Rusya ve Ukrayna'da Yapay Zeka Destekli İnsansız Hava Araçları: Savaş Alanında Yeni Bir Dönem

Hem Rusya hem de Ukrayna, yapay zeka destekli drone ve karşı drone sistemlerini savaş alanına sürmek için yarışıyor. 2025-2026 dönemi, bu sistemlerin deneysel kullanımdan aktif savaş alanı entegrasyonuna geçişine tanıklık ediyor. Ancak, tamamen otonom (insan müdahalesi olmadan hedef tespiti, seçimi ve imhasını gerçekleştiren) 'katil robotlar' henüz büyük ölçekte mevcut değil .

Rusya'nın Yapay Zeka Destekli Saldırı Drone'larındaki Gelişmeler

• Ekim 2024 — Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov, doğu Ukrayna'da yapay zeka destekli drone'larla donatılmış iki birliğin aktif olduğunu duyurdu ve askerlerin yapay zeka destekli sistemler konusunda eğitiminin yaygınlaştırılması çağrısında bulundu .
• 2024 sonu / 2025 başı — Rusya, fiber optik kontrollü uzun menzilli drone'ların ve tamamen otonom yapay zeka destekli saldırı drone'larının geliştirilmesini hızlandırdı ve bu süreçte Ukrayna'nın yeniliklerini uyarladı .
• Haziran 2025 — Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW), her iki tarafın da henüz büyük ölçekte yapay zeka/ML drone'ları kullanmadığını, ancak Rus geliştiricilerin birkaç yeni otonom platform duyurduğunu belirtti .
• 3 Temmuz 2026 — Ukraynalı kaynaklar, Rusya'nın Zaporijya bölgesinde Molniya vurucu drone'unun yapay zeka destekli otonom versiyonunun seri üretimine başladığını bildirdi .
• Haziran 2026 — Rusya, Kasım 2026'ya kadar Ukrayna'nın giderek karmaşıklaşan drone saldırılarına karşı koymak için yapay zeka destekli bir hava savunma karar alma sistemini devreye sokmayı planladığını açıkladı .

Ukrayna'nın Yapay Zeka Destekli Karşı Drone ve Saldırı Teknolojileri

• Yapay zeka terminal rehberliği — Ukrayna güçleri, drone'ların hedeflere kilitlenmesini ve son birkaç yüz metreyi otonom olarak kat etmesini sağlayan yapay zeka yazılımları kullanıyor. Bu sistemler, sinyal bozucu (jamming) saldırılarına karşı dayanıklı ve durdurulması zor .
• Aralık 2024 — Ukrayna, yalnızca kara ve FPV (First Person View) drone'ları kullanarak, hiçbir piyade olmadan ilk saldırısını gerçekleştirdi ve bu, insansız birleşik silah taktiklerinde önemli bir sıçrama olarak kaydedildi .
• Eylül 2025 — Ukrayna yapımı yapay zeka destekli drone sürüleri, birden fazla drone'un insan kontrolü olmadan saldırı zamanlamasını koordine ettiği bir gece görevi gerçekleştirdi. Bu, savaşta sürü teknolojisinin ilk rutin kullanımı olarak rapor edildi .
• Kasım 2025 — Avrupa savunma firması Destinus, Shield AI ile ortaklık kurarak Hivemind savaş yapay zeka paketini Ukrayna'nın Ruta seyir füzesine ve Hornet anti-drone müdahale sistemine entegre etti. Sistemlerin 2026'dan itibaren sahada kullanılması bekleniyor .
• 2025–2026 — Ukrayna, asgari insan müdahalesiyle çalışan yeni nesil otomatik saldırı drone'larının üretimini artırdı ve Rus kuvvetlerine karşı önemli angajman oranları elde etti .
• Haziran 2025 — Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), Rusya'nın derinliklerindeki Uzun Menzilli Havacılık varlıklarını hedef alan Örümcek Ağı Operasyonu'nu (Operation Spiderweb) gizli bir drone saldırısıyla gerçekleştirdi .
• 2027 Hedefi — Eski Başkomutan Valeriy Zalujni, Ukrayna'nın otonom sistemlerin savaş alanını 'tamamen acımasız' hale getirmesinden önce yapay zeka drone savaşında ustalaşmak için yaklaşık 18 ayı olduğu konusunda uyardı ve 2027 yılına kadar insan müdahalesinin öldürme zincirinden tamamen veya kısmen çıkarılacağını öngördü .

Yapay Zeka Silahlanma Yarışının Daha Geniş Etkileri

• Küresel silahlanma yarışının hızlanması — Avrupa Parlamentosu, savaşın yapay zekanın istihbarat, otonom sistemler ve siber operasyonlardaki kritik rolünü ortaya koyduğunu ve Çin, ABD ve Rusya'nın yoğun yatırım yapmasıyla küresel bir yapay zeka silahlanma yarışının hızlandığını belirtiyor .
• Sıkıştırılmış hedef belirleme süreleri — Yapay zeka sistemleri, günler veya saatler süren kararları saniyelere indiriyor ve bu durum, hesap verebilirlik ve sivil kayıplar konusunda ciddi endişelere yol açıyor .
• Sivil bedel — West Point Askeri Akademisi ve Birleşmiş Milletler'den analistler, Ukrayna çatışmasının düşük maliyetli, ölçeklenebilir otonom silahlar için bir 'savaş laboratuvarı' işlevi gördüğü ve sivil halkın en yıkıcı sonuçlara katlanmak zorunda kaldığı konusunda uyarıyor .
• Düzenleme baskısı — BM ve sivil toplum kuruluşları, Öldürücü Otonom Silah Sistemleri'nin (LAWS) uluslararası düzenlemeye tabi tutulması için baskı yapıyor. BM Genel Sekreteri Guterres, bunu 'zamanımızın tanımlayıcı sorunu' olarak nitelendiriyor .
• Hesaplama savaşı — Atlantic Council, çatışmanın sistemleri çevrimiçi tutmaktan, makine hızında karar almayı mümkün kılmaya doğru kaydığını ve hedeflemenin algoritmik kontrolünün merkezi bir sorun haline geldiği yeni bir 'hesaplama savaşı' yarattığını vurguluyor .
• Yayılma riski — Ukrayna'da kanıtlanmış teknolojilerin küresel olarak yayılması ve devlet dışı aktörlerin otonom saldırı sistemlerini kullanma eşiğini düşürmesi muhtemel .