%90'lık ralliyi ne tetikledi?

Bu çıkışın arkasında tek bir hikaye vardı: Yapay zeka altyapısının fiziksel inşası . Yapay zeka veri merkezlerinin kurulumuyla bağlantılı her şirket (bellek çipi üreticileri, ileri düzey mantık yarı iletken firmaları ve yapay zeka hızlandırıcı tedarikçileri) büyük fon girişleri gördü . Yatırımcılar, ABD'deki yapay zeka hisselerine kıyasla daha ucuz ve daha fazla getiri potansiyeli sundukları için gelişen piyasa yarı iletken oyunlarına yöneldi .

Bu ivme, 2025'te gelişmiş piyasalardan daha iyi performans göstermeye başlayan ve bu gücü 2026'ya da taşıyan gelişen piyasa hisse senetlerine yönelik güçlü sermaye girişleriyle daha da güçlendi . MSCI Gelişen Piyasalar Endeksi'nin kendisi 2026'nın ilk yarısında %24 kazanırken, Güney Kore'nin KOSPI endeksi %101,1 yükseldi . FTSE Kore endeksi, önceki 12 ayda kabaca %188 getiri sağlayarak küresel çapta en iyi performans gösteren hisse senedi piyasası oldu .

Haziran sonu satış dalgası: çok aşamalı bir kaskat

Haziran başında başlayıp Haziran sonunda yoğunlaşan satış dalgası tek bir olay değil, birikimli bir dizi şoktu .

Aşama 1 — Broadcom hayal kırıklığı ve Fed'in yeniden fiyatlaması (5-8 Haziran)

5 Haziran'da Broadcom, düşük gelir bildirdi ve bu durum hemen yapay zeka yarı iletken temasını olumsuz etkiledi . Aynı gün, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (Bureau of Labor Statistics), ekonominin 172.000 tarım dışı istihdam yarattığını açıkladı; bu, ekonomistlerin beklediği yaklaşık 80.000'in iki katından fazlaydı . Beklenenden güçlü gelen bu istihdam raporu, faiz oranı beklentilerini yükseltti ve ABD'de geniş çaplı bir teknoloji satışına yol açtı. Bu satış dalgası, 8 Haziran Pazartesi günü Asya piyasalarına yayıldı . Güney Kore'nin KOSPI endeksi, yarı iletken hisselerinin öncülüğünde tek bir seansta %4,5'in üzerinde düştü . Yabancı yatırımcılar, Mayıs ve Haziran başında gelişen piyasa portföylerinden tahmini 27 milyar dolar çekti .

Aşama 2 — Yapay zeka maliyeti endişesi, zorunlu deleveraging ve devre kesiciler (23-26 Haziran)

23 Haziran'a gelindiğinde satış dalgası önemli ölçüde şiddetlendi. Güney Kore'nin KOSPI endeksi, Samsung ve SK Hynix liderliğinde %10,5 düşerek aylar süren kazançları sildi . Koreli düzenleyiciler daha önce kaldıraçlı ETF'lerdeki (leveraged ETFs) aşırı marj borcu ve bireysel borçlanma seviyeleri konusunda uyarılarda bulunmuştu . Satış dalgası vurduğunda, zorunlu deleveraging düşüşü daha da büyüterek bir likidasyon kaskatını tetikledi . 26 Haziran'da, MSCI'nin gelişen piyasa hisse senetleri göstergesi tek bir günde %3,9'a kadar düştü ve bu, 8 Haziran'dan bu yana en büyük düşüş oldu . En ağır darbeyi Güney Kore aldı: Samsung Electronics ve SK Hynix'in her biri bir noktada %10'dan fazla değer kaybetti ve KOSPI'yi %9'a kadar aşağı çekerek 20 dakikalık bir işlem durdurmasına neden oldu. Bu, Kore Borsası'nın (Korea Exchange) 2026'da uyguladığı beşinci işlem durdurmasıydı .

Yapay zeka maliyeti endişesi, gerçek bir riskten kaçınma (risk-off) hareketine dönüştü. Apple'ın (bellek çipi kıtlığı nedeniyle) fiyat artışı duyuruları, üst düzey yapay zeka cihazlarına yönelik tüketici talebiyle ilgili korkuları körükledi ve bu da çip talebine ilişkin şüpheleri artırdı .

