El Niño 2026: Tarladan Sofraya Fırtına Öncesi Sessizlik mi? Hava, Tahıl Stokları ve Gübre Şoku Gıda Fiyatlarını Vurabilir

Tahminler Ne Diyor?

ENSO (El Niño-Güney Salınımı) görünümü resmi olarak değişti. NOAA'nın Haziran 2026 değerlendirmesi, ekvatoral deniz yüzeyi sıcaklıklarının Pasifik'in orta ve doğu kesimlerinde ortalamanın oldukça üzerinde olduğunu ve atmosferik dolaşım anormalliklerinin devam eden bir El Niño ile uyumlu olduğunu raporluyor . El Niño'nun Kuzey Yarımküre kışı boyunca sürmesi ve Aralık 2026-Şubat 2027 döneminde devam etme olasılığı yüzde 96 olarak hesaplanıyor .

Şiddet konusunda hâlâ belirsizlik var. NOAA, Haziran ortası itibarıyla çok güçlü kategoriye yalnızca yüzde 37 olasılık veriyor, yani zayıftan güçlüye kadar tüm senaryolar mümkün . Ancak diğer modeller daha iddialı: IRI/CCSR ENSO modeli, Mayıs-Temmuz 2026 dönemi için El Niño olasılığını yüzde 98 olarak verirken, CPC da 'çok güçlü' bir olayın en olası tek kategori olduğunu belirtiyor .

AB'nin Ortak Araştırma Merkezi (JRC) de, El Niño ve yüksek girdi fiyatlarının birleşiminin tarımsal üretimi tehdit ettiği ve Doğu Afrika'nın bazı bölgelerinde hasat beklentilerinin ortalamanın altında olduğu konusunda uyarıyor .

Hangileri Daha Riskli?

El Niño'nun tarımsal etkileri simetrik değil. JRC, bu olayın farklı bölgelerde 'birbirine zıt hava desenleri' yarattığını belirtiyor: Orta Amerika, Karayipler ve Kolombiya'da mısır ve pirinci tehdit eden şiddetli kuraklık yaşanırken, Bolivya, Ekvador ve Peru'da ortalamanın üzerinde yağış bekleniyor .

Geçmiş verilere ve mevcut USDA projeksiyonlarına göre en kırılgan ürünler şunlar:

Pirinç en yakından izlenen ürün. Hindistan ve Güneydoğu Asya'da zayıf muson yağmurları, gelişmekte olan pazarlarda gıda güvenliği için kritik olan bu temel gıdanın üretimini hızla azaltabilir . USDA, 2026/27 sezonunda küresel pirinç stoklarının yaklaşık yüzde 2 oranında azalmasını bekliyor, yani hava kaynaklı kayıplara karşı tampon inceliyor .

Mısır daha keskin bir stok düşüşüyle karşı karşıya. USDA, 2026/27'de küresel mısır stoklarının yaklaşık yüzde 7 oranında azalacağını öngörüyor. Bu, mısırı yetiştirme koşulları kötüleşirse en kırılgan tahıllardan biri haline getiriyor . Küresel kaba tahıl arzının 2.156 milyon metrik ton olması beklenirken, bu rakam 2025/26 sezonuna göre 15 milyon MT daha düşük .

Buğday biraz daha az riskli görünüyor. USDA küresel stoklarda yüzde 2'lik bir düşüş öngörüyor, ancak eğilim yine de aşağı yönlü .

Güney Amerika mısır ve soya fasulyesi zamanlama riski taşıyor. Mevcut hasatlar büyük ölçüde olumlu olarak tanımlanırken, gelecek El Niño koşulları bir sonraki ekim döngüsü için zıt hava desenleri yaratabilir .

Palm yağı üretimi Güneydoğu Asya'da kuraklığa karşı savunmasız. Endonezya ve Malezya'daki verimler düşebilir .

Kakao ile El Niño arasında güçlü bir tarihsel bağ var. Yatırım firması WisdomTree'a göre, son 55 yıldaki her güçlü El Niño kakao üretimini düşürmüş .

Kahve - özellikle robusta - da tarihsel olarak hassas, çünkü El Niño genellikle kilit üretim bölgelerine daha kuru koşullar getiriyor .

Doğu Afrika ürünleri şimdiden baskı altında. Tanzanya'nın iki mevsimlik alanlarında, mevsimsel yağış eksikliklerinin ardından hasat beklentileri ortalamanın altında. 2026'nın sonlarında El Niño nedeniyle daha fazla üretim kaybı muhtemel .

