilerin faaliyetlerine devam edebilmesini sağlayacak .

4. Asya'dan Gizli Akaryakıt İthali: Hindistan'dan Benzin

Büyük bir petrol ihracatçısı için tarihi bir dönüşle Rusya, Temmuz 2026 başında Hindistan'dan deniz yoluyla benzin ithal etmeye başladı. Hint limanlarından en az 60 bin metrik ton benzin sevk edildi ve çeşitli ülkelerden aylık 400 bin ton benzin ithal edilmesi planlanıyor . Parlamento ayrıca, Hint teslimat masraflarına bağlı ithalat sübvansiyonlarını içeren vergi kanunu değişikliklerini de onayladı .

Bu hamle, Ukrayna savaşının ardından Hindistan'ın Rusya'nın en büyük ham petrol alıcısı haline gelmesi, Hint rafinerilerinde işlenen Rus petrolünün rafine ürünler olarak Rusya'ya geri satılması gibi ironik bir tabloyu ortaya koyuyor .

5. Genişletilmiş Benzin İhracat Yasakları

Moskova, Nisan 2026'da benzin ihracatına yasak getirmiş ve bu yasağı sürekli olarak uzatmıştı . Bu önlem, mümkün olduğunca fazla yakıtın Rusya sınırları içinde kalmasını amaçlıyordu.

Krizin Rakamlarla Boyutu

• %42,74: Rusya'nın toplam tasarım petrol rafineri kapasitesinin devre dışı kalan oranı (Ukrayna Genelkurmayı, 4 Temmuz) .
• ~%33: Bağımsız analistlere (LA Times vb.) göre devre dışı kalan kapasite oranı .
• %25: Haziran ayında ham petrol işlemedeki yıllık düşüş (günde 3,95 milyon varil) .
• %17: Benzin üretimindeki düşüş .
• 210,6 milyar ruble (2,72 milyar dolar): Sadece Haziran ayında ödenen rafineri sübvansiyonları .
• 53+: Haziran sonu itibarıyla benzin alım kısıtlaması olan bölge sayısı .
• 60 bin metrik ton: İlk sevkiyatlarda Hindistan'dan ithal edilen benzin miktarı .
• 13,5 milyar dolar: Ağustos 2025'ten bu yana Rusya'nın petrol rafineri sektörünün uğradığı kümülatif kayıp .

Hasar Rakamlarına İlişkin Önemli Uyarı

%42,74'lük oran, Ukrayna medyası aracılığıyla Ukrayna Genelkurmayı'ndan gelen bir veridir . Batılı yayınlar ve bağımsız analistler genellikle kapasitenin "kabaca üçte biri" veya "dörtte biri" oranında devre dışı kaldığını belirtmektedir . Bu farklılık, muhtemelen toplam tasarım kapasitesi (bakım veya başka nedenlerle zaten kapalı olan tesisleri de içerir) ile mevcut işletilebilir kapasite arasındaki farktan kaynaklanmaktadır. Her iki tahmin de hasarın, büyük bir petrol devleti için modern tarihte benzeri görülmemiş derecede ağır olduğu konusunda hemfikirdir.

Kriz, Rusya'nın müttefiklerini de etkiledi. Rusya'dan geleneksel olarak akaryakıt alan Kırgızistan'da yüksek oktanlı benzin sıkıntısı yaşandı ve ülke, Belarus, Kazakistan ve Özbekistan'ın da aralarında bulunduğu altı farklı ülkeden acil ithalat için görüşmelere başladı .