AB-Çin Ticaret Görüşmeleri 2026: Brüksel’de Rekor Açık, 360 Milyar Euro ve Savaşın Eşiği

29-30 Haziran 2026 tarihlerinde Brüksel'de, AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič ile Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao arasında kritik bir zirve gerçekleşti. İki dev ekonomi arasındaki giderek büyüyen ticaret dengesizliği masaya yatırıldı . Görüşmeler, rekor seviyedeki açıklar, Avrupa'nın sertleşen ticaret savunması ve Çin'in açık misilleme tehditleri gölgesinde yapıldı. İşte yaşananların, neden önemli olduğunun ve sırada ne olduğunun kaynaklara dayalı bir analizi.

Zirvenin Perde Arkası: Kim, Ne Zaman ve Ne Konuşuldu

Šefčovič görüşmeleri bir 'reset' (yeniden başlangıç) olarak tanımladı, bir çatışma değil. "Çin ile ticari ilişkimiz bir reset gerektiren noktaya ulaştı. Çatışma değil, yeniden dengeleme istiyoruz," dedi . Görüşmeler, 9-10 Haziran'da Çin Ticaret Bakan Yardımcısı Ling Ji ile Avrupa Komisyonu Ticaret ve Ekonomik Güvenlik Genel Müdürü Ditte Juul Jørgensen arasında yeni bir danışma mekanizmasının temellerini atmak için yapılan ön görüşmelerin ardından geldi .

Rekor 360 Milyar Euro'luk (Ama Tüm Zamanların Değil) Ticaret Açığı

"Rekor" açık manşetlere damga vurdu ancak resmi rakamları yakından incelemekte fayda var:

• 2025 yılında AB, Çin'e 199,6 milyar euro ihracat yaparken, Çin'den 559,4 milyar euro ithalat yaptı. Mal ticareti açığı 359,8 milyar euro olarak gerçekleşti . Eurostat verileri bu rakamı 359,9 milyar euro olarak gösteriyor ve 2024'teki 312,2 milyar euroya göre %2,7'lik bir artışa işaret ediyor .
• Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve birçok medya kuruluşu bu açığı kabaca günde 1 milyar euro olarak tanımladı .
• 2025, tüm zamanların en yüksek ikinci açığı oldu. Rekor hâlâ 2022'deki 397,3 milyar euro seviyesinde .
• 2026'nın ilk çeyreğinde açık 98 milyar euroya ulaştı; bu, 2022'nin üçüncü çeyreğinden bu yana en yüksek seviye .
• 2025 aynı zamanda AB'nin 27 üye ülkesinin tamamının Çin ile mal ticaretinde açık verdiği ilk yıl oldu .

Neden bu kadar önemli? Açık yapısal bir sorun. 2015 ile 2025 arasında değeri ikiye katlanırken (2,4 kat), hacmi beş katın üzerine çıktı (5,2 kat) . Bu, AB liderleri için iç siyasette büyük bir zafiyet oluşturuyor.

Yeni Ticaret ve Yatırım Danışma Mekanizması

Brüksel toplantısı öncesinde önemli bir süreç adımı atıldı. 9-10 Haziran 2026'da Ling Ji ve Jørgensen, bir Çin-AB Ticaret ve Yatırım Danışma Mekanizması kurulması için "derinlemesine ve kapsamlı" görüşmeler yaptı . Bu mekanizma, anlaşmazlıkların resmi uyuşmazlıklara dönüşmeden çözülmesi için yapılandırılmış bir diyalog platformu olarak tasarlandı. Her iki taraf da mekanizmanın ilk toplantısında "pratik sonuçlar" elde etmek için çalışma konusunda anlaştı .

Avrupa'dan Çin'in Sanayi Fazlasına Artan Baskı

Brüksel görüşmeleri bir boşlukta yaşanmadı. Avrupa'da Çin'in sanayi ihracatına karşı siyasi rüzgar aylardır sertleşiyordu:

• Mayıs 2026'da İspanya, İtalya, Hollanda, Fransa ve Litvanya'dan oluşan beş üye ülke koalisyonu, Avrupa Komisyonu'nu Çin'in sanayi fazlasına karşı daha sert ticaret araçları benimsemeye çağırdı .
• Haziran 2026 AB Zirvesi'nde liderler, Çin ihracatındaki patlamaya karşı ticaret savunmasını güçlendirme kararı aldı. Yetkililer bu durumu Avrupa sanayisi için varoluşsal bir tehdit olarak nitelendirdi .
• Avrupa Parlamentosu, ucuz Çin elektrikli araç (EV) ithalatını ve sanayi fazlasını Avrupa otomotiv sektörüne doğrudan bir tehdit olarak tanımladı .
• Temmuz 2026'dan itibaren AB, gümrüksüz çelik kotalarını %47 oranında, yaklaşık 33 milyon tondan 18,3 milyon tona düşürecek ve kota dışı vergileri 2031 yılına kadar %25'ten %50'ye çıkaracak .
• Avrupa Komisyonu, hassas sektörlerdeki şirketleri tedarikçi çeşitliliğine zorlayacak bir yasayı değerlendiriyor. Bu, özellikle Çin'e olan bağımlılığı azaltmayı hedefliyor .

