Avrupa'yı Kıran Haziran 2025 Sıcak Hava Dalgası: Omega Bloğu, Rekor Sıcaklıklar ve Bilim İnsanları Neden El Niño'yu Değil İklim Değişikliğini İşaret Ediyor?

Bilim insanları, bu tür blokaj desenlerinin her zaman var olan doğal atmosferik özellikler olduğunu belirtiyor. Ancak, temel iklimin daha sıcak olması nedeniyle bu desenlerin termal etkisi artık çok daha şiddetli. AFP'ye konuşan bir araştırmacı, "Hava durumu deseni yeni değil, ancak temel seviye yeni" dedi . Bir asır önce sadece ılık bir hava dönemi yaratabilecek aynı Omega bloğu, şimdi aşırı, hayati tehlike oluşturan bir sıcağa neden oluyor.

Omega Bloğu ve El Niño: Neden Bu Ayrım Önemli?

Sıcak hava dalgası sırasında birçok medya kuruluşu, olası bir neden olarak El Niño'yu işaret etti. İklim bilimciler buna sert bir şekilde karşı çıktı. Mekanizmalar temelde farklı:

Küresel hava durumu tahmin platformu WYF24'ün kurucusu Ioanna Vergini, Euronews'e bu olay için El Niño'yu suçlamanın "meteorolojik olarak yanlış" olduğunu söyledi. Pasifik'in güçlü bir El Niño durumunda bile olmadığını ve olsa bile Avrupa üzerindeki doğrudan etkisinin sınırlı olduğunu belirtti .

ClimaMeter'in hızlı ilişkilendirme çalışması da aynı netlikte sonuçlandı: "Haziran 2025 Batı Avrupa Sıcak Hava Dalgası'na neden olan yüksek sıcaklıkları insan kaynaklı iklim değişikliğine bağlıyoruz ve doğal iklim değişkenliğinin muhtemelen küçük bir rol oynadığını düşünüyoruz."

Batı Avrupa'da Kırılan Rekor Sıcaklıklar

Haziran 2025'in son haftasında kıta genelinde sıcaklıklar fırladı:

• Fransa: Bordeaux'da termometreler 41,9°C'yi göstererek tüm zamanların rekorunu kırdı. Ülke genelinde birçok şehirde haziran ayı rekorları kırıldı . Fransa ayrıca serinlemek için suya girenler arasında çocukların da bulunduğu en az 40 boğulma vakası bildirdi .
• İspanya ve Portekiz: Sıcaklıklar 46°C'yi aşarak haziran ayı için ulusal rekorlar kırıldı .
• İtalya ve Almanya: Birçok yerde sıcaklıklar 40°C'nin oldukça üzerine çıktı .
• Birleşik Krallık: Londra şiddetli bir sıcak hava dalgası yaşadı; sıcaklıklar nedeniyle 300'den fazla okul kapatıldı .
• Sırbistan: Ölçümlerin başlamasından bu yana en sıcak gününü yaşadı .

Copernicus İklim Değişikliği Servisi, Haziran 2025'in küresel olarak kaydedilen en sıcak üçüncü haziran ayı olduğunu ve Batı Avrupa'da olağanüstü bir ısı stresi yaşandığını doğruladı . Sıcak hava dalgası, "batı Akdeniz'deki rekor deniz yüzeyi sıcaklıkları tarafından daha da yoğun hale getirildi" .

İnsanlık Bedeli: İklim Değişikliğine Atfedilebilen Ölümler

Sıcak hava dalgası ölümcül oldu. Hızlı ilişkilendirme çalışmaları ve resmi raporlardan önemli veriler:

• Fransa: 22 Haziran itibarıyla, sıcak arabada bırakılan iki çocuk ve 13 boğulma vakası dahil olmak üzere en az 18 doğrudan ölüm meydana geldi . Boğulma sayısı daha sonra 40'a yükseldi .
• 12 Avrupa şehri: Hızlı bir bilimsel değerlendirme, 2 Temmuz'da sona eren 10 günlük dönemde 12 Avrupa şehrinde yaklaşık 2.300 ısıya bağlı ölüm olduğunu tahmin etti . Bunların yaklaşık 1.500'ü (%65) insan kaynaklı iklim değişikliğine atfedildi .
• Londra: Imperial College'ın Grantham Enstitüsü, yaklaşık 260 ısıya bağlı ölüm olduğunu ve bunların yaklaşık 170'inin (%65) iklim değişikliğine atfedildiğini tahmin etti. Bu, küresel ısınmanın olmadığı bir dünyaya kıyasla ölü sayısını üç katına çıkardığı anlamına geliyor .
• Tam yaz tahmini: Eylül 2025'e kadar bilim insanları, yaz boyunca Avrupa genelinde iklim değişikliğiyle bağlantılı yaklaşık 16.500 aşırı ölüm olduğunu ve sıcak hava dalgası ölümlerinin yaklaşık %68'inin küresel ısınmaya atfedilebilir olduğunu tahmin etti .

Bilim İnsanları ve Tahmin Uzmanları Ne Diyor? Uzun Vadeli Isınma Ana Etken

Mevcut tüm bilimsel açıklamalar ve hızlı ilişkilendirme çalışmaları arasında güçlü bir fikir birliği var:

• Uzun vadeli ısınma baskın etken. ClimaMeter çalışması, insan kaynaklı iklim değişikliğinin birincil neden olduğunu belirtiyor . Imperial College'ın analizi, iklim değişikliğinin Londra'daki ısıya bağlı ölümleri üç katına çıkardığını buldu . Imperial College ve Birleşik Krallık Met Office tarafından yapılan ayrı bir çalışma, 12 Avrupa şehrinde tahmin edilen 2.305 aşırı ölümün %65'inin insan kaynaklı iklim değişikliğinden kaynaklandığını ortaya koydu .
• El Niño marjinal. Birçok uzmanın görüşüne yer veren bir Euronews analizinin başlığı "El Niño bir dikkat dağıtıcıdır" idi . Pasifik deseninin Avrupa ile telebağlantısı, küresel ısınmanın güçlü sinyaline kıyasla zayıf ve tutarsızdır.
• Desen yeni değil, ancak yoğunluk öyle. Omega blokları her zaman var olmuştur. Değişen şey, her olayı daha aşırı hale getiren daha sıcak temel seviyedir .
• Batı Akdeniz'deki rekor deniz yüzeyi sıcaklıkları, Copernicus'a göre yoğunluğa katkıda bulundu .

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nden Samantha Burgess, atmosferik deseni AFP'ye çarpıcı bir dille tanımladı: "ısıyı hapseden atmosferdeki bir trafik sıkışıklığının eşdeğeri" .