Google’ın Yayıncılarla Yapay Zeka Pilot Programı: Ödeme Karşılığında Geniş Kullanım Hakları ve Regülasyon Savaşları

Google ile haber yayıncıları arasındaki AI odaklı ilişki, 2025'in son aylarından itibaren hızla bir krize dönüştü. İşte bu süreçteki kritik gelişmeler:

1. Aralık 2025: AI Pilot Programının Lansmanı

Google, 10 Aralık 2025'te Google News'te "AI destekli haber özetleri" (AI-powered article overviews) için ticari bir ortaklık pilot programı başlattığını duyurdu. İlk ortaklar arasında The Washington Post, The Guardian, Der Spiegel, El País ve The Times of India yer aldı . Katılımcı yayıncılar doğrudan ödeme alırken, içerikleri AI tarafından oluşturulan özetlerde ve Google'ın Gemini sohbet robotunda önceliklendirildi . Financial Times, pilot programın genişlemesiyle birlikte Şubat 2026'da katıldı .

2. Genişletilmiş Lisanslama Şartları: AI Eğitim Hakları

Haziran 2026'da The Information (PYMNTS ve MediaPost tarafından alıntılandı) tarafından yayınlanan raporlar, Google'ın pilot katılımcılarına, lansmanda açıklanandan çok daha geniş kapsamlı haklar talep ettiğini ortaya koydu . Google'ın, yayıncılara, içeriklerini AI model eğitimi için kullanma hakkını da içeren bu geniş izinlerin, "gelecekteki olası yükümlülükleri ortadan kaldırmak" ve Google News'te yeni AI özelliklerini test etmek için gerekli olduğunu söylediği belirtildi . Yeni şartlar ayrı bir lisans ücreti olarak değil, "ticari bir düzenleme" olarak yapılandırıldı, ancak sürekli ödemeler etkili bir şekilde AI eğitimine izin verme şartına bağlandı .

Google'ın fikri mülkiyet başkanı, Ocak 2026'da şirketin, AI modellerini eğitmek için kullanılan, ücretsiz erişilebilen çevrimiçi içeriklerin çoğu için ödeme yapmak zorunda olmadığına inandığını, ancak genişletilmiş gösterim ve özel veri setleri için içerik lisansladığını belirtti .

3. News Showcase Ödemelerinin Sona Erdirilmesi Tehdidi

Birden fazla kaynak, Google'ın yayıncılara, yeni AI pilotuna katılmamaları ve bu geniş içerik haklarını vermemeleri durumunda News Showcase programını kademeli olarak sona erdirmeyi planladığını bildirdi. Bu, ilgili yayıncıların mevcut Showcase lisans ödemelerini kaybedeceği anlamına geliyor . Mayıs 2026'da bir Bloomberg haberi, Google'ın News Showcase programını "modellerimizin en etkili olduğu girişimlere odaklanmak" için sonlandırdığını doğruladı . Bu hamle, yaygın olarak bir zorlama aracı olarak görülüyor: AI şartlarını reddeden yayıncılar hem yeni AI ödemelerini hem de eski Showcase gelirlerini kaybediyor .

4. Düzenleyici Kurumların Müdahalesi

Avrupa Komisyonu Antitröst Soruşturması

• 9 Aralık 2025: Avrupa Komisyonu, Google'ın web yayıncılarının içeriğini ve YouTube videolarını AI Overviews ve AI Mode özelliklerine güç sağlamak için yasa dışı bir şekilde kullanıp kullanmadığını araştırmak üzere resmi bir antitröst soruşturması başlattı . Soruşturma, Google'ın yayıncı içeriğini yeterli tazminat veya seçenek sunmadan kullanarak rekabeti bozup bozmadığını inceliyor.
• 10 Şubat 2026: Avrupa Yayıncılar Konseyi (EPC), Google'ın AI Overviews özelliği aracılığıyla hakim durumunu kötüye kullandığı (ABİDA Madde 102) iddiasıyla resmi bir şikayette bulundu. Şikayette, bu özelliğin yayıncı trafiğinde %33'lük bir düşüşe neden olduğu belirtildi .
• Temmuz 2025 (daha erken bir öncül): Bağımsız yayıncılardan oluşan bir konsorsiyum, geçici önlemler talep eden bir şikayette bulunmuştu .

