TSMC'nin Haziran 2025'teki Düşüşü: Küresel Bir Teknoloji Satış Dalgası, Bir Patent Soruşturması ve Tek Bir Şirketin Devasa Endeks Gücü

TSMC'nin Haziran 2025 sonundaki hisse senedi düşüşü, başlangıçta şirkete özgü bir olay değildi. Bu düşüş, büyük ölçüde yapay zeka ve yarı iletken değerlemelerine yönelik korkuların odağındaki geniş çaplı küresel bir teknoloji satış dalgasından ve buna eklenen ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu'nun (ITC) başlattığı spesifik bir patent soruşturmasından kaynaklandı. Düşüş, TSMC'nin Tayvan'ın Taiex endeksinde yaklaşık %45 ve MSCI Gelişen Piyasalar Endeksi'nde (MSCI EM) yaklaşık %14-15 gibi devasa ağırlığı nedeniyle daha da şiddetlendi ve bu durum şirketi her iki endekste de satış dalgasının en büyük itici gücü haline getirdi .

TSMC'nin Haziran Sonu Düşüşüne Ne Sebep Oldu?

Birkaç faktör bir araya gelerek TSMC'nin hissesine baskı yaptı:

• Yapay Zeka/Yarı İletken Değerleme Düzeltmesi. Teknoloji ağırlıklı Nasdaq'ın bir önceki hafta %4,5'in üzerinde düşmesinin ardından küresel yatırımcılar, şişirilmiş yapay zeka ve çip hissesi değerlemelerine karşı şüpheci yaklaştı ve bu durum sektör genelinde riskten kaçınma eğilimini tetikledi . Satış dalgası, yapay zeka harcamalarının mevcut değerlemeleri haklı çıkaracağına dair yenilenen şüpheciliğin yol açtığı bir "teknoloji bozgunu" ve "riskten kaçınma" hamlesi olarak tanımlandı .
• Broadcom'un Gelir Tahminini Kaçırması Tetikleyici Oldu. Satış dalgası, Broadcom'un mali ikinci çeyrek gelir tahminini kaçırmasının ardından hızlandı ve TSMC dahil yapay zeka bağlantılı hisselerde bir geri çekilmeyi tetikledi .
• Faiz Oranları ve Büyüme Endişeleri. Faiz oranlarında daha fazla artış ve yavaşlayan ekonomik büyüme korkuları, küresel olarak yüksek çarpanlı teknoloji hisselerine ek baskı yaptı .
• ITC Patent Soruşturması. Marlin Semiconductor ve Longitude Licensing tarafından başlatılan bir ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu (ITC) soruşturması (No. 337-TA-1443), TSMC'nin 7nm ve 5nm çiplerini ve bunların alt müşterilerini (Apple, Broadcom, Qualcomm vb.) hedef aldı . Dört Cumhuriyetçi Kongre üyesi, ITC'ye ihlal eden çiplerin ithalatını engelleme çağrısında bulunarak düzenleyici bir tehdit oluşturdu . Tayvan Fikri Mülkiyet Ofisi (TIPO) direktörü, şikayetçileri alenen "patent trolleri" olarak nitelendirdi, ancak yasal belirsizlik yine de piyasa duyarlılığını etkiledi .

Daha Geniş Küresel Teknoloji Satış Dalgası

Satış dalgası küresel ölçekteydi ve birçok endeksi sert vurdu:

• Nasdaq, 23 Haziran'da tek başına %2'den fazla düştü, S&P 500 %1,4 geriledi .
• Güney Kore'nin KOSPI endeksi %10'a yakın düşerken, Samsung ve SK Hynix yarı iletken kayıplarına öncülük etti .
• Sektör genelinde ciddi kayıplar yaşandı: Yapay zeka, yarı iletken ve bellek hisselerinin tamamında keskin değerleme düşüşleri görüldü ve bozgun Asya'da başlayıp ABD'ye yayıldı .

Zayıflık, Broadcom'un mali ikinci çeyrek gelir tahminini kaçırmasının ardından geldi ve bu durum yarı iletken ve yapay zeka ile ilgili hisselerde geniş çaplı bir geri çekilmeyi tetikledi. VanEck Yarı İletken ETF'i Cuma günü %9'dan fazla kaybederken, SoftBank'ın Arm Holdings ve Micron Technology hisseleri %13'ün üzerinde düştü .

ITC Patent Soruşturmasının Detayları

Patent soruşturması, TSMC'ye özgü bir belirsizlik katmanı ekledi:

• No. 337-TA-1443 sayılı soruşturma, "Belirli Yabancı Üretimli Yarı İletken Cihazlar" ve bunları içeren ürünleri kapsıyor .
• Şikayetçiler Marlin Semiconductor ve Longitude Licensing, TSMC'nin ileri düğüm çiplerinin ABD patentlerini ihlal ettiğini iddia ediyor; ITC'nin bu çiplerin ithalatını engelleme yetkisi bulunuyor .
• Duruşma Şubat 2026 olarak belirlenirken, nihai ITC kararının aynı yıl içinde açıklanması bekleniyor .
• Tayvan Fikri Mülkiyet Ofisi (TIPO) direktörü, şikayetçileri alenen "patent trolleri" olarak nitelendirdi, ancak soruşturma devam ediyor .

TSMC'nin Tayvan ve Gelişen Piyasa Endeksleri Üzerindeki Olağanüstü Etkisi

TSMC'nin endekslerdeki aşırı yoğunlaşması, şirketteki düşüşün tek başına referans endeksleri aşağı çekmesi anlamına geliyordu:

• Taiex (~%45 TSMC). TSMC, Tayvan'ın referans Taiex endeksinin yaklaşık %45'ini oluşturuyor . 24 Haziran'da Taiex, teknoloji odaklı küresel satış dalgasını takiben %2,24 düştü ve TSMC'nin düşüşü endeksi doğrudan aşağı çekti .
• MSCI Gelişen Piyasalar Endeksi (~%14–15 TSMC). TSMC, MSCI EM Endeksi'ndeki en büyük tek hisse senedi olup yaklaşık %14,2'lik bir ağırlığa sahiptir; bu, ikinci sıradaki Samsung Electronics'in (%5) ağırlığının neredeyse üç katıdır . Bir ülke olarak Tayvan artık EM endeksinin yaklaşık %22-25'ini temsil ediyor ve bu oran Çin'in önünde yer alıyor .
• Pasif Fon Amplifikasyonu. TSMC, hem Taiex hem de MSCI EM Endeksi'nde en büyük hisse olduğu için, hissedeki herhangi bir hareket endeks getirilerinin orantısız bir kısmını mekanik olarak yönlendirir ve pasif fonları yeniden dengelemeye zorlayarak oynaklığı artırır .

Kısacası, TSMC'nin Haziran 2025'teki düşüşü, mega ölçekli bir teknoloji hissesinin küresel bir yapay zeka değerleme düzeltmesinin merkez üssü olmasının ders kitabı niteliğinde bir örneğiydi. ITC patent soruşturması, TSMC'ye özgü bir düzenleyici tehdit eklerken, endekslerdeki aşırı ağırlığı (%45 Taiex, %14-15 MSCI EM), hissenin hem Tayvan piyasasını hem de daha geniş gelişmekte olan piyasa endeksini tek başına aşağı çekmesi anlamına geliyordu.