Çin Endüstriyel Kârları Mayıs 2024’te %0,7’ye Geriledi: İhracat Odaklı Yapay Zeka Sektörleri Parlarken, Otomotiv ve Mobilyada Çöküş

İhracat Tarafı: Yapay Zeka Patlaması Elektronik ve Çip Kârlarını Uçuruyor

Küresel yapay zeka yatırım süper döngüsü, Çin'in ihracat odaklı imalat sanayii için büyük bir destek oldu. Bloomberg, Mayıs ayında Çin ihracatının yapay zeka donanım talebiyle %19'un üzerinde sıçradığını ve çip satışlarının %111 arttığını bildirdi . Yapay zeka tedarik zincirlerinin desteğiyle elektronik sektörü %17, ekipman imalatı ise %9,5 büyüyerek toplam endüstriyel üretim artışının neredeyse %80'ini oluşturdu .

Xinhua'nın 2026 yılına ait raporuna göre, yapay zeka bağlantılı elektronik ve yeni enerji malzemeleri, yılın ilk beş ayında Çin'in büyük sanayi firmaları arasında hızlanan endüstriyel kâr büyümesinin temel itici güçleriydi . Bu ihracat gücü, iç piyasadaki yavaşlamaya karşı bir tampon görevi gördü.

İç Piyasa Tarafı: Otomotiv Fiyat Savaşı ve Emlak Bağlantılı Zayıflık

Otomotiv Sektörü: Acımasız Fiyat Savaşında Kârlar %19,8 Düştü

Otomobil endüstrisi, iç piyasadaki baskının en net resmini sunuyor. CNBC'nin NBS ve Wind verilerine dayandırdığı habere göre, Mayıs 2024'te otomobil üreticilerinin kârı %19,8 düştü , oysa ihracat hacimleri güçlü kalmıştı. Bu çöküş, 2023'te başlayan ve başlangıçta Tesla indirimleriyle tetiklenip BYD tarafından tırmandırılan uzun süreli ve yoğun bir fiyat savaşının sonucuydu .

Reuters, Çin otomotiv endüstrisinin kapasite fazlası ve sürekli fiyat rekabeti nedeniyle ciddi bir mali baskı altında olduğunu, düzenleyicilerin ve sektör liderlerinin bu istikrarsızlığın sektörün uzun vadeli sürdürülebilirliğini tehdit ettiği konusunda uyarıda bulunduğunu bildirdi . Sektörün ortalama kâr marjı 2025'te tarihi bir düşüşle %4,1'e geriledi ve 2026'nın başlarında %2,9'a kadar düştü . S&P Global, fiyat savaşının "kârlılığı yok ettiği" ve Ar-Ge harcamalarını baltaladığı uyarısında bulundu .

Mobilya Kazançları: Konut Durgunluğuna Bağlı %58,4 Düşüş

Mobilya üreticilerinin kârları Mayıs 2024'te NBS verilerine göre %58,4 düştü . Bu çöküş, doğrudan Çin'in uzun süreli emlak piyasası durgunluğuna bağlanıyor. Bir USDA/Dış Tarım Servisi raporu, Çin'in ahşap mobilya endüstrisinin konut piyasası durgunluğuna bağlı olarak küçülen iç talep, şiddetli fiyat rekabeti, düşük kâr marjları ve yoğun uluslararası rekabet dahil olmak üzere ciddi zorluklarla karşı karşıya olduğunu belirtti .

2025'in ilk yarısında, büyük ölçekli mobilya işletmelerinin toplam kârı bir önceki yıla göre %23,1 düştü; işletme kâr marjı ise imalat ortalamasının oldukça altında, sadece %3,4 seviyesindeydi . 2025 yılında borsada işlem gören 56 yapı malzemesi ve ev mobilyası firmasının %40'ından fazlası net zarar bildirdi .

Ortak Payda: Zayıf İç Talep

NBS ve Reuters, Mayıs ayındaki keskin kâr büyümesi yavaşlamasının arkasındaki birincil faktör olarak zayıf iç talebi gösterdi . Mayıs verileri, ekonominin karşı karşıya olduğu kalıcı zorlukları vurguladı: perakende satışlar ve sabit varlık yatırımı zayıf kaldı ve üretici fiyatlarındaki deflasyon, iç piyasaya açık sektörlerde marjları sıkıştırmaya devam etti .

Yabancı ve özel sanayi firmaları (Ocak-Mayıs döneminde kârları sırasıyla %12,6 ve %7,6 artarken) kâr büyümesi kaydetmiş olsa da, devlet kontrolündeki işletmelerin kârı aynı dönemde %2,4 düşerek toparlanmanın eşitsiz olduğunu gösterdi .

Tablonun İkinci Yarısı: Mayıs 2024 Verileri Neleri Söylemiyor

Mayıs 2024 verileriyle ilgili mevcut kaynaklar aşağıdaki iki varsayımı net bir şekilde desteklemiyor:

• Kâr artışının ana itici gücü olarak yükselen üretici fiyatları (ÜFE): İç talebe açık sektörlerdeki ana marj baskısı olarak yükselen çıktı fiyatları değil, zayıf talep ve fiyat rekabeti belgelenmiştir .
• Jeopolitik aksaklıkların doğrudan etkisi: Orta Doğu'daki çatışmanın (İran ile ilgili) Mayıs 2024 endüstriyel kârları üzerinde doğrudan bir etkisi olduğu kanıtlanamamıştır .

Özet: İki Vitesli Manzara

Kanıtlar, net bir iki vitesti tabloyu destekliyor: Yapay zeka ile bağlantılı elektronik ve ihracata yönelik imalat, sonraki verilerde net bir güç gösterirken, otomotiv ve mobilya gibi iç pazara yönelik sektörler fiyat savaşları, kapasite fazlası, emlak zayıflığı ve zayıf talep nedeniyle baskı altında kalıyor . Mayıs 2024'teki %0,7'lik başlık kâr büyümesi, özellikle ihracata bağlı direnç ile zayıf iç talep arasındaki bu içsel ayrışmayı maskeliyor .