Bolivya'da Olağanüstü Hal: Paz'ın Akaryakıt Zammı Ülkeyi Ayağa Kaldırdı

Bolivya, son 50 gündür süren kitlesel protestolar ve yol kapatmaların ardından 20 Haziran 2026 Cumartesi günü resmen olağanüstü hal ilan etti. Başkan Rodrigo Paz, ülke çapında ilan ettiği bu kararla birlikte orduya, yolları trafiğe açma ve kamu düzenini sağlama konusunda geniş yetkiler verdi . Başkan Paz kararını açıklarken "tüm diyalog yollarını tükettiğini" belirterek yolları zorla açmak için anayasal yetkilerini kullanacağını duyurdu .

Krizi Tetikleyen Kıvılcım: Akaryakıt Sübvansiyonlarının Kaldırılması

Protestoların temel nedeni, Başkan Rodrigo Paz'ın Aralık 2025'te çıkardığı ve onlarca yıldır uygulanan akaryakıt sübvansiyonlarını kaldıran kararname oldu . Bu kararın ardından benzin ve motorin fiyatları neredeyse ikiye katlandı . Ülkenin en büyük işçi konfederasyonu olan Bolivya İşçi Merkezi (COB), Ocak 2026'da hükümetle yürüttüğü müzakereleri Paz'ın sübvansiyonları geri getirmeyi reddetmesi üzerine kesti ve protestoları yoğunlaştırdı . Göstericiler sadece akaryakıt zammını değil, aynı zamanda artan hayat pahalılığını, toprakların kredi teminatı olarak kullanılmasına izin veren yasayı ve hükümetin kemer sıkma politikalarını da protesto ediyor .

50 Günlük Kriz: Yol Kapatmalar ve Ekonomik Felç

Mayıs 2026'nın başında başlayan protestolar kısa sürede ülke geneline yayıldı. Göstericiler, başkent La Paz ve El Alto gibi büyük şehirleri çevreleyen yüzlerce noktada yol kapatma eylemleri düzenledi . En yoğun dönemde neredeyse 110 noktada yolun kapalı olduğu belirtiliyor . Bu ablukalar nedeniyle gıda, yakıt, ilaç ve oksijen tüpleri gibi temel ihtiyaç maddeleri şehirlere ulaştırılamaz hale geldi . Ülke ekonomisi neredeyse tamamen durma noktasına geldi .

Başarısız Anlaşma ve Olağanüstü Hal Kararı

19 Haziran Cuma günü, Başkan Paz ve COB yönetimi arasında krizi sona erdirecek bir anlaşmaya varıldığı açıklandı . Ancak COB, bu anlaşmayı bir gün sonra reddetti, yeni yol kapatmaları emri verdi ve Paz'ın istifasını talep etti . Bunun üzerine Başkan Paz, diyalog çabalarının sonuçsuz kaldığını belirterek 20 Haziran'da olağanüstü hal ilan etti .

Ölü Sayısı ve İnsani Kriz

Yetkililer, protestoların başladığı Mayıs ayından bu yana en az 10 kişinin hayatını kaybettiğini ve 365 kişinin gözaltına alındığını açıkladı . Ancak yol kapatmaları nedeniyle hastanelere ulaşamayan hastaların da olduğu belirtilirken, ölü sayısının en az 16'ya yükseldiği yönünde raporlar bulunuyor . Kriz derinleşirken ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Başkan Paz ile telefonda görüşerek Bolivya'ya acil insani yardımın artırılacağını duyurdu .

Göstericilerin Talepleri

COB liderliğindeki protesto hareketinin temel talepleri arasında Başkan Rodrigo Paz'ın istifası, akaryakıt sübvansiyonlarının geri getirilmesi, arazi teminat yasasının (1720 Sayılı Yasa) iptali, işçi reformları ve ücret artışı yer alıyor .