BYD'nin Avrupa Rüyası Zorlu Sınavdan Geçiyor: Zehirli Toprak İddiaları, İşçi Şikayetleri ve Geciken Üretim

BYD, dünyanın en büyük elektrikli araç (EV) üreticisi, Macaristan'ın Szeged kentinde bulunan ve AB'deki ilk tamamen kendine ait fabrikasında çifte krizle karşı karşıya. Şirket, iddia edilen çevre ihlalleri nedeniyle cezai soruşturma altındayken, inşaat ortakları da ağır işçi hakları ihlalleri nedeniyle yaptırıma uğradı. Bu tartışmalar, BYD'nin Avrupa'daki iddialı büyüme planlarının üzerine gölge düşürüyor ve üretim takvimini geciktiriyor.

Çevre İhlalleri Soruşturması

Macar polisi, BYD'yi Szeged'deki fabrikasının inşaatı sırasında çevre kurallarını ihlal ettiği şüphesiyle resmen soruşturuyor . Soruşturma, inşaat sahasından dışarıdaki bölgelere zehirli toprak taşınması iddiasına odaklanmış durumda .

12 Mayıs 2026'da Csongrád-Csanád İlçe Hükümet Ofisi, BYD Auto Hungary Kft. aleyhine çevre izin şartlarına uymadığı gerekçesiyle suç duyurusunda bulundu . Yerel medyaya göre, yaklaşık 31.000 metreküp test edilmemiş ve alkilbenzen oranı izin verilen sınırların üzerinde olan toprak, Szeged yakınlarındaki on farklı araziye taşındı . Bunun üzerine yetkililer, bu topraklarda yetiştirilen mahsullerin imha edilmesini emretti . 2025'in ortalarında yetkililer tarafından ayrı bir çevre para cezası kesildiği de bildiriliyor . Macaristan Kırsal Kalkınma Bakanı Dr. Viktória Lőrincz, bulguları "ciddi usulsüzlükler" olarak nitelendirerek konuyla ilgili sıkı bir inceleme başlattı .

Stella Li'nin Yanıtı

BYD İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Stella Li çevre suçlamalarını şiddetle reddetti. Belgrad'da düzenlenen uluslararası bir konferansta konuşan Li, "Bu yanlış bir iddia, biz zaten konuyu ele alması için bir hukuk danışmanı tuttuk çünkü biz doğru olanı yaptık" dedi . Li, BYD'nin Szeged fabrikasında tüm çevre düzenlemelerine uyduğunu ve Macar yetkililerle tam iş birliği içinde olduklarını belirtti .

İşçi Suistimali İddiaları ve Para Cezaları

BYD, Macaristan'da sadece çevre soruşturmasıyla değil, aynı zamanda ciddi ve belgelenmiş işçi hakları ihlalleriyle de boğuşuyor.

• China Labor Watch'un Soruşturması (Mart 2026): New York merkezli sivil toplum kuruluşu, Szeged'deki inşaat alanında 50 Çinli göçmen işçiyle görüştü. Raporlarında haftanın 7 günü çalışma, 14 saatlik vardiyalar, pasaporta el koyma, borç esareti ve zorla çalıştırmanın birçok göstergesi belgelendi . Bu bulgular, bir Çinli şirketin işçi istismarı iddialarıyla ilk kez gündeme getirildiği Avrupa Parlamentosu'na taşındı .

• Resmi Hükümet Müdahalesi: Macar yetkililer, BYD fabrikasının inşaatına katılan üç şirketin iş kanunlarını ihlal ettiğini doğruladı. 9 Haziran 2026 itibarıyla 18 iş teftişi ve 9 iş güvenliği soruşturması başlatıldı ve AIM Construction Hungary Kft., Plusz Kéz Kft. ve LÉVAI-SECURITY Kft. adlı şirketler hakkında yaptırım uygulandı .

• Brezilya Örneği: Bu olay izole bir vaka değil. Ocak 2026'da BYD, Brezilya'da ayrı bir zorla çalıştırma davasında yaklaşık 40 milyon Brezilya reali (yaklaşık 8 milyon dolar) ödeyerek anlaşmaya varmıştı .

Daha Geniş Avrupa Üretim Planları

Tüm bu olumsuzluklara rağmen BYD, Avrupa'daki üretim hedeflerinden vazgeçmiş değil. Ancak yaşanan tartışmalar takvimde önemli gecikmelere yol açtı.

• Araç Montajı Takvimi: Deneme üretimi nihayet Szeged'de Şubat 2026'da başladı . Tam araç montajının ise 2026'nın 4. çeyreğinde başlaması teyit edildi . Bu, orijinal olarak 2025 sonu için planlanan takvimin yaklaşık bir yıl gerisinde bir tarih . İlk iki yıl boyunca üretim tam kapasitenin altında olacak .

• Yatırım Büyüklüğü: Szeged tesisi çok milyar avroluk bir proje. Haberlere göre, fabrikanın kendisi için 3 milyar avronun üzerinde bir yatırım yapılırken, Budapeşte'deki bir Ar-Ge merkezi için 700 milyon avro daha harcanması planlanıyor .

• İkinci Üretim Tesisi Arayışı: Stella Li, Haziran 2026'da Reuters'a verdiği demeçte BYD'nin ikinci montaj tesisi için Güney Avrupa'da mevcut bir fabrikayı devralmaya baktığını ve İspanya'nın kısa listede olduğunu söyledi . Bu nedenle BYD, Türkiye'de planladığı 1 milyar dolarlık fabrika yatırımını askıya alarak önceliği Macaristan'daki üretimi hızlandırmaya verdi . Şirket ayrıca, bölgedeki artan araç üretimini desteklemek için Avrupa'da batarya üretimi yapmayı da planlıyor .