Birleşik Krallık Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA) – Haziran 2026 Düzenlemesi

• 28 Ocak 2026: CMA, Google'ın Birleşik Krallık'taki yayıncıların içeriklerinin AI özetlerinde veya AI eğitiminde kullanılmasını engellemesine izin vermesini talep etmeyi önerdi .
• 3 Haziran 2026: CMA, Dijital Piyasalar rejimi kapsamında Google'a "dünyada bir ilk" olarak tanımlanan resmi bir "yayıncı davranış yükümlülüğü" getirdi . Temel hükümler:
  • Birleşik Krallık'taki yayıncılar, içeriklerinin Google'ın AI tarafından oluşturulan arama özetlerinde kullanılmasını engelleyebilir .
  • Yayıncılar, içeriklerinin AI özelliklerinde nasıl kullanılacağı konusunda daha güçlü bir pazarlık gücü elde ediyor .
  • Düzenleme ayrıca, Haziran ayında getirilen adil sıralama ve veri taşınabilirliği gerekliliklerini de kapsıyor .
• 26 Haziran 2026: CMA, yayıncıların "yetersiz seçenek" ile karşı karşıya olduğu ve korunmaya ihtiyaç duyduğu gerekçesiyle nihai karar belgesini yayınladı .

5. Sektörün Tepkisi ve Yeniden Değerlendirme

• Sıfır tıklama dönüşümü: Mayıs 2026'da Google News, birden çok kaynağı kısa özetlerde sentezleyen AI odaklı bir "sıfır tıklama" arayüzünü kullanıma sundu. Bu, kullanıcıların haber kaynaklarının web sitelerini ziyaret etme ihtiyacını daha da azalttı . Bu durum, yönlendirme trafiğini yapısal olarak zayıflatıyor.
• Trafik düşüşleri: Avrupa Yayıncılar Konseyi'nin Şubat 2026 şikayeti, AI Overviews özelliğinin yayıncı trafiğinde %33'lük bir düşüşe neden olduğunu belirtti . Temmuz 2025'teki bağımsız yayıncı şikayetleri de trafik ve gelirde "telafisi mümkün olmayan hasarlara" dikkat çekmişti .
• Platform bağımlılığının sorgulanması: Zorlayıcı lisans koşulları, News Showcase'in sonlandırılması, azalan yönlendirme trafiği ve Birleşik Krallık'taki gibi düzenleyici zaferlerin birleşik etkisi, yayıncıları Google'ın ödeme programlarına olan bağımlılıklarını yeniden değerlendirmeye itiyor. Bazı yayıncılar, AI şirketleriyle doğrudan lisans anlaşmaları yapmanın alternatif yollarını arıyor (örneğin, The Guardian'ın Şubat 2025'te OpenAI ile yaptığı anlaşma ). Google ise gelecekte "daha odaklı anlaşmalar" yapacağını vaat ederek yanıt verdi .

Özetle: Google'ın Aralık 2025'te başlattığı AI pilot programı, kısa sürede yüksek riskli bir çatışmaya dönüştü. Şirket, ödemeleri geniş AI eğitim haklarına bağlıyor ve katılmayan yayıncıları mevcut gelirlerinden mahrum bırakmakla tehdit ediyor. AB (resmi antitröst soruşturması) ve Birleşik Krallık (CMA'nın Haziran ayındaki vazgeçme hakkı) gibi düzenleyici kurumlar buna karşı adım atarken, yayıncılar azalan yönlendirme trafiğiyle başa çıkmak ve platform bağımlılığına alternatifler aramak zorunda kalıyor.