ABD Hükümeti Anthropic'i Fable 5 ve Mythos 5'i Kapatmaya Zorladı: Tam Zaman Çizelgesi, Küresel Yansımalar ve Sırada Ne Var?

Hükümetin belirttiği endişe, ulusal güvenlik sonuçları doğurduğu değerlendirilen bir güvenlik açığıydı (jailbreak). Beyaz Saray Yapay Zeka Temsilcisi David Sacks, bu güvenlik açığını bir "siber silahın çalıştırılabilir hale gelmesi" olarak tanımladı ve Anthropic'in "güvenlikten ziyade tüketici modelini sunmaya devam etmeyi önceliklendirdiğini" savundu. Anthropic bu tanımlamaya itiraz ederek, bildirilen tekniğin "kapsam olarak sınırlı" olduğunu ve "diğer şirketlerin modellerini etkileyen bilinen yöntemlerle karşılaştırılabilir" olduğunu belirtti. Mektubun kendisi ulusal güvenlik endişesinin ayrıntılarını vermedi.

Anthropic saatler içinde uyum sağlayacağını duyurdu ve her iki modeli de dünya çapındaki tüm müşteriler için devre dışı bıraktı. Şirket, eyleme "şiddetle karşı çıktığını" ve bunun bir yanlış anlamaya dayandığına inandığını, ayrıca erişimi mümkün olan en kısa sürede geri yüklemek için çalıştığını ekledi. Opus, Sonnet ve Haiku dahil diğer tüm Anthropic modellerine erişimin etkilenmediğini belirtmek önemlidir.

Küresel Yansımalar: Müttefiklerden Tepkiler

ABD'nin en yakın müttefiklerinden biri ve Anthropic'in teknolojisini finansal sistemine aktif olarak entegre eden Japonya, ilk tepki verenler arasındaydı. 20 Haziran'da Japon hükümeti, ABD'nin ihracat kontrolü eylemine doğrudan atıfta bulunan Yapay Zeka Temel Planı'nın bir taslak revizyonunu yayınladı. Japonya, yapay zeka destekli siber saldırılar ve dezenformasyon da dahil olmak üzere riskleri ele almak için yabancı hükümet kurumları ve yapay zeka geliştiricileriyle iş birliğini artırma sözü verdi. Japon analistler, özellikle Japonya'nın finans sektörü ve savunma planlaması için "yapay zeka egemenliği" endişelerini artırdığını belirtti.

Nikkei, Reuters ve Bloomberg'in haberine göre, Japonya'nın üç büyük bankası Mitsubishi UFJ, Sumitomo Mitsui ve Mizuho, Mythos 5'e erişim elde etmenin eşiğindeydi. Yasağın "tüm yabancı uyrukluları" kapsaması, Japon finans kurumlarının erişiminin fiilen kesildiği anlamına geliyordu.

Avrupa ve Asya-Pasifik'teki ABD müttefikleri arasında daha geniş bir huzursuzluk yayıldı. Ticari olarak dağıtılan bir yapay zeka modeli üzerinde tek taraflı bir "kapatma düğmesi" olasılığı, yapay zeka altyapısı için tedarik zinciri güvenilirliği ve ABD kontrollü platformlara bağımlı olmanın uzun vadeli sürdürülebilirliği hakkında temel soruları gündeme getirdi. Fransa'nın Evian kentinde düzenlenen G7 zirvesinde, konunun müttefik liderler arasında tartışma konusu olduğu bildirildi.

İki Partili Kongre Tepkisi

ABD içinde, direktif yasa koyuculardan anında şüpheyle karşılandı. 18 Haziran'da, aralarında Temsilci Liccardo'nun da bulunduğu iki partili bir Temsilciler Meclisi üyesi grubu, Trump yönetimine kapsamlı kısıtlamaların gerekçelerini ve diğer ABD'li yapay zeka şirketlerinin benzer bir muamele bekleyip beklememesi gerektiğini soran bir mektup gönderdi. Yasa koyucular, eylemin "gelişmiş yapay zeka sistemlerine yönelik ihracat kontrol yetkilerinin önemli bir yeni uygulamasını temsil ettiği" ve daha geniş ABD yapay zeka ekosistemi, Amerikan rekabet gücü ve sınır yapay zeka teknolojilerinin gelecekteki gelişimi ve dağıtımı için önemli soruları gündeme getirdiği konusunda uyardı. Bazı Demokratlar, yönetimin kararının başka kaygılar tarafından yönlendirilmiş olabileceği endişesini dile getirdi.

