AI Token Harcama Endeksi %20 Düştü: Yapay Zeka Devlerinin 600 Milyar Dolarlık Yatırımı Sorgulanıyor

Yapay zeka (YZ) sektörü, rekor düzeydeki altyapı yatırımları ile bu yatırımların getirisi arasındaki makasın açılmasıyla kritik bir kavşakta. İşte temel sinyallerin doğrulanmış bir dökümü:

---

1. AI Token Harcama Endeksi Mayıs Zirvesinden %20 Düştü

Silo Data LLM Token Harcama Endeksi — büyük dil modelleri token kullanımına yapılan harcamaları izleyen gösterge — Mayıs ayındaki zirvesinden sonra yaklaşık %20 düştü. Bu düşüş, endeksin 2025 sonlarından bu yana neredeyse iki katına çıkmasının ardından geldi . Endeks, YZ talebinin altyapı yatırımlarının ölçeğine ayak uydurup uydurmadığını gösteren bir piyasa sinyali olarak kullanılıyor .

Düşüşün nedeni ne? Düşüş, token fiyatlarının 2023'ten bu yana keskin bir şekilde düşmesine rağmen gerçekleşiyor. Apollo Global Management'tan Torsten Slok'a göre token başına fiyat bu dönemde yaklaşık %90 düştü . Mayıs ayından sonraki tersine dönüş, token harcama büyümesinin yavaşladığını veya platoya girdiğini gösteriyor. Kullanıcılar, fiyat erimesini dengeleyecek kadar kullanımı artırmıyor olabilir .

---

2. Token Fiyatları 2023'ten Bu Yana %90'dan Fazla Çöktü

• Apollo Global Management'tan Torsten Slok, token başına fiyatın 2023'ten bu yana yaklaşık %90 düştüğünü bildirdi .
• Silo Data token harcama ölçütü, 2025 sonlarından bu yana kabaca iki katına çıkarken, token başına fiyat 2023'ten bu yana yaklaşık %90 düştü .
• Bain & Company de model fiyatlarının düştüğünü, token harcamalarının ise işletme maliyetlerinin küçük ama potansiyel olarak büyüyen bir parçası olmaya devam ettiğini belirtiyor .

Buradaki desen şu: Birim fiyatlar düşerken toplam token harcaması artabiliyor, ancak bu büyüme oranı Mayıs zirvesinden sonra yavaşlıyor .

---

3. Yatırım-Gelir Uçurumu Hızla Genişliyor

• Allianz Research, hiper ölçekleyicilerin yüksek YZ yatırım planlarının yaklaşık 575 milyar dolar olduğunu ve AI harcamalarının artmaya devam etmesiyle yatırımcı endişelerinin de arttığını bildirdi .
• Allianz ayrıca, 2025'te yaklaşık %60 arttıktan sonra ABD'li büyük teknoloji yatırımlarının %50 daha artmasının beklendiğini ve 600 milyar doları aşarak sermaye harcama yoğunluğunu alışılmadık derecede yüksek seviyelere çıkaracağını kaydetti .
• Stanford'un 2026 AI Endeksi de bu gerilimi doğruluyor: YZ şirketlerinin gelirleri tarihi oranlarda artıyor, ancak hesaplama maliyetleri ve altyapı harcamaları da rekor seviyelere ulaşıyor .

Sağlanan kaynaklar, yatırım-gelir arasındaki kesin rakamları desteklemese de, genel iddia destekleniyor: YZ altyapı harcamaları rekor seviyelere çıkarken, gelir tabanı bu inşaatı haklı çıkarmak için henüz yeterli değil .

---

4. Meta, Fazla YZ İşlem Kapasitesini Satmayı Planlıyor

• 1 Temmuz 2026'da Reuters, Meta'nın fazla AI işlem kapasitesini satmak için bir bulut işi kurduğunu Bloomberg News'e dayandırarak bildirdi .
• Bloomberg, Meta'nın AI hesaplama gücüne ve modellerine erişim satmak için bir bulut altyapı işi geliştirdiğini ve bunun Amazon Web Services, Microsoft Azure ve Google Cloud gibi büyük bulut sağlayıcılarıyla rekabete gireceğini yazdı .
• Reuters, bu hamleyi teknoloji şirketlerinin aşırı harcama endişeleri ortasında pahalı yatırımlarından getiri elde etme çabalarının bir parçası olarak çerçeveledi .

