Akra 19 Madde: Kölelik Tarihine Karşı Tazminat ve Adalet Çağrısı

19 Haziran 2026'da, Afrika ve Karayip ülkeleri Gana'nın başkenti Akra'da düzenlenen üç günlük 'Sonraki Adımlar' Üst Düzey İstişare Konferansı'nı tamamlayarak Akra Tazminat Adaleti Sonraki Adımlar Taahhütleri'ni kabul etti. Bu belge, küresel tazminat adaleti için 19 maddelik (46 paragraflık nihai belgede 18 stratejik sütun olarak da tanımlanmaktadır) bir plandır .

Eski köle ticareti yapan ülkelerden ana talepler

Plan, transatlantik köle ticaretinden kâr sağlayan ülkelerin resmi özür dilemelerini ve mali tazminat ve onarım sağlamalarını talep etmektedir. Bu talep, faillerin tamir yükümlülüğünün hem ahlaki hem de hukuki olduğu ilkesine dayanmaktadır .

Borç silme, diaspora dönüşü, kültürel eserler ve anma yerlerine ilişkin özel hükümler

• Borç silme — Plan, Afrika ve Karayip ülkeleri için borç affı ve silinmesini açıkça tazminat adaletinin bir biçimi olarak talep etmektedir .
• Diaspora dönüşü — Kıtaya dönmek isteyen Afrika diasporası üyeleri için geri dönüş (repatriasyon) talep edilmektedir .
• Kültürel eserler — Sömürgecilik ve köleleştirme sırasında yağmalanan çalınan kültürel varlıkların ve mirasın iadesi talep edilmektedir . Konferans sırasında Hollanda, Gana'ya yaklaşık 2.000 kataloglanmış eseri iade etme sözü vermiştir .
• Anma yerleri — Plan, transatlantik köle ticaretinin tarihine ve mirasına adanmış anıtlaştırma ve anma mekânları kurma taahhütlerini içermektedir .

Açılış konuşmaları ve önemli katılımcılar

Konferans, Afrika Birliği Tazminat Adaleti Şampiyonu olarak görev yapan Gana Devlet Başkanı John Dramani Mahama'nın davetiyle toplanmıştır . Mahama açılış konuşmasında, uluslararası toplumu tarihsel adaletsizliklerin kabulünün ötesine geçmeye ve somut eylem, hakikat söylemi ve uzlaşmaya çağırmıştır . Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da konferansa hitap ederek önemli bir diplomatik an yaşanmasını sağlamıştır . Diğer önemli konuşmacılar arasında Barbados Başbakanı Mia Mottley, Liberya Devlet Başkanı Joseph Boakai ve Senegal Devlet Başkanı Bassirou Diomaye Faye yer almıştır .

Tarihi BM kararı ve oylama

25 Mart 2026'da BM Genel Kurulu, A/RES/80/250 sayılı kararı kabul etmiştir. 'Afrikalıların Köle Ticaretinin ve Afrikalıların Irkçı Köleleştirilmesinin İnsanlığa Karşı En Büyük Suç Olarak İlanı' başlıklı bu karar, BM'nin 80 yıllık tarihinde sadece kölelik ve transatlantik köle ticaretine adanmış ilk karardır . Oylama 123 kabul, 3 ret ve 52 çekimser oyla sonuçlanmıştır . Karara karşı oy kullanan üç ülke Arjantin, İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'dir . Çekimser kalan ülkeler arasında Birleşik Krallık ve birçok AB üyesi ülke bulunmaktadır .

Uluslararası arenada sonraki adım

Akra Taahhütleri, resmi bir küresel tazminat çerçevesi oluşturmak üzere Birleşmiş Milletler'e ve diğer uluslararası kuruluşlara sunulacak bir yol haritası olarak tasarlanmıştır . Konferans ayrıca, hesap verebilirlik ve uygulamayı sürdürmek için Tazminat Adaleti Üst Düzey Küresel Danışma Konseyi, Kültürel Mirasın İadesi Küresel Uzman Paneli ve Tazminat Adaleti Küresel Hukuk Paneli gibi yeni kurumsal mekanizmalar oluşturmuştur .