Yapay zeka yarı iletken yoğunlaşması Güney Kore, Japonya ve Tayvan'ı nasıl yeniden şekillendirdi?

Ralli ve çöküşün ortak bir nedeni vardı: Bir avuç yapay zeka yarı iletken devinde aşırı yoğunlaşma.

Güney Kore olayın merkez üssüydü. Samsung Electronics ve SK Hynix, hem KOSPI'nin rekor seviyelerinin motoru hem de yaklaşık %10'luk düşüşünün kaynağı haline geldi . Piyasa tehlikeli derecede daraldı: Yabancı yatırımcılar çip hisselerini agresif bir şekilde sattığında, endeksin tamamı keskin bir şekilde düştü .

Tayvan benzer bir model izledi. TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Co.) önemli bir yapay zeka yararlanıcısıydı ve Tayvan piyasası da benzer şekilde yapay zeka çip döngüsü etrafında yoğunlaşarak hem yükselişi hem de düşüşü büyüttü . JPMorgan stratejistleri, yılbaşından bu yana yaşanan sert getirilerin ardından, kazançların büyük kısmının sadece üç hisseden (Samsung Electronics, TSMC ve SK Hynix) geldiğini belirtti .

Japonya gelişmiş bir piyasa olarak sınıflandırılsa da, teknoloji yoğun yarı iletken tedarik zinciri (Tokyo Electron, Advantest ve diğer çip ekipmanı üreticileri) yapay zeka temasıyla aynı yönde hareket etti ve hem ralliden hem de çöküşten etkilendi .

Yapısal risk açıktır: Birden fazla piyasa aynı yapay zeka değerleme döngüsüne bağlı olduğunda, duyarlılıktaki bir tersine dönüş hepsine aynı anda çarpabilir .

BlackRock, Bank of America ve BIS uyarıları

Satış dalgası devam ederken, büyük kurumsal sesler yapay zeka ticaretinin doğasında bulunan riskler konusunda açık uyarılar yayınlamaya başladı.

BlackRock (30 Haziran): Dünyanın en büyük varlık yöneticisi, gelişen piyasa hisse senetlerine ilişkin görüşünü "ağırlığını artır" (overweight) seviyesinden "nötr" (neutral) seviyesine düşürdü . BlackRock, özellikle Kore ve Tayvan hisselerindeki artan yapay zeka yoğunlaşma riskine dikkat çekerek, yapay zekaya bağlı şirketlerdeki aşırı yoğunlaşmanın daha geniş piyasayı sarsabileceği uyarısında bulundu . Bu, ralliyi yönlendiren yapının piyasayı kırılgan hale getirdiğine dair doğrudan bir kurumsal kabul niteliğindeydi.

Bank of America (BofA): BofA en azından Ocak 2026'dan beri yapay zeka yoğunlaşması konusunda uyarıyor. BofA, yapay zekaya akan sermayenin ağır yoğunlaşmasının "sistemik kırılganlıklar" yarattığını belirtti ve bir riskten korunma aracı olarak "geçiş yatırımı"nı (transition investing) önerdi . Şubat ayına gelindiğinde, BofA'nın Avrupa hisse senedi stratejisi ekibi, "yapay zeka devrimiyle ilgili şüphelerin ortaya çıktığını" ve piyasa anlatısının "sadece yukarı yönlü" bir perspektiften, yapay zekanın kurumsal kârları aktif olarak yok edebileceği endişelerine kaydığını belirten bir not yayınladı .

Daha önce, 2025'in sonlarında, BofA'dan Savita Subramanian bunun tam bir balondan ziyade bir "hava cebi" (air pocket) olduğunu, yani artan veri merkezi borcu ve olası getiri hayal kırıklıklarının neden olduğu bir çalkantı dönemi olduğunu savundu, ancak yatırımcıları 2026'da oynaklığa karşı hazırlıklı olmaları konusunda uyardı . Mayıs 2026'da BofA analisti Michael Hartnett, yapay zeka hisselerini çevreleyen artan heyecanın ABD borsalarını "tarihteki en önemli spekülatif balonlardan bazılarını anımsatan" yoğunlaşma seviyelerine doğru sürüklediği uyarısında bulundu .

