Microsoft'un 47 Milyar Dolarlık İrlanda Kâr Makinesi

30 Haziran 2026'da Microsoft, 2025 mali yılı için ilk Kamuya Açık Ülke Bazında Raporu'nu (CbCR) yayımladı . Bu rapor, şirketin 750 milyon avronun üzerinde geliri olan çok uluslu şirketlerin kâr, vergi, gelir ve çalışan sayılarını ülke bazında kamuoyuna açıklamasını zorunlu kılan yeni bir AB şeffaflık direktifine uyum kapsamında hazırlandı. Rapor, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden birinin uluslararası vergi yapısına benzeri görülmemiş bir ışık tutuyor.

Kârın İrlanda'da Yoğunlaşması

Raporun en çarpıcı verisi şu: Microsoft, 2025 mali yılında 196 milyar dolarlık gelir üzerinden İrlanda merkezi aracılığıyla 47,1 milyar dolar vergi öncesi kâr kaydetti. Bu, Microsoft'un küresel vergi öncesi kârının %38,1'i anlamına geliyor . Karşılaştırmak gerekirse, Microsoft'un 2025 mali yılındaki toplam küresel geliri 281,7 milyar dolar, faaliyet geliri ise 128,5 milyar dolardı . İrlanda'daki bu rakam bir önceki yıla göre de keskin bir artış gösterdi: 2024 mali yılında Microsoft'un ana İrlanda ticari iştiraki (Microsoft Ireland Operations Ltd) 44,9 milyar dolar yabancı vergi öncesi gelir bildirmişti .

Efektif Vergi Oranı ve Ödenen Vergiler

Belki de en dikkat çekici açıklama, Microsoft'un bu İrlanda kârları üzerinden fiilen ödediği vergilerle ilgili:

• Microsoft, 2025 mali yılında AB genelinde toplam 6,3 milyar dolar kurumlar vergisi ödedi .
• Bunun yalnızca 5,6 milyon doları İrlanda hazinesine gitti. Bu, İrlanda'da kaydedilen 47,1 milyar dolarlık vergi öncesi kârın çok küçük bir kısmı .
• Bu durum, İrlanda'daki efektif vergi oranının yaklaşık %0,01 olduğu anlamına geliyor. Bu oran, İrlanda'nın yasal %12,5'lik kurumlar vergisi oranının ve OECD'nin 2. Sütun kapsamındaki %15'lik küresel asgari verginin çok altında .

Microsoft'un küresel efektif vergi oranı ise Aralık 2025 itibarıyla (2026 mali yılının ilk yarısı) yaklaşık %20 seviyesindeydi . İrlanda'daki efektif oranın bu kadar düşük kalmasının nedeni, kârların İrlanda'da vergilendirilebilir geliri en aza indiren yapılar (şirketler arası telif ücreti ödemeleri ve maliyet paylaşım anlaşmaları gibi) aracılığıyla yönlendirilmesi.

Çalışan Başına Verimlilik: 13 Kat Fark

İrlanda merkezinin iş gücü, orada kaydedilen kârlara kıyasla oldukça küçük:

• Microsoft Ireland Operations Ltd, 2025 mali yılında 2.934 kişi istihdam etti ve çalışan başına ortalama maaş 133.800 dolardı .
• İrlanda merkezi, çalışan başına 7 milyon doların üzerinde vergi öncesi kâr üretiyor. Bu, Microsoft'un küresel çalışan başına ortalamasının yaklaşık 13 katı .

Bu aşırı verimlilik farkı, İrlanda kuruluşunun, yerel iş gücü tarafından üretilmeyen, fikri mülkiyet ve Avrupa/EMEA satışlarından elde edilen kârları kaydettiğinin bir göstergesi. Bu durum, Microsoft'un vergi stratejisinin temelini oluşturan transfer fiyatlandırması yapısının bir özelliği.

İrlanda'dan Temettü Ödemeleri

Microsoft'un İrlanda iştirakleri, 2025 mali yılında ABD'deki ana şirkete 50 milyar dolara yakın temettü ödedi . Bu ödemelerin ana kanalı, tek başına 48 milyar dolar temettü ödeyen Microsoft Round Island One oldu . Önceki dönemde (2024 mali yılı ve 2025 mali yılının başları), İrlanda iştirakleri ABD'deki ana şirkete 41 milyar dolar temettü ödemişti . LinkedIn'in İrlanda birimi bile 2025 mali yılında Microsoft'a bir önceki yılki 150 milyon dolara kıyasla 400 milyon dolar temettü ödedi . Bu çıkışlar, İrlanda'da biriken devasa kârların Redmond'daki merkeze geri gönderildiğini yansıtıyor.

