Çin'in Füzyon Reaktöründe Dünya Rekoru: Dev Süperiletken Mıknatıslar Tamamen Yerli Üretimle Çalışıyor

• Boyutlar ve ağırlık: 21 m uzunluk × 12 m genişlik × 3,3 m yükseklik, 582,4 ton ağırlık .
• ITER ile karşılaştırma: CRAFT TF mıknatısı, ITER'in eşdeğer TF mıknatıslarının hacminden 1,3 kat daha büyüktür ve "uluslararası performans kıstaslarını gölgede bırakmaktadır" . ITER'in TF bobinleri 11,8 T tepe alanı için tasarlanmıştır, ancak CRAFT mıknatısının alan gücü karşılaştırmaları henüz tam olarak kamuya açıklanmamıştır .
• Görevi: TF mıknatısı, bir tokamak reaktörü içindeki plazmayı tutan toroidal manyetik hapsi alanını oluşturur.
• Geliştirme takvimi: Proje, ilk tasarımdan ön araştırma, üretim, montaj ve test aşamalarına kadar 6 yıl sürdü .

Yüksek Sıcaklık Süperiletken (HTS) Merkezi Solenoid Bobini

Aynı gün, bir yüksek sıcaklık süperiletken merkezi solenoid bobin, uluslararası alanda lider performansla tam koşullu testi tamamladı .

• Test performansı: Bobin, 6,03 MJ depolanmış enerji ile 60 kA'lik sabit bir akım taşıdı. Maksimum manyetik alan değişim hızı 5,1 T/s'ye ulaştı ve birleşme direnci yalnızca 0,87 nΩ idi — tüm temel performans göstergeleri dünya lideri seviyelerdeydi .
• Fonksiyonu: Merkezi solenoid, tokamak içindeki plazma akımını indükler ve sürer.
• Teknoloji: 15 T'nin üzerinde tepe alanlarını hedefleyen CFETR sınıfı yüksek alanlı mıknatıslar için geliştirilmekte olan ReBCO (Nadir toprak Baryum Bakır Oksit) Kablo-Içinde-Kanal İletkeni'ne (CICC) dayalı gelişmiş HTS malzemeleri kullanır .

%100 Yerli Üretim

Her iki mıknatıs da tamamen yerli üretime ulaştı; bu, süperiletken tel üretiminden bobin sargısına, ısıl işlemden montaj ve teste kadar tedarik zincirinin tamamındaki tüm temel teknolojilerin ithalata bağımlı olmaksızın yerli kontrol altında olduğu anlamına geliyor .

Devlet medyası tarafından "%100 yerlileştirme" olarak tanımlanan bu kilometre taşı, Çin'in füzyon programının bu kritik bileşenler için yabancı tedarikçilere bağımlı olmadığını garanti ediyor .

CRAFT Tesisi

Mıknatıslar, Hefei'de bulunan ve "Kuafu" tesisi olarak da bilinen Füzyon Teknolojisi Kapsamlı Araştırma Tesisi'nin (CRAFT) en büyük bileşenleridir . CRAFT, bir sonraki nesil füzyon reaktörleri için anahtar sistemleri kuluçkaya yatırmak, inşa etmek ve test etmek üzere tasarlanmış ulusal bir mega-bilim altyapısıdır .

Diğer son CRAFT kilometre taşları şunları içerir:

• Mart 2025'te uzman incelemesinden geçen sekizde bir vakum odası prototipi
• Ekim 2025'te incelemeden geçen, 20 MW/m²'lik bir kararlı durum termal yükünü kaldırabilen dünyanın en büyük saptırıcı (divertor) prototipi

Çin'in Füzyon Yol Haritasında Stratejik Konumlandırma

Bu mıknatıs kilometre taşları izole başarılar değildir. Çin'i küresel füzyon enerjisi yarışında ciddi bir rakip olarak konumlandıran çok aşamalı bir stratejiye uymaktadırlar .

Anahtar nokta: Az önce test edilen TF ve CS mıknatısları işlevsel olarak CFETR için prototiplerdir, ancak acil amaçları, Çin'in 2027 yılına kadar füzyon kazancı 1'den büyük (Q>1) olan ilk sürdürülebilir yanan plazma cihazı yapmayı hedeflediği BEST'in riskini azaltmak ve mümkün kılmaktır .

Bu Neden Önemli?

EAST'in son rekorları — Ocak 2025'te 100 milyon °C'nin üzerinde 1.066 saniyelik H-mod plazma darbesi ve 2026'daki uzun süredir var olan yoğunluk bariyerinin kırılması dahil — Çin'in operasyonel plazma kontrol olgunluğunu göstermektedir . CRAFT mıknatısları, Çin'in artık BEST ve CFETR'i yabancı tedarik zincirlerine güvenmeden inşa etmek için gereken endüstriyel ölçekte yerli üretim kapasitesine sahip olduğunu kanıtlıyor.

OUCI bilimsel veritabanında yayınlanan bir analize göre, Çin'in EAST'ten ITER ortaklığına ilerleyen ve şimdi CFEDR'ye doğru ilerleyen sistematik çok aşamalı stratejisi, hem düşük sıcaklık hem de yüksek sıcaklık süperiletkenlerini kullanan yüksek akım yoğunluklu CICC iletkenleri de dahil olmak üzere füzyon mıknatıs teknolojisinde dönüştürücü yeniliklere yol açmıştır .

The Economist, Mart 2026'da Çin'in "füzyon enerjisi yarışında ciddi bir rakip" olduğunu belirterek, BEST'in Hefei'deki hızlı inşasını ülkenin kararlılığının kanıtı olarak göstermiştir . Bu dünya lideri mıknatısların tamamlanması, bu değerlendirmeye somut bir mühendislik kanıtı eklemektedir.

Sırada Ne Var?

CRAFT mıknatısları artık doğrulandığına göre, odak noktası BEST'e kayıyor. Cihaz, Hefei Kapsamlı Ulusal Bilim Merkezi'nde son montaj aşamasında olup, 2026 ortası itibarıyla ana binası tamamlanmış ve bileşenlerin ön montajı devam etmektedir . Süperiletken mıknatısları -269 °C'de tutan dev bir vakum yalıtımlı kap olan kriyostat tabanı Haziran 2026'da monte edilmiştir .

BEST, planlandığı gibi 2027 sonuna kadar ilk plazmayı elde ederse, bu, bir füzyon cihazının ilk kez sürdürülebilir yanan plazma ve net enerji kazancı göstermesi anlamına gelecek ve Çin'i, ITER (2030'larda ilk plazmayı hedefliyor) ve Commonwealth Fusion Systems (SPARC cihazı için 2027'yi hedefliyor) gibi uluslararası rakiplerinin önüne geçirecektir .