Homo naledi Mağarasında 'Erkek Yok': 23 Bireyin Tamamı Dişi Çıktı

İşte 24 Haziran 2026'da Cell dergisinde yayımlanan bulguların doğrulanmış bir özeti .

İlk Protein Analizinden Elde Edilen Yeni Bilgiler

Araştırmacılar, Homo naledi fosillerinin diş minesinden ilk kez başarılı bir şekilde antik proteinler çıkarmayı ve analiz etmeyi başardı. Bu büyük bir adım çünkü DNA, Rising Star Mağara Sistemi'nin sıcak ve nemli koşullarında hayatta kalamıyor . Ekip, hem X hem de Y kromozomundaki genler tarafından kodlanan amelogenin proteinine (AMEL) odaklandı. AMELX varyantı her iki cinsiyette de bulunurken, AMELY varyantı normalde sadece erkeklerde bulunuyor. Minimal invaziv bir teknik kullanarak, Dinaledi Odası ve mağara sisteminin diğer kısımlarından alınan, bebeklerden yetişkinlere kadar tüm yaş gruplarını kapsayan 23 bireye ait dişleri test ettiler .

Kilit sonuç: 23 bireyin hiçbirinde erkeğe özgü AMELY proteininin izine rastlanmadı. Analiz edilen her bireyin kromozomal olarak dişi (XX) olduğu tespit edildi .

Bu bulgu, Homo naledi'nin ölülerini kasten mağara sisteminin derin ve ulaşılması zor odalarına bıraktığı yönündeki mevcut kanıtlara çarpıcı bir yeni boyut ekliyor. Bu davranış daha önce kemiklerin düzeni ve bağlamından çıkarılmıştı .

İki Önde Gelen Yorum

Bilim insanları bu durumun nedeni konusunda temkinli ve iki ana hipotez öne çıkıyor :

1. Kasıtlı Cinsiyet Seçici Gömü (Kültürel Uygulama)
Bu daha kışkırtıcı olan yorum: Homo naledi, yalnızca dişilerin Dinaledi ve bağlantılı odalara gömüldüğü, erkeklerin ise başka yerlere bırakıldığı, kasıtlı, cinsiyet seçici bir gömü veya ölü deposu uygulamış olabilir . Eğer doğruysa, bu, hominin fosil kayıtlarında bilinen en eski cinsiyete özgü cenaze davranışı örneği olacak ve cinsiyete göre güçlü bir kültürel ayrışmanın olduğu karmaşık bir sosyal yapıya işaret edecektir .

2. Örnekleme veya Biyolojik Önyargı (Kültürel Olmayan Açıklama)
Sıfır hipotezi ise tümü dişi sinyalinin kasıtlı bir kültürel uygulamadan başka bir şeyi yansıttığı yönünde:

• Örnekleme önyargısı: Kültürel olmayan yollarla mağarada yalnızca belirli bir alt grup (örneğin bir dişi grubu veya yuva grubu) öldü veya biriktirildi. Belki de seçici olarak dişileri etkileyen bir felaket olayı veya doğal tuzak söz konusuydu .
• Y kromozomu proteininin biyolojik yokluğu: Homo naledi erkeklerinin diş minesinde AMELY proteinini üretmemiş olması veya proteinin zamanla farklı şekilde bozunarak testin erkekleri tespit edememesine yol açmış olması mümkün . Ancak araştırmacılar, AMELX proteininin iyi korunmuş ve tespit edilebilir olduğunu, bu nedenle AMELY'nin tek başına homojen bir şekilde bozulmaya uğramasının daha az olası göründüğünü belirtiyor .

Paleoantropolog John Hawks bu bulguyu "en büyüleyici sonuç en basit olanı: hiçbiri erkek belirteci göstermiyor" sözleriyle tanımlarken, kendisi ve diğer araştırmacılar diğer alanlardan yeni fosil keşifleri yapılana kadar her iki yorumun da masada olduğunu vurguluyor .