Rakamların Arkasındaki Uzun Süredir Devam Eden Vergi Yapısı

Rapor, Microsoft'un onlarca yıldır süren Avrupa, Orta Doğu ve Afrika (EMEA) satışlarını İrlanda üzerinden yönlendirme stratejisini doğruluyor. Bu strateji ile kârlar, İrlanda'nın düşük kurumlar vergisi oranından (%12,5) ve daha da önemlisi, fikri mülkiyet lisanslama ve maliyet paylaşım anlaşmaları yoluyla yüksek vergili ülkelerden İrlanda'ya kâr kaydıran transfer fiyatlandırması düzenlemelerinden yararlanıyor .

Microsoft, geçmişte İrlanda iştiraklerini (Microsoft Ireland Operations Ltd ve Microsoft Round Island One gibi) fikri mülkiyet haklarını elinde tutmak ve EMEA bölgesindeki satışları kaydetmek için kullandı . Yeni şeffaflık kuralları, bu yoğunlaşmanın boyutunu ilk kez kamuoyuna açık bir şekilde gözler önüne seriyor. Daha önce yalnızca toplu yabancı rakamlar görülebiliyordu .

Düzenleyici İnceleme Yoğunlaşıyor

Bu açıklamalar, birden fazla cepheden gelen ve halihazırda devam eden düzenleyici incelemeleri hem yansıtıyor hem de körüklüyor:

AB: 2021'de kabul edilen ve 22 Haziran 2024'ten sonra başlayan mali yıllar için geçerli olan Kamuya Açık CbCR direktifi, yaklaşık 6.000 çok uluslu şirketi kapsıyor. Amaç, "vatandaşların, yatırımcıların ve politika yapıcıların" kâr ve vergilerin fiilen nerede olduğunu değerlendirmesini sağlamak . Avrupa Komisyonu, İrlanda'yı kurumlar vergisi gelirinin az sayıda büyük ilaç ve BT şirketinde aşırı yoğunlaşması konusunda defalarca uyardı . OECD'nin %15'lik 2. Sütun küresel asgari vergisi, AB tarafından 2024'ten itibaren zorunlu uygulama için kabul edildi. Bu düzenleme, nihayetinde Microsoft'un İrlanda'daki efektif vergi oranını yükseltebilir, ancak mevcut rapor bunun henüz tam olarak gerçekleşmediğini gösteriyor .

Birleşik Krallık: Microsoft, geçmişte İngiliz müşteri gelirlerini İrlanda üzerinden yönlendirerek kurumlar vergisinden kaçınmakla suçlanmıştı. Haberlere göre bu yapı sayesinde Microsoft, İngiltere'de yılda 100 milyon sterline kadar vergiden kaçınıyordu . İngiltere vergi otoritesi (HMRC), Microsoft'un transfer fiyatlandırması düzenlemelerini inceledi ve şirket daha önce bir anlaşma kapsamında ek İngiltere vergisi ödedi .

ABD: ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) yapılan başvurular (10-K) da bu durumdan etkilendi. Yeni FASB açıklama kuralları (ASU 2023-09), ABD'li şirketlerin artık daha ayrıntılı coğrafi vergi dökümleri sunmasını zorunlu kılarak AB CbCR'sini tamamlıyor . ABD'de eşdeğer bir kamuya açık CbCR zorunluluğu bulunmuyor, ancak ABD'li yasa yapıcılar ve OECD, İrlanda üzerinden faaliyet gösteren Amerikan teknoloji devlerinin kâr aktarımını incelemeye devam ediyor .

İrlanda: Avrupa Komisyonu'nun 2026 baharında yayımladığı İrlanda ekonomisi değerlendirmesi, kurumlar vergisinin birkaç çok uluslu şirkette (Apple, Microsoft ve bir avuç ilaç şirketi) aşırı yoğunlaşması konusunda özel olarak uyarıda bulundu .

Tüm Bunlar Ne Anlama Geliyor?

Microsoft'un ilk kamuya açık CbCR raporu, küresel vergi öncesi kârının %38'inin İrlanda üzerinden aktığını ve bu kârlar üzerinden neredeyse sıfır (%0,01) efektif vergi oranıyla fikri mülkiyet transfer fiyatlandırması yoluyla vergi ödendiğini doğruluyor. Rapor, büyük bir dengesizliği gözler önüne seriyor: 47,1 milyar dolar kâr, çalışan başına 7 milyon doların üzerinde kâr ve ABD'ye geri gönderilen yaklaşık 50 milyar dolarlık temettüye karşılık yalnızca 5,6 milyon dolar İrlanda kurumlar vergisi ödenmiş olması. Bu açıklamalar, AB'nin 2. Sütun düzenlemeleri, İngiltere vergi otoriteleri ve ABD denetim organları kapsamında devam eden incelemeleri körüklüyor ve muhtemelen daha geniş kapsamlı uluslararası vergi reformu çabalarını hızlandıracak.