Hürmüz Boğazı'nın 120 Günlük Kapanışının Ekonomik Faturası: İmalat PMI, Metal Piyasaları ve Fiyatların Normale Dönüş Yolu

28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hava saldırılarıyla başlayan Hürmüz Boğazı krizinin dört aylık kapanışı, küresel enerji ve emtia piyasalarında son yılların en şiddetli arz şoklarından birini tetikledi . Normalde dünya petrol arzının yaklaşık %20'sini taşıyan boğaz, uygulanan fiili abluka ile tanker trafiğinin neredeyse %90'ını durdurarak küresel piyasalardan günde yaklaşık 10 milyon varil petrol çekilmesine neden oldu . ABD ile İran arasında 17 Haziran'da bir mutabakat zaptı imzalanması ve 18 Haziran'da ticari geçişlere yeniden izin verilmesi piyasalarda temkinli bir rahatlama yarattı . Ancak ekonomik hasar; imalat verilerine, metal tedarik zincirlerine ve enflasyon beklentilerine çoktan işlemişti ve normale dönüşün günler değil aylar alacağı anlaşılıyor.

Boğaz Yeniden Açıldı Ama Trafik Normalin Çok Altında

18 Haziran'da 25 ticari gemi boğazdan geçti; bu Nisan ayından bu yana en yüksek günlük sayı olsa da kriz öncesi trafiğin sadece küçük bir kısmına denk geliyordu . Kpler analistleri "yeniden açılma toparlanma anlamına gelmez" uyarısı yaparak Körfez içinde yaklaşık 119 yüklü tankerin mahsur kaldığına dikkat çekti . ABD'nin İran limanları üzerindeki deniz ablukasının 19 Temmuz'a kadar tamamen kaldırılması gerekiyor; İran da aynı süre içinde normal trafiği sağlamak için "elinden gelen çabayı" gösterme taahhüdü verdi .

Ancak önemli engeller sürüyor. Deniz mayınları, yükselen sigorta primleri (savaş riski primleri gemi değerinin yaklaşık %0,1'inden %5'e fırladı) ve hasarlı altyapı nedeniyle aksaklıkların birkaç ay daha sürebileceği belirtiliyor . ABD, mayın temizleme operasyonlarının altı ayı bulabileceğini açıkladı .

İmalat PMI: İngiltere Zorlanıyor, Kanada Verisi Bulunamadı

Birleşik Krallık: S&P Global UK İmalat PMI, Mayıs'taki dört yılın zirvesi 53,9'dan Haziran 2026'da 52,5'e geriledi . 50,0 eşik değerinin üzerinde kalsa da, fabrika üretimi beklenen fiyat artışları öncesi stokçulukla 21 ayın zirvesine çıkarken yeni siparişlerdeki azalma düşüşün ana nedeni oldu . Nisan ve Mayıs aylarında İngiliz üreticiler 2022 ortasından bu yana en sert girdi maliyeti artışını ve en ciddi teslimat gecikmelerini yaşadı; bunun doğrudan Hürmüz kapanışına bağlandığı belirtildi . Haziran'da İngiltere bileşik PMI çıktısı 49,4 ile 14 ayın en düşüğüne inerek daralma bölgesine geçti .

Kanada: Sorumlu kaynaklarda Haziran 2026'ya ait spesifik bir Kanada imalat PMI verisine rastlanmadı. Haziran 2025'e ait küresel bir raporda Kanada diğer ülkelerle birlikte bir grafikte yer alsa da, Haziran 2026'ya ait güncel bir veri bulunamadı . Bu, mevcut kanıtlarda önemli bir boşluk olarak dikkat çekiyor.

Euro Bölgesi: Euro Bölgesi Haziran ayı bileşik PMI'ı 49,5 olarak açıklandı; Mayıs'taki 48,5'e göre artış gösterse de daralma bölgesinde kalmaya devam etti . Çatışmanın yol açtığı enerji maliyetleri ve tedarik aksaklıkları nedeniyle imalat sektörü özellikle zayıfladı. S&P Global, "tedarik zincirleri ve girdi maliyetleri üzerindeki en büyük etkinin şu ana kadar açık ara Avrupa'da görüldüğünü" belirtti .

Metal Piyasaları Baskı Altında: Çelik ve Alüminyum

İran Çelik İhracatı: İran çelik kütük ihracatçıları Hürmüz kapanışına rağmen sevkiyat teklif etmeye devam etse de, sınırlı gemi bulunabilirliği, yüksek sigorta maliyetleri ve nakliye aksaklıkları nedeniyle işlemler istikrarsız kaldı . Alternatif lojistik kanalları ve Çabahar Limanı, Çin ve Hindistan'a yönelik ihracat akışının bir kısmını destekledi . İran ayrıca, çatışma kaynaklı hasarın yaklaşık 10 milyon metrik tonluk yıllık kapasiteyi devre dışı bırakması nedeniyle 30 Mayıs'a kadar tüm çelik levha ve kütük ihracatını durdurdu .

