Küresel Çip Piyasasında Tarihi Satış Dalgası: 1.3 Trilyon Dolar Buharlaştı

Küresel yarı iletken sektörü, Haziran 2026'nın son haftasında, özellikle de 26 Haziran Cuma günü yaşanan sert satış dalgasıyla sarsıldı. Seul'den New York'a uzanan bu dalga, sektörden 1.3 trilyon doların üzerinde piyasa değerini silip süpürdü . Satışların arkasında birbiriyle bağlantılı bir dizi neden var: Broadcom'un hayal kırıklığı yaratan yapay zeka gelir tahmini, kontrolden çıkan bellek çipi fiyatları (artık 'çipflasyon' olarak anılıyor), hiperskalelerin (Amazon, Google, Meta, Microsoft gibi devler) 725 milyar dolara ulaşan devasa yapay zeka altyapı harcamaları ve yatırımcılar arasında yapay zeka rallisinin 'çok hızlı gidip çok yükseldiği' endişesi . Küresel yatırım bankası Jefferies'in Küresel Hisse Senedi Stratejisi Başkanı Chris Wood ise bu tabloya daha farklı bir perspektif sunuyor: Yakın vadede yapay zeka ticaretinin (AI trade) kazançlarla desteklendiğini düşünüyor ancak bu devasa harcamaların yeterli getiriyi sağlayamaması halinde tüm yapay zeka tedarik zincirinde 'sermaye yıkımı' (capital destruction) yaşanabileceği konusunda uyarıyor .

Cuma Günkü Satış Dalgasının Tetikleyicileri

26 Haziran Cuma günü yaşanan satışlar, aslında hafta boyunca biriken endişelerin bir patlamasıydı. Yatırımcıları tedirgin eden başlıca gelişmeler şunlardı:

• Broadcom'un Beklentileri Karşılayamayan Yapay Zeka Rehberliği: Broadcom, 2026 yılı için yapay zeka çipi satış tahminini yükseltmeyerek piyasaları hayal kırıklığına uğrattı. Şirketin bir önceki tahminine göre sadece 700 milyon dolarlık bir sapma, hisselerinin tek bir günde %22 düşmesine ve küresel çip sektörünün 1.3 trilyon dolar değer kaybetmesine yol açtı . Philadelphia Yarı İletken Endeksi (SOXX) sadece 23 Haziran'da %7.9 geriledi .
• Yükselen Tahvil Faizleri: Beklenenden güçlü gelen istihdam verilerinin ardından ABD Hazine tahvil faizlerinin yükselmesi, faize duyarlı büyüme hisseleri üzerinde ek baskı oluşturdu .
• OpenAI'nin Halka Arzını Erteleme Sinyali: OpenAI'nin halka arzını (IPO) 2027 yılına ertelemeyi değerlendirdiği haberleri, teknoloji hisselerindeki zayıf havayı daha da kötüleştirdi .

Büyük Çip Şirketleri Nasıl Etkilendi?

Asya (26 Haziran Cuma):

• Güney Kore'nin KOSPI endeksi %8'in üzerinde düşerek işlemleri durduran devre kesiciyi tetikledi .
• Japonya'nın Nikkei endeksi yaklaşık %5 değer kaybetti .
• Samsung ve SK Hynix en ağır kaybı yaşayan hisseler arasındaydı. Bir önceki ayda %41 yükselen bellek hisseleri, kazançlarının önemli bir kısmını geri verdi .

ABD (26 Haziran Cuma):

• Sandisk hisseleri %10'un üzerinde düştü .
• Micron Technology %7 geriledi .
• Intel %2.6, Arm %3.3 ve Marvell piyasa öncesi işlemlerde %3.5 değer kaybetti .
• S&P 500 endeksi %0.05 düşüşle 7.354 puana, Nasdaq Bileşik Endeksi ise %0.24 düşüşle 25.297 puana gerileyerek üst üste beşinci günlerini kayıpla kapattılar .