Somut Bir Atılım İçin Sönük Beklentiler

Yoğun diplomasi trafiğine rağmen, somut bir anlaşma beklentisi düşüktü. Euobserver, 29 Haziran toplantısını "ya hep ya hiç" bir olay olarak tanımlasa da çoğu analist görüşmeleri tırmanışı yönetme egzersizi olarak gördü . Sübvansiyonlar, piyasaya erişim ve dengesizliğin nedenleri gibi derin yapısal anlaşmazlıklar çözümsüz kaldı.

Pekin'den Korumacılığa Karşı Uyarılar

Çin masaya savunmacı ve net bir uyarı duruşuyla oturdu:

• Mayıs 2026'nın sonunda Pekin, AB'nin Çin'in sanayi fazlasını hedef alan önerilen araçları hayata geçirmesi halinde derhal karşı önlemler alacağı uyarısında bulundu .
• Çin Ticaret Bakanlığı, AB'nin "tek taraflı ticaret araçları" veya ayrımcı kısıtlamalar getirmesi halinde Çin'in "kararlılıkla misilleme yapacağını" ve çıkarlarını korumak için etkili önlemler alacağını bildirdi .
• Çin'in AB Büyükelçisi Cai Run, Pekin'in bloğun endişelerinin "tamamen farkında" olduğunu, Çin'in "ticaret fazlasını asla kasıtlı olarak hedeflemediğini" belirtti ve sorunların diyalog yoluyla çözülmesi çağrısı yaparken korumacılığa şiddetle karşı çıktı .
• Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, AB-Çin ekonomik ilişkilerinin özünün "karşılıklı yarar ve kazan-kazan işbirliği" olduğunu yineleyerek AB'yi serbest ticareti ve adil rekabeti desteklemeye çağırdı .

Geniş Bağlam: Elektrikli Araç Vergileri ve Tedarik Zinciri Çeşitlendirmesi

Elektrikli araç (EV) gümrük vergileri. EV anlaşmazlığı en kritik çatışma noktası olmaya devam ediyor. Avrupa Komisyonu, Haziran 2024'te Çin yapımı EV'lerin haksız sübvansiyonlardan yararlandığı sonucuna vardı ve %17,4 ile %38,1 arasında değişen geçici telafi edici vergiler uyguladı . Ekim 2024'te %45'e varan nihai vergiler yürürlüğe girdi . Ocak 2026'da AB, Çinli EV üreticilerinin vergileri minimum fiyat taahhüdü ile ikame etmelerine olanak tanıyan kılavuz ilkeler yayınladı . Mercator Enstitüsü verileri, Çinli EV ihracatının 2026'nın ilk çeyreğinde Pekin'in AB ile rekor ticaret fazlasının ana itici gücü olduğunu gösteriyor .

Tedarik zinciri çeşitlendirmesi. Avrupa Komisyonu artık hassas sektörlerdeki şirketlerin tek bir tedarikçiye (özellikle Çin) olan bağımlılıklarını azaltmalarını ve en az üç kaynağa yönelmelerini zorunlu kılacak bir yasayı değerlendiriyor . Bu, AB Ekonomik Güvenlik Stratejisi'nin bir parçası. Strateji, piyasa savunmasını yerel kapasite inşasıyla birleştiren bir "teşvik et, koru ve ortak ol" mantığını izliyor .

Çelik ve ötesi. Çatışma EV'lerden çeliğe (%47'lik kot kesintisiyle), makine ve elektrikli ekipmana (AB-Çin ticaretinde ilk iki ürün kategorisi) kadar genişledi . Atlantic Council analistleri, Çin elektrikli arabaları üzerine başlayan tartışmanın, rüzgar türbinleri, güneş panelleri ve olgun düğüm yarı iletkenlerini de kapsayan çok daha geniş bir yapısal hesaplaşmaya dönüştüğünü belirtiyor .

Gelecek Görünümü

Brüksel görüşmeleri, bir dönüm noktasındaki ilişkiyi yansıtıyor. Her iki taraf da tırmanışı yönetmek için diyalog mekanizmalarına yatırım yapıyor. Ancak yapısal itici güçler – Çin'in sanayi fazlası, AB'nin büyüyen açığı ve Avrupa'da daha güçlü ticaret savunması için artan iç siyasi baskı – azalma belirtisi göstermiyor. Ticaret savaşı riski yüksek olmaya devam ediyor, ancak 29 Haziran toplantısı, şimdilik, her iki tarafın da tek taraflı tırmanış yerine konuşmaya devam etme tercihini ortaya koyuyor.