Siber Güvenlik Uzmanları Yasaklamayı Kınadı

Çok sayıda önde gelen siber güvenlik uzmanı, Ticaret Bakanı Lutnick ve Ulusal Siber Direktör Sean Cairncross'a yazdıkları açık mektupta yönetimin direktifini alenen eleştirdi. Temel argümanları: yabancı müttefiklerin ve araştırmacıların sınır ABD yapay zeka modellerine erişimini kesmek, Amerikan rekabet gücünü zayıflatacak, müttefik ülkeleri rakip Çin yapay zeka sistemlerini geliştirmeye veya benimsemeye itecek ve ABD şirketlerini yapay zeka güvenlik araştırmaları için gerekli olan küresel yetenek ve iş birliğinden mahrum bırakacaktır. Uzmanlar, yasağın "en iyi modelleri savunuculardan aldığını, piyasa belirsizliği yarattığını ve hiçbir gerçek risk olmadan ABD'nin yapay zeka liderliğini riske attığını" yazdı.

Eleştirmenler ayrıca yasağın, hükümetin korktuğu güvenlik açıklarını gidermeye yardımcı olabilecek araştırmacıların önünü kestiğini belirtti. 170'ten fazla teknoloji yöneticisi, kısıtlamaların "Amerika'nın yapay zeka liderliğini riske attığı" ve Çin'in yeteneklerinin hızla ilerlediği konusunda uyaran ayrı bir açık mektuba imza attı.

Anthropic'in Acil Müzakereleri

Anthropic hızlı yanıt verdi. Şirket, 13-14 Haziran hafta sonundan itibaren Beyaz Saray yetkilileriyle yüz yüze görüşmeler için kıdemli teknik personelini Washington DC'ye gönderdi. Teknik ekip, direktifin yayınlanmasından bu yana yönetim yetkilileriyle sanal görüşmeler yapıyordu.

18 Haziran'a kadar Anthropic, siber güvenlik endişelerini gidermek ve Mythos 5 ile Fable 5 üzerindeki yasağı kaldırmak için Trump yönetimine resmi bir iş birliği çerçevesi önerdi. Teklif, ortak güvenlik denetimleri, gelişmiş güvenlik önlemleri ve modellerin izlenen koşullar altında yabancı müttefikler için geri yüklenmesine izin verecek şeffaflık önlemlerini içeriyor. Anthropic'in kamu politikası sorumlusu Sarah Heck ve kurucu ortağı Tom Brown liderliğindeki görüşmeler, gelecekteki güvenlik ihlallerini değerlendirmek için kullanılabilecek ortak bir kriter çerçevesi oluşturmayı amaçlıyor. Politico, görüşmelerin hiçbir yapay zeka sisteminin siber saldırılara karşı tamamen korunamayacağının kabul edildiğini de gösterdiğini bildirdi.

Müzakereler, bir yapay zeka laboratuvarının en iyi ürününü satmaya devam etmek için gerçek zamanlı ve en üst teknik düzeyde izin almak üzere müzakere etmek zorunda kaldığı ilk örnekti. 20 Haziran 2026 itibarıyla modeller tüm kullanıcılar için askıda kaldı ve herhangi bir çözüm açıklanmadı.

Tarihi Bir Emsal

İhracat kontrol direktifi, ABD hükümetinin bir yapay zeka şirketini, donanım veya temel bilgi işlem gücünü kısıtlamak yerine, belirli dağıtılmış model sürümlerine kullanıcı uyruğuna göre erişimi iptal etmeye doğrudan zorladığı ilk olaydır. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden analistler, modellere erişmek için herhangi bir yabancı kişinin artık BIS'ten onaylı bir ihracat lisansı alması gerektiğini belirtti. Lawfare, bunu "sınır yapay zeka için bir kapatma düğmesi" olarak nitelendirdi ve uzun vadede Anthropic ve diğer sınır yapay zeka şirketlerinin yapay zekanın gelişimi için kilit öneme sahip yabancı yetenekleri güvence altına almasını çok zorlaştıracağını savundu.

Bu olay, güçlü ve tartışmalı bir emsal teşkil etmiştir. Diğer yapay zeka şirketlerinin benzer bir muameleyle karşı karşıya kalıp kalmayacağı ve ABD'nin bu kadar kapsamlı bir kontrol uygularken müttefiklerinin güvenini koruyup koruyamayacağı, yapay zeka yönetiminin geleceği için derin sonuçları olan açık bir soru olmaya devam ediyor.