ABD-İran 60 Günlük Geçici Anlaşması: Petrol, Borsa ve Intel-Apple Yükselişi Neden Sadece 3 Gün Sürdü?

17 Haziran 2026'da Amerika Birleşik Devletleri ve İran, düşmanlıkları sona erdirmek, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak ve İran'ın petrol satışlarına izin vermek için geçici bir Mutabakat Zaptı (MOU) imzaladı. Anlaşma, güçlü ama kısa ömürlü bir piyasa rallisini tetikledi. Ancak üç gün içinde İran, boğazı yeniden kapattığını duyurarak petrol fiyatlarını tekrar yükseltti ve anlaşmayı yeni bir belirsizliğe sürükledi .

Anlaşmanın İçeriği

Geçici anlaşma, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu azaltmasını şart koşarken, ABD'nin İran petrol satışlarına yönelik yaptırımları kaldırmasını ve İran limanlarındaki deniz ablukasını sona erdirmesini öngören 60 günlük bir mutabakat zaptıydı . ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 18 Haziran'da Amerikan güçlerinin ablukayı kaldırdığını açıkladı . İran'ın anlaşmanın imzalanmasının hemen ardından petrol ve yakıt satmaya başlamasına izin verildi . Anlaşma ayrıca önümüzdeki iki ay içinde nükleer müzakereler için zemin hazırladı .

Anlık Piyasa Coşkusu: Petrol Çakıldı, Borsalar Yükseldi

• Petrol fiyatları çakıldı. Piyasalar, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını fiyatlarken Brent petrol ve diğer referans fiyatlar, savaş kaynaklı kazançlarının neredeyse tamamını kaybetti. Petrol, 10 ayın en uzun kayıp serisine doğru ilerliyordu . Goldman Sachs, fiyatların daha da düşebileceğini ancak savaş öncesi seviyelere hızlıca dönmesinin beklenmediğini belirtti .
• Asya piyasaları küresel hisse senedi rallisine öncülük etti. 15 Haziran Pazartesi günü yatırımcılar, 15 haftalık savaş boyunca biriken jeopolitik risk primini üzerlerinden atmaya başladı .
• 18 Haziran'da S&P 500 %1,1, Nasdaq ise 315,60 puan artışla %1,21 yükselerek 26.337,25 puana ulaştı . Philadelphia yarı iletken endeksi rekor seviyeye çıktı .

Yarı İletken Rallisi: Intel-Apple Anlaşması Katalizör Oldu

Çip hisseleri, makro iyimserliğin üzerine eklenen ayrı bir kurumsal katalizör sayesinde en iyi performans gösterenler oldu:

• Intel hisseleri 18 Haziran'da neredeyse %10 sıçradı. Başkan Donald Trump, Apple'ın ABD'de yarı iletken tasarlamak ve üretmek için Intel ile ortaklık kurmayı kabul ettiğini açıkladı .
• Nasdaq'ın %1,9'luk yükselişi yarı iletken hisselerindeki kazançlarla desteklendi. Zira anlaşma, teknoloji değerlemelerini baskılayan enflasyon endişelerini hafifletmeye yardımcı oldu . Philadelphia yarı iletken endeksi %6,4 değer kazandı .
• Analistler, bu hareketi bir "geri dönüş" olarak tanımladı. Teknoloji hisseleri, yeni Başkan Kevin Warsh yönetimindeki şahin Fed'in baskısı altındaydı ve İran anlaşması, yatırımcılara büyüme hisselerine geri dönüş için bir neden sağladı .

Coşku Neden Dağıldı?

Anlaşmanın ilk iyimserliği, 48 saat içinde ciddi şekilde sarsıldı:

• Kafa karışıklığı ve yalanlamalar: 19 Haziran'da İran Dışişleri Bakanlığı, boğazın yeniden kapatıldığına dair haberleri yalanlarken, Basra Körfezi Boğaz Kurumu, "uyumlu geçiş talepleri" olan gemilerin geçişine izin verileceğini söyledi . Ancak bu karışık mesajlar piyasaları sarstı.
• Müzakereler ertelendi: Başkan Yardımcısı JD Vance, bir sonraki müzakere turu için İsviçre'ye planladığı ziyareti erteledi ve ABD ile İran temsilcileri arasındaki görüşmeler askıya alındı .
• İran yeniden kapatma kararı aldı: 20 Haziran Cumartesi günü İran ortak askeri komutanlığı, ABD ve İsrail'i barış anlaşmasını ihlal etmekle suçlayarak Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatıldığını duyurdu. ABD bu iddiayı yalanlayarak boğazın açık olduğunda ısrar etti .
• Petrol fiyatları yön değiştirdi: Günler süren düşüşün ardından petrol fiyatları, anlaşmanın kalıcılığı sorgulanmaya başlayınca dalgalandı ve yükselişe geçti . New York Times, "Cuma günü belirsizlikler ortaya çıkınca petrol fiyatlarında dalgalanma görüldü" diye yazdı .

Yapısal Kırılganlık: 60 Günlük Ateşkesin Zaafları

Chatham House analistleri, anlaşma ayakta kalsa bile İran'ın Hürmüz'ü yeniden kapatma kabiliyetini koruduğu ve Husilerin Bab el-Mendep Boğazı'nda eş zamanlı bir aksama yaratması durumunda sonuçların feci olabileceği uyarısında bulundu . Temel sorun, geçici anlaşmanın herhangi bir yaptırım mekanizması olmayan kırılgan bir 60 günlük ateşkes olmasıydı. Bu durum, piyasaları Tahran'dan gelen her çelişkili haberle rahatlama ve yeniden korku arasında gidip gelmeye mahkum etti.