23 Haziran'da yaşanan daha geniş çaplı 'çip kıyametinde' (chip-wreck) ise Micron %13 düşerken, Nvidia bir ara 300 milyar doların üzerinde piyasa değeri kaybetti ve Nasdaq tek bir seansta %4'ün üzerinde değer yitirdi .

Yatırımcıları Endişelendiren Yapay Zeka Maliyetleri ve 'Çipflasyon'

• 'Çipflasyon' Nedir? Güney Koreli bellek üreticileri Samsung ve SK Hynix, yapay zeka talebinin arzı aşması nedeniyle 2026 yılında sunucu DRAM fiyatlarını %60-70 oranında artırdı . Bu durum, yapay zeka sunucularının, normalde PC ve akıllı telefonlara gidecek olan üretim kapasitesini tüketmesiyle daha da şiddetleniyor .
• Hiperskaler Harcamaları Nakit Akışını Tüketiyor: Büyük teknoloji şirketlerinin (Big Tech) 2026 yılı için toplam yapay zeka altyapı harcamasının yaklaşık 725 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Sadece Alphabet (Google) bile bu harcamalar için 80 milyar dolar borçlandı . Bu durum, anlatıyı yapay zeka büyümesinden sermaye sürdürülebilirliğine kaydırdı.
• Dilüsyon ve Bilanço Endişeleri: Alphabet'in 80 milyar dolarlık borçlanması, hiperskalelerin yapay zeka yatırımlarını süresiz olarak kendi nakit akışlarıyla finanse edebileceği varsayımını sorgulattı. Bu, hissedarlar için seyrelme (dilüsyon) riskini ve bilanço kaygılarını gündeme getirdi .

Jefferies'in Yanıtı ve 'Sermaye Yıkımı' Uyarısı

Jefferies'in Küresel Hisse Senedi Stratejisi Başkanı Chris Wood, konuya iki yönlü bir yaklaşım getiriyor :

Olumlu Senaryo (Yapay Zeka Ticareti Hala Geçerli):

• Jefferies'e göre yapay zeka rallisi, sadece spekülasyondan ziyade güçlü kazanç büyümesi ile destekleniyor .
• Kantitatif strateji ekibi, yapay zeka ile ilgili hisselerdeki getirilerin, 2021-2022'deki kârsız teknoloji balonunun aksine, gerçek gelir ve kâr artışına dayandığını tespit etti .
• Yapay zeka hisseleri, 2026 yılında S&P 500'deki kazançların %80'inden fazlasını oluşturuyor. Jefferies, bu yoğunlaşmanın şimdilik kazançlarla haklı göründüğünü savunuyor .

'Sermaye Yıkımı' Uyarısı:

• Chris Wood, yapay zeka ticaretinin sonunun, çiplere olan talebin aniden düşmesiyle değil, yatırımcıların hiperskalelerin ve önde gelen yapay zeka laboratuvarlarının (OpenAI, Anthropic) bu devasa yatırımlardan yeterli getiri sağlayamayacağını fark etmesiyle geleceğini söylüyor .
• Yaklaşık 725 milyar dolarlık yıllık yapay zeka harcamasının orantılı bir gelir veya kâr yaratmadığı netleştiğinde yatırımcı sabrının tükenebileceğini ve bunun tüm yarı iletken kompleksinde yapısal bir yeniden fiyatlamayı tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor .
• Hiperskalerlerin harcama döngüsünü telekom altyapı yatırımlarına benzetiyor: Büyük ön yatırımlar, uzun ve belirsiz geri ödeme süreleri ve atıl varlık (stranded assets) riski .
• Wood'un son sözü: Satış dalgası, yapay zeka talebinin bozulmasıyla değil, bu talebin fiyatının çok yüksek olmasıyla ilgili .

Sonuç: Jefferies, yapay zeka ticaretinin kısa vadede gerçek kazanç momentumu ile desteklendiğini düşünüyor. Ancak hiperskalelerin yatırımlarını görünür bir zaman diliminde nakde çevirememesi halinde, sonucun tüm yapay zeka tedarik zincirinde 'sermaye yıkımı' olacağı ve bunun da en çok harcama çılgınlığından faydalanan çip hisselerini vuracağı uyarısını yapıyor.