Hürmüz Boğazı'nda Petrol Akışı Fırladı Ama Ateşkes Kırılgan ve Geçici

Bağımsız Veriler Daha Yavaş Bir Hikaye Anlatıyor

Ancak bağımsız gemi takip verileri çok daha ölçülü bir toparlanma gösteriyor. CNBC'nin 24 Haziran'da aktardığı Kpler verilerine göre, teyit edilen petrol sevkiyatı günlük yaklaşık 4,8 milyon varil civarındaydı; bu, 28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana en yüksek seviyeydi, ancak savaş öncesi yaklaşık 15-20 milyon varillik taban çizgisinin oldukça altındaydı . Goldman Sachs, akışların savaş öncesi seviyelerin yalnızca %70'ine kadar toparlanacağını öngördü . Morgan Stanley, Haziran başında Körfez'den gelen ham petrolün günlük yaklaşık 11 milyon varilinin hâlâ çevrimdışı olduğunu tahmin etti .

Resmi ABD rakamları ile bağımsız takipçiler arasındaki farklılık, muhtemelen Vance'in rakamlarının sürdürülebilir günlük akıştan ziyade, Basra Körfezi'nde sıkışıp kalan 35 milyon varillik tanker birikimini temizleyen aralıklı dalgalanmalardaki toplam ham petrol hacmini yansıtmasından kaynaklanıyor . Enerji Bilgi İdaresi (EIA), tam toparlanmanın 2027 başına kadar beklenmediğini söyledi .

60 Günlük Saat: İran'ın Ücretsiz Geçiş Penceresi ve Geçiş Ücreti Anlaşmazlığı

Mutabakat zaptı, nihai bir anlaşma için müzakere penceresiyle uyumlu olarak, ticari gemilerin 60 günlük bir süre boyunca boğazdan ücret ödemeden geçebileceği bir dönem oluşturdu . İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi 18 Haziran'da, "önümüzdeki 60 gün boyunca Hürmüz Boğazı'ndan geçmek isteyen gemilerden herhangi bir ücret alınmayacağını" ve tüm maliyetlerin İran hükümeti tarafından karşılanacağını duyurdu .

Ancak İran bunun geçici olduğunu açıkça belirtti. İran devlet medyası (Fars Haber Ajansı), 15 Haziran'da anlaşmanın, 60 günlük sürenin sona ermesinin ardından "ABD'nin, İran'ın denizcilik hizmetleri için ücret toplama hakkını ilk kez kabul ettiğini" içerdiğini iddia etti . İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ücretsiz geçişe yalnızca 60 gün izin verildiğini ve İran'ın Umman'la birlikte "güvenlik, seyir, çevre ve sigorta hizmetleri" için ücret alacağını doğruladı .

Mevcut raporlara göre ABD'nin pozisyonu, boğazın BM Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) ve uluslararası teamül hukuku kapsamında uluslararası bir su yolu olduğu ve İran'ın geçiş ücreti almak için yasal bir dayanağı olmadığı yönünde. Bu anlaşmazlığın devam eden görüşmelerde merkezi bir konu olması bekleniyor.

İran'ın İhracatı ve Geliri

Hürmüz üzerinden İran ham petrol ihracatı, 22 Haziran itibarıyla savaşın başlamasından bu yana en yüksek seviyeye fırladı; ABD yaptırımlı üç süper tanker (Elva, Virgo, Vigor) yaklaşık 6 milyon varil taşıyordu . IEA, "ABD ablukası kaldırıldıktan sonra İran petrol ihracatının tamamen yeniden başlayabileceğini" belirtti . Temmuz başında İran, petrolü %20 primle sattığını ve anlaşmadan bu yana 40 milyon varil ihraç ettiğini iddia etti . Yaygın olarak dile getirilen 50 milyon varil ihracatın yaklaşık 3,5 milyar dolar gelir getirdiği iddiası, bu analiz için alınan üst düzey kaynaklarda doğrudan doğrulanamadı.

İsviçre Görüşmeleri ve Ağustos Ortası Son Teslim Tarihi

60 günlük pencereyle eş zamanlı olarak dolaylı görüşmeler devam ediyor. Başkan Yardımcısı JD Vance, Haziran sonunda barış görüşmeleri için İsviçre'ye gitti . Mutabakat zaptı, her iki tarafı da iki ay içinde "nihai bir anlaşma" müzakere etmeye ve BM'nin bağlayıcı bir kararı onaylamasına taahhüt ediyor . 60 günlük ücretsiz geçiş süresi Haziran ortasında başladı ve son tarih yaklaşık olarak Ağustos ortasına denk geliyor.

Temel anlaşmazlık — İran'ın, ABD'nin uluslararası bir boğaz olarak gördüğü yerden geçen gemilere ücret talep etme konusunda meşru bir hakkı olup olmadığı — çözümsüz kalmaya devam ediyor ve İsviçre görüşmelerinde merkezi bir konu olması bekleniyor .

Sonuç Değerlendirmesi

Petrol akışındaki toparlanma, çözülmüş bir ilişkiden ziyade kırılgan, çıkarcı bir ateşkesi ortaya koyuyor. Her iki taraf da 60 günlük pencereyi kendi avantajlarını en üst düzeye çıkarmak için kullanıyor: ABD, restore edilen akışları ablukanın kırıldığının ve İran tehditlerinin etkisiz hale getirildiğinin kanıtı olarak gösterirken, İran ücretsiz geçişin geçici olduğunu ve bu kilit noktayı paraya çevirmeyi planladığının sinyalini veriyor. Nihai bir anlaşma — nükleer sınırlamalar, yaptırım hafifletmesi ve boğazın yönetimini kapsayan — için Ağustos ortasındaki son teslim tarihi, bu yumuşamanın devam edip etmeyeceğini veya yeniden çatışmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyecek.