Almanya’dan Ankara’ya Net Mesaj: AB Anlaşmalarında Rus Gazına Yer Yok — REPowerEU Takvimi ve Türkiye’nin Enerji Merkezi Hedefi

Türkiye'nin Rusya'dan Gaz İthalatı ve Sözleşme Durumu

• İthalat hacmi: Rusya, 2025 yılında Türkiye'ye yaklaşık 21,2 milyar metreküp (bcm) boru hattı gazı sevk ederek Türkiye'nin en büyük tek tedarikçisi oldu . Rusya'nın Türkiye'nin gaz ithalatındaki payı on yıllar önceki %60'ın üzerinden 2025'te yaklaşık %37'ye geriledi .
• Sözleşme durumu: Türkiye'nin Mavi Akım ve TürkAkım boru hatları üzerinden yıllık 21,75 bcm'ye kadar çıkan Gazprom ile uzun vadeli sözleşmeleri sona ermek üzereydi . Aralık 2025'te Türkiye, ABD LNG yatırımlarını sürdürürken bu anlaşmalarda bir yıllık uzatma konusunda anlaştı . Haziran 2026 itibarıyla BOTAŞ ve Gazprom, 2026 sonrası için potansiyel olarak yılda yaklaşık 22 bcm hacimle anlaşmaları yenilemek üzere aktif görüşmeler yürütüyor .

AB'nin Rus Gazını Aşamalı Olarak Devre Dışı Bırakma Takvimi

Aralık 2025'te nihai halini alan AB'nin REPowerEU çerçevesi, aşamalı ve yasal olarak bağlayıcı bir çıkış takvimi belirliyor:

• 17 Haziran 2025'ten sonra imzalanan veya tadil edilen yeni gaz sözleşmeleri (hem LNG hem boru hattı) zaten yasaklandı .
• Mevcut LNG sözleşmeleri 1 Ocak 2027'ye kadar sonlandırılmalı .
• Uzun vadeli sözleşmeler kapsamındaki mevcut boru hattı gazı ithalatı en geç 30 Eylül 2027'de sona ermeli (orijinal 1 Ocak 2028 teklifinden hızlandırılmış bir takvim) .
• AB'nin yıllık Rus gazı ithalatı, 2021'deki 152 bcm (%45 pay) seviyesinden 2025'te yaklaşık 35 bcm'ye (%12 pay) geriledi .

Türkiye'nin Gaz Transit Merkezi Hedefleri

Türkiye'nin bölgesel bir gaz merkezi olma hedefi, AB'nin Rus gazından çıkışıyla gerilim içinde. Ankara uzun zamandır kendisini Rus gazının Güneydoğu Avrupa'ya ana geçiş rotası olarak konumlandırmak istiyor ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Putin, Türkiye'de resmi bir gaz merkezi kurulmasını görüştü . Ancak AB'nin 2027 sonuna kadar Rus gazı ithalatını yasaklaması, AB'de Rus gazı için yasal bir pazar kalmayacağı anlamına geliyor; bu da Rus gazını Avrupa'ya taşıyacak Türkiye merkezli bir merkezin iş modelini doğrudan zayıflatıyor.

Türkiye aynı anda bir çeşitlendirme stratejisi de izliyor: FSRU terminallerine yatırım yapıyor, Silivri deposunu genişletiyor ve ABD LNG anlaşmaları imzalıyor. Amaç, Rus gazına bağımlı kalmak yerine Azerbaycan'dan, LNG tedarikçilerinden ve yerli üretimden gaz toplayabilecek çok kaynaklı bir merkez haline gelmek . Bakan Reiche'nin mesajı, AB pazarlarına yönelik herhangi bir merkez hedefinin Rusya'dan arındırılmış olması gerektiğini vurguladı; bu da Türkiye'yi Avrupalı müşterilere hizmet vermek istiyorsa Rusya dışı tedarik ortaklıklarını hızlandırmaya itiyor .