Belçika'da Fiyatlar Neden 1.038,25 Avro/MWh'ye Çıktı?

• Rekor toptan satış fiyatı: Haziran 2025 sonunda bir Çarşamba günü saat 20:45'te teslim edilmek üzere Belçika gün öncesi toptan elektrik fiyatı 1.038,25 Avro/MWh'ye ulaştı. Bu, ülke için altı yılın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi .
• Talep artışı: Avrupa'daki sıcak dalgası, etkilenen ülkelerde günlük elektrik talebini klima ve vantilatör kullanımı nedeniyle %14'e varan oranlarda artırdı .
• Arz tarafındaki çöküş: Eş zamanlı olarak, aşırı sıcaklar termik santrallerde arızalara ve nükleer santrallerde kapasite düşüşüne neden oldu. Bunun başlıca sebebi, soğutma suyu alım sıcaklıklarının yasal sınırları aşması veya soğutma verimliliğinin düşmesiydi . Yüksek sıcaklıklar bazı bölgelerde hidroelektrik üretimini de olumsuz etkiledi .
• Zamanlama ve güneş enerjisinin rolü: Zirve fiyatın görüldüğü saat 20:45, güneş enerjisi üretiminin gün için düştüğü bir zamana denk geldi. O gün öğle saatlerinde rekor seviyedeki güneş enerjisi (AB'de Haziran 2025'te toplam 45 TWh) fiyatları çok düşük tutmuştu ancak bu bolluk akşam zirvesine taşınamadı. Talep yüksek kalmaya devam ederken esnek arz yetersiz kaldı .

Rekor Kıran Diğer Avrupa Piyasaları

• Belçika ve Hollanda: 1 Temmuz 2025'te Belçika ve Hollanda'da saatlik fiyatlar saat 20:00'de 517,57 Avro/MWh'ye ulaşmıştı. Bu, daha sonraki 1.038 Avro'luk sıçramanın habercisiydi .
• Fransa: Sıcakların nükleer santrallerde kesintiye yol açacağı uyarılarıyla Fransız elektrik fiyatları sert yükseldi ve etkilenen Avrupa piyasalarında %175'in üzerinde artışlara katkıda bulundu .
• Yunanistan: Eylül 2025 sonunda Yunanistan gün öncesi fiyatları bir günde %34,5 sıçrayarak ortalama 141,58 Avro/MWh'ye, zirve saatlerde ise 425,83 Avro/MWh'ye çıktı. Bu, kaydedilen en dik fiyat artışlarından biriydi .
• İtalya ve İspanya: İber Yarımadası ve İtalya, sıcak dalgası sırasında 2025 yılının en yüksek günlük elektrik talebini gördü .
• Genel eğilim: Ember, Montel Analytics ve AleaSoft gibi kuruluşların analizleri, Haziran-Temmuz sıcak dalgasının çoğu büyük Avrupa piyasasında ortalama günlük fiyatları ikiye katladığını; bazı piyasalarda fiyatların normalin 2-3 katına çıktığını doğruladı .

Arz ve Talebi Etkileyen Daha Geniş Faktörler

Piyasa Görünümü ve Enerji Güvenliği Endişeleri

• Kısa vadeli görünüm: Avrupa Komisyonu'nun 2025 ilk çeyrek raporu, sert geçen kışın ardından yenilenebilir enerji üretiminin artması ve gaz fiyatlarının düşmesiyle bahar aylarında fiyatların gevşemeye başladığını belirtmişti . 2025'in üçüncü çeyreğinde ise Hollanda, İspanya ve İsveç'te 500 saati aşan negatif fiyat dönemleri yaşandı. Bu, rekor düzeydeki güneş ve rüzgar üretiminin zayıf taleple birleşmesinden kaynaklandı . Bu durum, gün içi fiyat farklılaşmasının (güneşin zirvesinde ucuz, hatta negatif; akşam omuz saatlerinde ise aşırı pahalı) giderek arttığına işaret ediyor.
• Enerji güvenliği endişeleri:
  • Termik ve nükleer santrallerin sıcaklık stresine karşı kırılganlığı: Sıcak dalgası, Avrupa'nın termik üretim filosunun yaz aşırı sıcaklarına karşı giderek daha duyarlı hale geldiğini ortaya koydu. Tam da talebin zirve yaptığı anda planlanmamış duruşlar yaşanabiliyor .
  • Esnek varlıklara ve depolamaya duyulan ihtiyaç: Enerji düşünce kuruluşları ve şebeke operatörleri (örneğin Belçika İletim Sistemi Operatörü Elia), havaya bağımlı yenilenebilir enerjinin payının artmasına karşın 7/24 devreye alınabilir kapasite, batarya depolama ve talep tarafı yönetiminde aynı oranda büyüme olmamasının, aşırı hava olaylarında akşam fiyat sıçramaları riskini artırdığı uyarısında bulundu .
  • Sınır ötesi bağlantı riskleri: Belçika, Hollanda, Fransa ve Almanya'nın hepsi aynı anda sıcak dalgası stresi yaşadığında, ithal edilebilecek fazla kapasite kalmıyor. Bu da birbirine bağlı piyasalarda fiyatların birlikte fırlamasına yol açıyor .
  • Politika eylemi çağrısı: Avrupa Parlamentosu'ndaki sorularda, Komisyon'a yükselen sıcaklıklar altında nükleer ve termik santrallerin dayanıklılığının nasıl sağlanacağı ve şebeke yeterlilik değerlendirmelerinin (ENTSO-E yaz görünümleri) birleşik hava risklerini yeterince yakalayıp yakalamadığı soruldu .

