Hürmüz Boğazı’nda Kriz Derinleşiyor: İran’dan ABD’ye ‘Yalan’ Yanıtı, Ateşkes Çöküşün Eşiğinde

İran'dan Tehdit: Onaylanmış Rotalar Dışındaki Geçişler 'Cezalandırılacak'

IRGC Donanması, 25 Haziran 2026'da yayınladığı sert bir bildiriyle, Boğaz'dan güvenli geçişin yalnızca İran'ın resmi olarak belirlediği rotalar üzerinden mümkün olduğunu ve yetkisiz rotaları kullanan gemilerin 'cezalandırılacağını' duyurdu . İran'ın üst düzey bir diplomatı, 28 Haziran'da, gemilerin İran'ın tercih ettiği rotayı bypass etme girişimlerinin 'gerilimi artıracağı' uyarısında bulundu . Bu açıklamalar, İran'ın onayı olmadan Umman arabuluculuğunda oluşturulan yeni bir alternatif rotaya yönelik itirazlarının ardından geldi .

Ateşkes Çöküyor: Drone Saldırısı, ABD Misillemesi ve Yeni Tırmanış

IRGC, 25 Haziran'da Umman'ın Dahit kentinin yaklaşık 8 deniz mili güneydoğusunda Singapur bayraklı M/V Ever Lovely adlı kargo gemisine tek yönlü bir saldırı drone'u ile vurdu. Saldırı geminin köprüsüne hasar verdi ancak can kaybına yol açmadı . Bu saldırı, ABD ile İran arasında düşmanlıkları sona erdirmek ve su yolunu yeniden açmak için sadece bir hafta önce varılan kırılgan geçici anlaşmanın en ciddi sınavı oldu .

Buna karşılık olarak, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) 26 Haziran'da Boğaz boyunca ve Keşm Adası'ndaki dört İran füze ve drone depolama tesisi ile kıyı radar tesislerini vurdu . Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın daha fazla saldırı düzenlemesi halinde 'güçle karşılık verileceği' uyarısında bulundu .

İran ise 27 Haziran'da M/T Kiku adlı bir başka ticari gemiye saldırarak karşılık verdi ve bu da yeni bir ABD saldırısını tetikledi . Başkan Trump, İran'ın eylemlerini ateşkesin 'aptalca bir ihlali' olarak nitelendirdi .

Rekabet Halindeki Kuzey ve Güney Deniz Koridorları

İran, kendi onayladığı transit şeritlerini belirleyerek Boğaz üzerindeki kontrolünü pekiştiriyor ve gemileri alternatif rotalardan uzak durmaları konusunda uyarıyor . Umman ise İran'ın doğrudan denetimi dışında kalan ve gemilerin geçişine olanak tanıyan ayrı bir güney bypass rotasını destekliyor. IRGC bu rotayı 'son derece tehlikeli' ve 'kabul edilemez' olarak nitelendiriyor . Sonuç olarak, İran kontrolündeki kuzey geçişleri ile Umman'ın desteklediği güney alternatifleri arasında fiili bir rekabet yaşanıyor ve İran, yetkisiz yolları kullanan herhangi bir gemiye müdahale edeceği tehdidini savuruyor.

Mahsur Kalan Gemiler, Mürettebat ve Mayın Temizleme Çalışmaları

28 Şubat 2026'da ABD-İsrail'in İran'a yönelik hava harekatıyla başlayan kriz, Boğaz'ı aylarca büyük ölçüde kapattı . İran, ana nakliye kanalındaki deniz mayınlarını Nisan 2026'da alternatif rotaları duyurmasının gerekçesi olarak göstermişti . Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), mahsur kalan gemiler için bir tahliye planı yürütüyordu ancak 25 Haziran'daki drone saldırısının ardından güvenlik garantilerini yeniden teyit etmek için planı askıya aldı . Washington Enstitüsü, 'belirsiz mayın tehditlerinin' normal seyrüsefere tam dönüşün önünde önemli bir engel olmaya devam ettiğini belirtiyor .

Not: Mevcut kaynaklar, mahsur kalan gemi ve mürettebat sayıları ile uluslararası mayın temizleme operasyonlarının ayrıntılı durumu hakkında spesifik bilgi sağlamamaktadır.