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) (30 Haziran): BIS, tarihsel bir çerçeve kullanarak bir uyarı yayınladı ve mevcut yapay zeka yatırım patlamasının "ölçeği ve hızının, balonla sonuçlanan geçmiş yatırım patlamalarına benzediğini" belirtti . BIS, yapay zekadan elde edilen getiriler hayal kırıklığı yaratırsa, bugünkü harcama dalgasının "uzun süreli bir yatırım çöküşüne" dönüşebileceği ve bunun finansal sistem üzerinde dalga etkileri yaratabileceği uyarısında bulundu . BIS ayrıca yapay zeka patlamasının, borç ve giderek opaklaşan finansman düzenlemeleriyle birbirine bağlı, oldukça yoğunlaşmış bir hiper ölçekleyici (hyperscaler), tedarikçi ve özel borç veren ekosistemi aracılığıyla gerçekleştiğini kaydetti .

Sırada ne var? 2026'nın ikinci yarısı için görünüm

Gelişen piyasa teknoloji hisseleri, 2026'nın ikinci yarısına rekor kıran bir ilk yarının ardından, ancak aşırı yoğunlaşma, yüksek değerlemeler, zorunlu deleveraging riski ve BlackRock, BofA ile BIS'ten gelen açık uyarılarla birlikte giriyor . Haziran sonundaki satış dalgası, birden fazla şok aynı anda vurduğunda sıcak bir yatırımın ne kadar çabuk tersine dönebileceğini gösterdi. Piyasa genişliğinin olmaması, yapay zeka ile ilgili herhangi bir olumsuz haberin başka bir kademeli düşüşü tetikleyebileceği anlamına geliyor .

Yatırımcılar üç şeyi yakından izleyecek: Yapay zekayla ilgili kazançların (özellikle çip şirketlerinden) kalan değerlemeleri haklı çıkarıp çıkarmadığı; Kore ve başka yerlerdeki düzenleyicilerin, zorunlu deleveraging kaskatının tekrarlanmasını önlemek için marj kredisi kurallarını sıkılaştırıp sıkılaştırmadığı; ve piyasanın, yılın ilk yarısına hakim olan bir avuç yapay zeka şampiyonu hissesinin ötesine geçip geçmediği .

%90'lık ralliyi ne tetikledi?

Bu çıkışın arkasında tek bir hikaye vardı: Yapay zeka altyapısının fiziksel inşası . Yapay zeka veri merkezlerinin kurulumuyla bağlantılı her şirket (bellek çipi üreticileri, ileri düzey mantık yarı iletken firmaları ve yapay zeka hızlandırıcı tedarikçileri) büyük fon girişleri gördü . Yatırımcılar, ABD'deki yapay zeka hisselerine kıyasla daha ucuz ve daha fazla getiri potansiyeli sundukları için gelişen piyasa yarı iletken oyunlarına yöneldi .

Bu ivme, 2025'te gelişmiş piyasalardan daha iyi performans göstermeye başlayan ve bu gücü 2026'ya da taşıyan gelişen piyasa hisse senetlerine yönelik güçlü sermaye girişleriyle daha da güçlendi . MSCI Gelişen Piyasalar Endeksi'nin kendisi 2026'nın ilk yarısında %24 kazanırken, Güney Kore'nin KOSPI endeksi %101,1 yükseldi . FTSE Kore endeksi, önceki 12 ayda kabaca %188 getiri sağlayarak küresel çapta en iyi performans gösteren hisse senedi piyasası oldu .

Haziran sonu satış dalgası: çok aşamalı bir kaskat

Haziran başında başlayıp Haziran sonunda yoğunlaşan satış dalgası tek bir olay değil, birikimli bir dizi şoktu .

Aşama 1 — Broadcom hayal kırıklığı ve Fed'in yeniden fiyatlaması (5-8 Haziran)

5 Haziran'da Broadcom, düşük gelir bildirdi ve bu durum hemen yapay zeka yarı iletken temasını olumsuz etkiledi . Aynı gün, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (Bureau of Labor Statistics), ekonominin 172.000 tarım dışı istihdam yarattığını açıkladı; bu, ekonomistlerin beklediği yaklaşık 80.000'in iki katından fazlaydı . Beklenenden güçlü gelen bu istihdam raporu, faiz oranı beklentilerini yükseltti ve ABD'de geniş çaplı bir teknoloji satışına yol açtı. Bu satış dalgası, 8 Haziran Pazartesi günü Asya piyasalarına yayıldı . Güney Kore'nin KOSPI endeksi, yarı iletken hisselerinin öncülüğünde tek bir seansta %4,5'in üzerinde düştü . Yabancı yatırımcılar, Mayıs ve Haziran başında gelişen piyasa portföylerinden tahmini 27 milyar dolar çekti .

