Çin’den Japonya’ya Yeni İhracat Kısıtlaması: 60 Kuruluş Hedefte

29 Haziran 2026 Pazartesi günü Çin Ticaret Bakanlığı (MOFCOM), Japonya'ya yönelik ihracat kontrollerinde önemli bir genişlemeye giderek 20 Japon kuruluşunu daha 'çifte kullanımlı' (dual-use) ürün alamayacakları kara listeye ekledi. Ayrıca 20 kuruluş da, bu tür ürünlerin ihracatı öncesinde sıkı hükümet incelemesi gerektiren bir 'izleme listesi'ne alındı. Bu hamle, Pekin ile Tokyo arasındaki diplomatik ve ekonomik anlaşmazlıkta ciddi bir tırmanışa işaret ediyor ve kısıtlama altındaki Japon kuruluşlarının toplam sayısını 60'a çıkarıyor.

Çin'in 29 Haziran 2026'da Yaptığı Hamle Nedir?

MOFCOM'un duyurusu, iki aşamalı bir sıkılaştırmayı içeriyor:

• 20 kuruluş ihracat kontrol listesine (kara liste) eklendi: Bu kuruluşlar, Çin'den yapılan tüm çifte kullanımlı ürünlerin (hem sivil hem askeri amaçla kullanılabilen mallar, yazılım ve teknolojiler) ihracatında tam bir yasakla karşı karşıya. Çinli ihracatçıların bu malları tedarik etmesi yasaklanırken, denizaşırı kuruluş ve bireylerin de bu kuruluşlara Çin menşeli kontrollü ürünleri transfer etmesi veya sağlaması engelleniyor .
• 20 kuruluş ayrı bir izleme listesine (dikkat listesi) eklendi: Bu listedeki kuruluşlar için ticaret tamamen kesilmiyor, ancak sıkı gözetim altına alınıyor. İhracatçılar, bu kuruluşlara herhangi bir çifte kullanımlı ürün göndermeden önce özel hükümet izni almak zorunda .

Hangi Şirket ve Kuruluşlar Etkilendi?

Kara Liste (çifte kullanımlı ürünlere tam ihracat yasağı):

• Dört Japon devlet savunma araştırma enstitüsü (Ulusal Savunma Araştırmaları Enstitüsü ile kara, deniz ve hava sistemleri araştırma merkezleri) .
• Mitsubishi Corporation'ın çeşitli şubeleri .
• Mitsubishi Heavy Industries'in gemi inşa ve havacılık bölümleri .
• Pekin'in Japonya'nın askeri kapasitesini artırdığını iddia ettiği diğer savunma yüklenicileri .

İzleme Listesi (sıkı denetim):

• 20 Japon firma ve kurumu. Bunlar arasında drone üreticileri ve nükleer enerji alanında faaliyet gösteren firmalar da bulunuyor. Mitsui E&S Co. gibi şirketlerin listede olduğu doğrulandı .

Şubat 2026'daki turda ise Mitsubishi Shipbuilding Co., Ltd., Mitsubishi Heavy Industries Shipbuilding Co., IHI Corporation şirketleri, Ulusal Savunma Akademisi ve Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA kara listeye alınmıştı .

Genel Bağlam: Kasım 2025'ten Beri Süren Tırmanış

Kriz, Kasım 2025'te Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin, Japon parlamentosunda Çin'in Tayvan'a saldırmasının, Japonya'nın 'Barış ve Güvenlik Mevzuatı' kapsamında 'varoluşsal bir kriz' oluşturabileceğini ve Japonya'nın kolektif meşru müdafaa hakkını kullanmasına yol açabileceğini söylemesiyle tetiklendi .

Bu tarihten itibaren Çin, ekonomik baskıyı aşamalı olarak artırdı:

Tarih	Eylem
6 Ocak 2026	Çin, Takaichi'nin Tayvan açıklamalarını gerekçe göstererek Japonya'ya yönelik tüm çifte kullanımlı ürünlerin askeri amaçlı ihracatını yasakladı .
24 Şubat 2026	Çin, 20 Japon kuruluşunu (Mitsubishi Shipbuilding, JAXA, Ulusal Savunma Akademisi dahil) kara listeye, 20'sini de izleme listesine ekledi .
29 Haziran 2026	Çin, Japonya'nın 'yeniden silahlanması' ve 'nükleer silah edinme girişimleri' gerekçesiyle 20 kuruluşu daha kara listeye, 20'sini de izleme listesine aldı .

Toplam 60 Sayısına Nasıl Ulaşıldı?

Toplam, basit bir matematikle ortaya çıkıyor:

• 20 kara liste + 20 izleme listesi (24 Şubat 2026) .
• 20 kara liste + 20 izleme listesi (29 Haziran 2026) .
• Bu, her iki listede de tam ihracat yasağı veya sıkı denetime tabi olan toplam Japon kuruluşu sayısını 60'a çıkarıyor .

Bu Önlemler Normal Ticareti Etkiliyor mu?

Çin'in Pozisyonu: MOFCOM, önlemlerin 'ulusal güvenlik ve çıkarları korumak ve nükleer silahların yayılmasını önleme gibi uluslararası yükümlülükleri yerine getirmek için gerekli' olduğunu ve yalnızca 'Japonya'nın askeri kapasitesini artıran' kuruluşları hedef aldığını belirtiyor . Pekin, önlemlerin hedefli olduğunu ve normal ekonomik ve ticari ilişkilerde geniş çaplı bir aksama yaratmadığını, 'az sayıda' Japon kuruluşuna yönelik olduğunu savunuyor .

Japonya'nın Pozisyonu: Tokyo, kararları güçlü bir şekilde protesto etti. Japonya, kısıtlamaların aşırı olduğunu, Takaichi'nin Tayvan açıklamalarına yönelik siyasi güdümlü bir misilleme olduğunu ve meşru güvenlik endişelerinin ötesine geçerek normal ticari faaliyetleri haksız bir şekilde bozduğunu savunuyor . Japonya, uygun karşı önlemleri değerlendireceğini belirterek konuyu diplomatik kanallardan gündeme getirdi . Taraflar arasındaki bu görüş ayrılığı, anlaşmazlığın kısa vadede çözülmesini zorlaştırıyor .

Önemli Çıkarım

29 Haziran 2026'daki bu adım, Çin'in ticaret politikasını Tayvan üzerindeki jeopolitik gerilimlerle doğrudan ilişkilendirdiği bir kampanyanın ikinci büyük dalgasını temsil ediyor. 60 Japon kuruluşunun hedefte olduğu bu anlaşmazlıkta, hem Pekin hem de Tokyo'nun önlemlerin meşruiyeti konusunda taban tabana zıt pozisyonlarda olması, gerilimin düşme ihtimalini şimdilik zayıflatıyor.