Belçika'da Fiyatlar Neden 1.038,25 Avro/MWh'ye Çıktı?

• Rekor toptan satış fiyatı: Haziran 2025 sonunda bir Çarşamba günü saat 20:45'te teslim edilmek üzere Belçika gün öncesi toptan elektrik fiyatı 1.038,25 Avro/MWh'ye ulaştı. Bu, ülke için altı yılın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi .
• Talep artışı: Avrupa'daki sıcak dalgası, etkilenen ülkelerde günlük elektrik talebini klima ve vantilatör kullanımı nedeniyle %14'e varan oranlarda artırdı .
• Arz tarafındaki çöküş: Eş zamanlı olarak, aşırı sıcaklar termik santrallerde arızalara ve nükleer santrallerde kapasite düşüşüne neden oldu. Bunun başlıca sebebi, soğutma suyu alım sıcaklıklarının yasal sınırları aşması veya soğutma verimliliğinin düşmesiydi . Yüksek sıcaklıklar bazı bölgelerde hidroelektrik üretimini de olumsuz etkiledi .
• Zamanlama ve güneş enerjisinin rolü: Zirve fiyatın görüldüğü saat 20:45, güneş enerjisi üretiminin gün için düştüğü bir zamana denk geldi. O gün öğle saatlerinde rekor seviyedeki güneş enerjisi (AB'de Haziran 2025'te toplam 45 TWh) fiyatları çok düşük tutmuştu ancak bu bolluk akşam zirvesine taşınamadı. Talep yüksek kalmaya devam ederken esnek arz yetersiz kaldı .

Rekor Kıran Diğer Avrupa Piyasaları

• Belçika ve Hollanda: 1 Temmuz 2025'te Belçika ve Hollanda'da saatlik fiyatlar saat 20:00'de 517,57 Avro/MWh'ye ulaşmıştı. Bu, daha sonraki 1.038 Avro'luk sıçramanın habercisiydi .
• Fransa: Sıcakların nükleer santrallerde kesintiye yol açacağı uyarılarıyla Fransız elektrik fiyatları sert yükseldi ve etkilenen Avrupa piyasalarında %175'in üzerinde artışlara katkıda bulundu .
• Yunanistan: Eylül 2025 sonunda Yunanistan gün öncesi fiyatları bir günde %34,5 sıçrayarak ortalama 141,58 Avro/MWh'ye, zirve saatlerde ise 425,83 Avro/MWh'ye çıktı. Bu, kaydedilen en dik fiyat artışlarından biriydi .
• İtalya ve İspanya: İber Yarımadası ve İtalya, sıcak dalgası sırasında 2025 yılının en yüksek günlük elektrik talebini gördü .
• Genel eğilim: Ember, Montel Analytics ve AleaSoft gibi kuruluşların analizleri, Haziran-Temmuz sıcak dalgasının çoğu büyük Avrupa piyasasında ortalama günlük fiyatları ikiye katladığını; bazı piyasalarda fiyatların normalin 2-3 katına çıktığını doğruladı .

Arz ve Talebi Etkileyen Daha Geniş Faktörler

Piyasa Görünümü ve Enerji Güvenliği Endişeleri

• Kısa vadeli görünüm: Avrupa Komisyonu'nun 2025 ilk çeyrek raporu, sert geçen kışın ardından yenilenebilir enerji üretiminin artması ve gaz fiyatlarının düşmesiyle bahar aylarında fiyatların gevşemeye başladığını belirtmişti . 2025'in üçüncü çeyreğinde ise Hollanda, İspanya ve İsveç'te 500 saati aşan negatif fiyat dönemleri yaşandı. Bu, rekor düzeydeki güneş ve rüzgar üretiminin zayıf taleple birleşmesinden kaynaklandı . Bu durum, gün içi fiyat farklılaşmasının (güneşin zirvesinde ucuz, hatta negatif; akşam omuz saatlerinde ise aşırı pahalı) giderek arttığına işaret ediyor.
• Enerji güvenliği endişeleri:
  • Termik ve nükleer santrallerin sıcaklık stresine karşı kırılganlığı: Sıcak dalgası, Avrupa'nın termik üretim filosunun yaz aşırı sıcaklarına karşı giderek daha duyarlı hale geldiğini ortaya koydu. Tam da talebin zirve yaptığı anda planlanmamış duruşlar yaşanabiliyor .
  • Esnek varlıklara ve depolamaya duyulan ihtiyaç: Enerji düşünce kuruluşları ve şebeke operatörleri (örneğin Belçika İletim Sistemi Operatörü Elia), havaya bağımlı yenilenebilir enerjinin payının artmasına karşın 7/24 devreye alınabilir kapasite, batarya depolama ve talep tarafı yönetiminde aynı oranda büyüme olmamasının, aşırı hava olaylarında akşam fiyat sıçramaları riskini artırdığı uyarısında bulundu .
  • Sınır ötesi bağlantı riskleri: Belçika, Hollanda, Fransa ve Almanya'nın hepsi aynı anda sıcak dalgası stresi yaşadığında, ithal edilebilecek fazla kapasite kalmıyor. Bu da birbirine bağlı piyasalarda fiyatların birlikte fırlamasına yol açıyor .
  • Politika eylemi çağrısı: Avrupa Parlamentosu'ndaki sorularda, Komisyon'a yükselen sıcaklıklar altında nükleer ve termik santrallerin dayanıklılığının nasıl sağlanacağı ve şebeke yeterlilik değerlendirmelerinin (ENTSO-E yaz görünümleri) birleşik hava risklerini yeterince yakalayıp yakalamadığı soruldu .