Çin Çelik İhracatı: Kriz, Çin'in toplam işlenmiş çelik ihracat hacminin yaklaşık %14'ünü oluşturan Orta Doğu pazarına yapılan sevkiyatları boğazın kapanmasıyla durma noktasına getirdi . 10 Mart itibarıyla fiili abluka, Çin çelik ihracatını Basra Körfezi'nde tamamen durdurmuştu. Deniz sigortacıları teminatlarını çekerken navlun ücretleri %30'dan fazla arttı .

Alüminyum Vadeli İşlemleri: Körfez ülkeleri dünya alüminyum arzının yaklaşık %9'unu üretiyor ve savaş doğrudan fiyatları yukarı itti . Fiyatlar yalnızca Mart 2026'da %8 arttı; 28 Mart'ta İran'ın Emirates Global Alüminyum'a saldırması büyük üretim kesintilerine yol açtı . Londra Metal Borsası'na kayıtlı 150.000 tondan fazla metal stoktan çekildi; bu durum bölgesel ihracattaki geniş çaplı aksamanın bir yansıması olarak değerlendirildi . Alüminyum kıtlığının otomotiv, havacılık, elektronik ve inşaat sektörlerini doğrudan etkilemesi bekleniyor .

Fiyatlar Ne Zaman Normalleşecek?

Analistler normalleşmenin anlık değil, kademeli olacağı konusunda hemfikir:

• Petrol ve kaynak bulunabilirliğinin normale dönmesi "birkaç hafta, hatta aylar" alabilir; gemilerin yeniden konumlandırılması ve hasar tespiti gerekiyor .
• Man Group portföy yöneticisi Albert Chu'nun sıkça atıfta bulunulan kuralına göre "Hürmüz'deki her bir günlük kesinti için küresel enerji tedarik zincirinin normale dönmesi üç gün sürüyor" . Bloomberg kaynaklı başka bir analiz ise kesinti başına yedi günlük toparlanma öngörüyor; bu da yaklaşık 120 günlük kapanışın ardından 28 hafta (yaklaşık 7 ay) gibi bir süreye işaret ediyor .
• DW'ye göre deniz mayınları, yüksek sigorta primleri ve jeopolitik belirsizlik aksaklıkların birkaç ay daha sürebileceği anlamına geliyor .
• BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) 30 Haziran'da yaptığı uyarıda, yeniden açılmanın enerji piyasalarına anlık rahatlama getirse de gıda ve ulaşım sistemlerinin toparlanmasının daha uzun süreceğini ve kırılgan ekonomilerin uzun süreli yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalacağını bildirdi .
• BAE'nin devlete ait petrol şirketi, tam nakliye akışının 2027'ye kadar normale dönmeyebileceğini açıkladı .

Genel olarak, tam fiyat normalleşmesinin 2026 sonu veya 2027 başından önce beklenmediği; mayın temizleme, altyapı onarımı ve tedarik zincirinin yeniden dengelenmesinin aylar alacağı ifade ediliyor .

Daha Geniş Ekonomik Tablo

OECD, Haziran 2026'da küresel büyüme tahminini aşağı yönlü revize ederek kalıcı bir barış anlaşması sağlanamazsa ekonomik etkilerin önemli ölçüde artabileceği uyarısında bulundu . Oxford Economics, azalan petrol arzı, artan nakliye maliyetleri ve jeopolitik risk priminin birleşik etkisiyle ABD'de enflasyonun %5,5'e, Euro Bölgesi'nde ise %3,5'e çıkacağını; Euro Bölgesi ve Japonya GSYİH'sının 2026'nın ikinci yarısında daralacağını tahmin etti . IMF Başkanı, "ikincil ve üçüncül etkilerin" küresel büyüme tahminlerinde aşağı yönlü düzeltmelere yol açabileceği uyarısında bulundu .

Petrol ve metallerin ötesinde, kapanış aynı zamanda kükürt (Körfez ülkeleri küresel arzın yaklaşık %45'ini karşılıyor), metanol ve yüksek dereceli demir cevheri peleti gibi gübre üretimi, yeşil enerji teknolojisi ve endüstriyel imalat için hayati öneme sahip emtiaların akışını da kesintiye uğrattı . Kriz, Hürmüz Boğazı'nın sadece bir petrol darboğazı değil, tüm küresel emtia ticaretinin kilit noktası olduğunu bir kez daha gösterdi.

Öne Çıkan Başlıklar

• Boğaz, yaklaşık 120 günlük kapanışın ardından 18 Haziran 2026'da yeniden açıldı ancak trafik kriz öncesi seviyelerin oldukça altında.
• İngiltere imalat PMI'ı Haziran'da 52,5'e geriledi; stokçuluk etkisi azalırken yeni siparişler zayıfladı. Kanada'ya ait Haziran 2026 PMI verisine kaynaklarda rastlanmadı.
• Alüminyum fiyatları Mart'ta %8 arttı; İran çelik ihracatı istikrarsız bir şekilde devam etti.
• Tam fiyat normalleşmesinin 2026 sonu veya 2027 başını bulması bekleniyor; mayın temizleme, gemilerin yeniden konumlandırılması ve tedarik zincirinin yeniden dengelenmesi gibi faktörler gecikmeye neden oluyor.