Bu, Meta'nın dahili olarak ihtiyaç duyduğundan daha fazla AI kapasitesine sahip olabileceğinin ve bu fazla kapasiteyi harici olarak paraya çevirmenin yollarını aradığının somut bir işareti .

---

5. Fiyatlandırma Gücü Hızla Aşınıyor

Mevcut kaynaklar, temel fiyatlandırma gücü endişesini destekliyor: token fiyatları 2023'ten bu yana yaklaşık %90 düştü, token harcama endeksi ise Mayıs zirvesinden sonra zayıfladı . Bain, müşteri maliyeti tarafından konuyu pekiştiriyor: AI kullanan şirketler için token maliyetleri şu anda personel maliyetlerinin yalnızca yaklaşık %1-2'si düzeyinde ve bazı senaryolar bunun %20-30'a çıkabileceğini öngörüyor .

Bu, AI sağlayıcılarının devasa altyapı yatırımlarını kalıcı gelir artışına dönüştürmek için ya çok daha yüksek kullanıma ya da daha güçlü bir fiyatlandırma gücüne ihtiyaç duyacağı anlamına geliyor .

---

6. Yarı İletken ve Bellek Hisselerinde Satış Dalgası

Sağlanan kaynaklar, yarı iletken ve bellek hisselerindeki satış dalgası iddiasını doğrudan doğrulamıyor. Ancak, bu satışın arkasındaki daha geniş anlatı destekleniyor:

• Allianz Research, ABD'li büyük teknoloji yatırımlarının 600 milyar doları aşmasının beklendiği AI inşaatının sürdürülebilirliği konusunda yatırımcı endişelerine dikkat çekiyor .
• Reuters, Meta'nın AI altyapısına aşırı harcama endişeleri ortasında fazla kapasiteyi nakde çevirmenin yollarını aradığını bildirdi .
• Stanford'un 2026 AI Endeksi, AI gelirinin hızla arttığını ancak hesaplama maliyetleri ve altyapı harcamalarının da rekor seviyelere ulaştığını söylüyor .

Yarı iletken hisseleriyle ilgili çıkarım şu: Yatırımcılar AI altyapısının fazla inşa edildiği veya token fiyatlandırma gücünün bozulduğu sonucuna varırsa, bu inşaata bağlı çip ve bellek tedarikçilerini yeniden fiyatlandırabilirler.

---

Parçalar Bir Araya Geldiğinde Ortaya Çıkan Tablo

Sinyal	Anlamı	Etkisi
Token harcama endeksi Mayıs'tan sonra yaklaşık %20 düştü	Gerçek harcama büyümesi yavaşlıyor	Aşırı kapasite riski daha görünür hale geliyor
Token fiyatları 2023'ten bu yana yaklaşık %90 düştü	Fiyatlandırma gücü baskı altında	Token başına gelir küçülmeye devam ediyor
ABD'li büyük teknoloji şirketlerinin AI yatırımlarının 600 milyar doları aşması bekleniyor	Altyapı harcamaları hala hızlanıyor	Yatırım tezi çok büyük gelir büyümesi gerektiriyor
Meta, fazla hesaplama kapasitesini satmak için bulut işi kuruyor	Fazla kapasite harici olarak nakde çevrilmeyi gerektirebilir	Halihazırda fiyat baskısı altında olan bir pazara daha fazla arz girebilir
AI yatırımlarıyla ilgili yatırımcı endişeleri	Piyasalar inşaatı sorguluyor	AI altyapı varlıkları yeniden fiyatlandırılabilir

Temel mekanizma şu: YZ şirketleri, kullanım ve gelirin inşaatı haklı çıkaracak kadar hızlı ölçekleneceğini varsayarak altyapıya büyük meblağlar harcadı. Bunun yerine, rekabet ve verimlilik kazanımları token fiyatlarını yaklaşık %90 aşağı çekti, token harcama endeksi Mayıs zirvesinden geri döndü ve Meta, fazla YZ hesaplama kapasitesini harici olarak satmanın yollarını araştırıyor . Piyasa bu nedenle YZ altyapı harcamalarının kalıcı, yüksek marjlı gelire dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğini yeniden değerlendiriyor .