Aşama 2 — Yapay zeka maliyeti endişesi, zorunlu deleveraging ve devre kesiciler (23-26 Haziran)

23 Haziran'a gelindiğinde satış dalgası önemli ölçüde şiddetlendi. Güney Kore'nin KOSPI endeksi, Samsung ve SK Hynix liderliğinde %10,5 düşerek aylar süren kazançları sildi . Koreli düzenleyiciler daha önce kaldıraçlı ETF'lerdeki (leveraged ETFs) aşırı marj borcu ve bireysel borçlanma seviyeleri konusunda uyarılarda bulunmuştu . Satış dalgası vurduğunda, zorunlu deleveraging düşüşü daha da büyüterek bir likidasyon kaskatını tetikledi . 26 Haziran'da, MSCI'nin gelişen piyasa hisse senetleri göstergesi tek bir günde %3,9'a kadar düştü ve bu, 8 Haziran'dan bu yana en büyük düşüş oldu . En ağır darbeyi Güney Kore aldı: Samsung Electronics ve SK Hynix'in her biri bir noktada %10'dan fazla değer kaybetti ve KOSPI'yi %9'a kadar aşağı çekerek 20 dakikalık bir işlem durdurmasına neden oldu. Bu, Kore Borsası'nın (Korea Exchange) 2026'da uyguladığı beşinci işlem durdurmasıydı .

Yapay zeka maliyeti endişesi, gerçek bir riskten kaçınma (risk-off) hareketine dönüştü. Apple'ın (bellek çipi kıtlığı nedeniyle) fiyat artışı duyuruları, üst düzey yapay zeka cihazlarına yönelik tüketici talebiyle ilgili korkuları körükledi ve bu da çip talebine ilişkin şüpheleri artırdı .

Yapay zeka yarı iletken yoğunlaşması Güney Kore, Japonya ve Tayvan'ı nasıl yeniden şekillendirdi?

Ralli ve çöküşün ortak bir nedeni vardı: Bir avuç yapay zeka yarı iletken devinde aşırı yoğunlaşma.

Güney Kore olayın merkez üssüydü. Samsung Electronics ve SK Hynix, hem KOSPI'nin rekor seviyelerinin motoru hem de yaklaşık %10'luk düşüşünün kaynağı haline geldi . Piyasa tehlikeli derecede daraldı: Yabancı yatırımcılar çip hisselerini agresif bir şekilde sattığında, endeksin tamamı keskin bir şekilde düştü .

Tayvan benzer bir model izledi. TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Co.) önemli bir yapay zeka yararlanıcısıydı ve Tayvan piyasası da benzer şekilde yapay zeka çip döngüsü etrafında yoğunlaşarak hem yükselişi hem de düşüşü büyüttü . JPMorgan stratejistleri, yılbaşından bu yana yaşanan sert getirilerin ardından, kazançların büyük kısmının sadece üç hisseden (Samsung Electronics, TSMC ve SK Hynix) geldiğini belirtti .

Japonya gelişmiş bir piyasa olarak sınıflandırılsa da, teknoloji yoğun yarı iletken tedarik zinciri (Tokyo Electron, Advantest ve diğer çip ekipmanı üreticileri) yapay zeka temasıyla aynı yönde hareket etti ve hem ralliden hem de çöküşten etkilendi .

Yapısal risk açıktır: Birden fazla piyasa aynı yapay zeka değerleme döngüsüne bağlı olduğunda, duyarlılıktaki bir tersine dönüş hepsine aynı anda çarpabilir .

BlackRock, Bank of America ve BIS uyarıları

Satış dalgası devam ederken, büyük kurumsal sesler yapay zeka ticaretinin doğasında bulunan riskler konusunda açık uyarılar yayınlamaya başladı.