Tahıl Stokları: Büyük Ama Eriyen Tampon

2026 El Niño'sunun hemen bir gıda fiyatı krizine yol açmamasının ana nedeni, küresel tahıl stoklarının sezona rekor seviyelere yakın başlamasıdır. FAO, 2026 sonunda dünya tahıl stoklarının 954,6 milyon ton olacağını ve bunun açılış seviyelerine göre yüzde 9,6'lık bir artışa işaret ettiğini tahmin ediyor. Buğday ve pirinç için rekor stok seviyeleri bekleniyor . Küresel tahıl stok/kullanım oranının yüzde 31,8 ile 2001'den bu yana en yüksek seviyede olması bekleniyor .

Ancak bu tamponun 2026/27 sezonu boyunca erimesi bekleniyor. USDA, büyük devir stoklarının yıl başında arzı desteklemeye yardımcı olduğunu, ancak güçlü talebin buğday (-yüzde 2), pirinç (-yüzde 2) ve mısırda (-yüzde 7) küresel stokları azaltmasının beklendiğini bildiriyor . Kaba tahıl stoklarının 309 milyon MT'ye düşmesi ve bir önceki yıla göre 20 milyon MT azalması öngörülüyor .

Bu, tamponun anlamlı olduğu ancak sınırsız olmadığı anlamına geliyor. El Niño'ya bağlı ürün kayıpları yaşanırsa, piyasa bu kayıpları zaten azalmakta olan bir stoktan karşılamak zorunda kalacak.

Gübre Krizi: İkinci Darbe

İran çatışması, ayrı ve birleştirici bir arz baskısı yarattı. Şubat 2026 sonundaki askeri harekatın ardından Hürmüz Boğazı'nın neredeyse tamamen kapanması, küresel ticareti yapılan amonyak ve ürenin yüzde 25 ila 35'ini temsil eden gübre sevkiyatlarını sekteye uğrattı .

Üre fiyatları, saldırıyı izleyen haftalarda yaklaşık yüzde 40 artarak ton başına 700 doların üzerine çıktı (çatışma öncesi yaklaşık 487 dolardı) . Dünyanın en büyük gübre şirketlerinden Yara'nın başkanı, çatışmanın uzaması halinde küresel gıda arzının ciddi şekilde kesintiye uğrayabileceği uyarısında bulundu .

AB JRC, temel riski bir kombinasyon etkisi olarak çerçeveliyor: El Niño ve yüksek girdi fiyatlarının eşzamanlı işleyişi . Yüksek girdi maliyetleri, çiftçilerin gübre, sulama veya verimi koruyan diğer önlemlerle hava şoklarına yanıt verme yeteneğini azaltıyor. Her iki faktör aynı anda devreye girdiğinde, aynı hava şoku daha büyük bir piyasa etkisi yaratabiliyor.

Citi Research'in Emtia Görünümü raporu, 'tarım fiyat risklerinin önümüzdeki 6-12 ay boyunca ağırlıklı olarak yukarı yönlü olduğunu' belirterek, Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapanması ve El Niño'ya bağlı kötü havanın ikili tehdidine işaret ediyor . JPMorgan analizi de, El Niño'nun iklim stresi eklemekle tehdit ettiği bir dönemde gübre arzının daraldığı ve bunun daha düşük verim ve ek gıda enflasyonu riskini artırdığı konusunda uyarıyor .

Bileşik Gıda Fiyatı Görünümü

Risklerin dengesi açıkça daha yüksek fiyatlara doğru eğilimli, ancak zamanlama ve büyüklük belirsiz. Aşağıdaki tablo karşıt güçleri özetliyor:

Dünya Ekonomik Forumu'ndan AB JRC'sine kadar uzanan tahminciler, kombinasyonun 2026/27 boyunca daha geniş bir gıda fiyatı şoku yaratabileceği konusunda uyardı . Interactive Brokers araştırma masası, arz etkisinin en kötü kısmının henüz verilere yansımadığını belirtiyor: gübre kıtlığının verimlere yansıması tam bir büyüme mevsimi alıyor ve El Niño'nun üretim hasarı tipik olarak olayın kendisinden 6-12 ay sonra zirve yapıyor .

Alt satır: Rekora yakın küresel tahıl stokları anlamlı bir kısa vadeli tampon sağlıyor, ancak bu tamponun buğday, pirinç ve mısır stokları azaldıkça erimesi bekleniyor. El Niño orta-güçlü aralığa ulaşırken girdi maliyetleri yüksek kalırsa, bu kombinasyon 2026/27 boyunca - özellikle yağış açığı veya değişen hava desenlerine maruz kalan ürünlerde ve bölgelerde - daha geniş bir gıda fiyatı şoku yaratabilir.