BlackRock (30 Haziran): Dünyanın en büyük varlık yöneticisi, gelişen piyasa hisse senetlerine ilişkin görüşünü "ağırlığını artır" (overweight) seviyesinden "nötr" (neutral) seviyesine düşürdü . BlackRock, özellikle Kore ve Tayvan hisselerindeki artan yapay zeka yoğunlaşma riskine dikkat çekerek, yapay zekaya bağlı şirketlerdeki aşırı yoğunlaşmanın daha geniş piyasayı sarsabileceği uyarısında bulundu . Bu, ralliyi yönlendiren yapının piyasayı kırılgan hale getirdiğine dair doğrudan bir kurumsal kabul niteliğindeydi.

Bank of America (BofA): BofA en azından Ocak 2026'dan beri yapay zeka yoğunlaşması konusunda uyarıyor. BofA, yapay zekaya akan sermayenin ağır yoğunlaşmasının "sistemik kırılganlıklar" yarattığını belirtti ve bir riskten korunma aracı olarak "geçiş yatırımı"nı (transition investing) önerdi . Şubat ayına gelindiğinde, BofA'nın Avrupa hisse senedi stratejisi ekibi, "yapay zeka devrimiyle ilgili şüphelerin ortaya çıktığını" ve piyasa anlatısının "sadece yukarı yönlü" bir perspektiften, yapay zekanın kurumsal kârları aktif olarak yok edebileceği endişelerine kaydığını belirten bir not yayınladı .

Daha önce, 2025'in sonlarında, BofA'dan Savita Subramanian bunun tam bir balondan ziyade bir "hava cebi" (air pocket) olduğunu, yani artan veri merkezi borcu ve olası getiri hayal kırıklıklarının neden olduğu bir çalkantı dönemi olduğunu savundu, ancak yatırımcıları 2026'da oynaklığa karşı hazırlıklı olmaları konusunda uyardı . Mayıs 2026'da BofA analisti Michael Hartnett, yapay zeka hisselerini çevreleyen artan heyecanın ABD borsalarını "tarihteki en önemli spekülatif balonlardan bazılarını anımsatan" yoğunlaşma seviyelerine doğru sürüklediği uyarısında bulundu .

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) (30 Haziran): BIS, tarihsel bir çerçeve kullanarak bir uyarı yayınladı ve mevcut yapay zeka yatırım patlamasının "ölçeği ve hızının, balonla sonuçlanan geçmiş yatırım patlamalarına benzediğini" belirtti . BIS, yapay zekadan elde edilen getiriler hayal kırıklığı yaratırsa, bugünkü harcama dalgasının "uzun süreli bir yatırım çöküşüne" dönüşebileceği ve bunun finansal sistem üzerinde dalga etkileri yaratabileceği uyarısında bulundu . BIS ayrıca yapay zeka patlamasının, borç ve giderek opaklaşan finansman düzenlemeleriyle birbirine bağlı, oldukça yoğunlaşmış bir hiper ölçekleyici (hyperscaler), tedarikçi ve özel borç veren ekosistemi aracılığıyla gerçekleştiğini kaydetti .

Sırada ne var? 2026'nın ikinci yarısı için görünüm

Gelişen piyasa teknoloji hisseleri, 2026'nın ikinci yarısına rekor kıran bir ilk yarının ardından, ancak aşırı yoğunlaşma, yüksek değerlemeler, zorunlu deleveraging riski ve BlackRock, BofA ile BIS'ten gelen açık uyarılarla birlikte giriyor . Haziran sonundaki satış dalgası, birden fazla şok aynı anda vurduğunda sıcak bir yatırımın ne kadar çabuk tersine dönebileceğini gösterdi. Piyasa genişliğinin olmaması, yapay zeka ile ilgili herhangi bir olumsuz haberin başka bir kademeli düşüşü tetikleyebileceği anlamına geliyor .

Yatırımcılar üç şeyi yakından izleyecek: Yapay zekayla ilgili kazançların (özellikle çip şirketlerinden) kalan değerlemeleri haklı çıkarıp çıkarmadığı; Kore ve başka yerlerdeki düzenleyicilerin, zorunlu deleveraging kaskatının tekrarlanmasını önlemek için marj kredisi kurallarını sıkılaştırıp sıkılaştırmadığı; ve piyasanın, yılın ilk yarısına hakim olan bir avuç yapay zeka şampiyonu hissesinin ötesine geçip geçmediği .