ABD Ticaret Yetkilisi William Kimmitt’ten Sert Eleştiri: Çin’in Ticari Çarpıtmaları ve Amerika’nın Sanayi Politikası Başarısızlıkları

ABD Uluslararası Ticaretten Sorumlu Bakan Yardımcısı William Kimmitt, 2026 yılının ortalarında yaptığı bir dizi açıklamada, küresel ticaret dinamiklerine yönelik dikkat çekici bir ‘çift yönlü’ eleştiri getirdi. Çin’i doğrudan isimlendirmeden, uzun süredir ABD-Çin ticaret geriliminin merkezinde yer alan haksız ticaret uygulamalarıyla suçladı. Ancak eleştirilerinin en dikkat çekici kısmı, Washington’un kendi liderlerine yönelikti: Yıllardır süren eylemsizlik ve inkar, ABD’nin sanayi kapasitesinin erimesine izin vermişti.

Çin’in Ticaret Uygulamalarına Yönelik Eleştiriler

Resmi açıklamalar ve ilgili ABD ticaret politikası belgelerine dayanan Kimmitt, genel olarak ‘devlet destekli, rekabet karşıtı yabancı ticaret ortakları’ olarak tanımladığı ve geniş çapta Çin olarak anlaşılan ülkelere karşı bir dizi spesifik suçlamada bulundu:

• Sübvansiyon: Kimmitt, yabancı rakiplerin küresel pazarlarda yapay bir rekabet avantajı elde etmek için yerli endüstrilerine sübvansiyon sağladığını söyledi.
• Damping: Bu ülkeleri, ABD’li üreticileri fiyat kırarak piyasadan silmek için ürünlerini piyasa fiyatının altında ABD pazarına sürmekle suçladı.
• Düzenleyici Engeller: Bu ülkelerin, kendi pazarlarına yabancı rekabetin girişini engellemek için özel olarak düzenleyici engeller oluşturduğunu savundu.
• Devlet İşletmelerine Destek: Kimmitt, devlete ait işletmelerin (KİT) bir sanayi politikası aracı olarak kullanılmasını eleştirdi. Bu, ABD’nin Çin’in devlet liderliğindeki, piyasa dışı ve rekabet karşıtı yaklaşımına yönelik uzun süredir devam eden endişeleriyle örtüşüyor.
• ABD Pazar Payını Ele Geçirme: En genel suçlama ise bu rakiplerin, kendi endüstrilerini inşa etmek ve Amerikan pazarından giderek daha büyük bir pay kapmak için ellerindeki her aracı kullanmalarıydı.

Konuşmayı haberleştiren gazeteler, Kimmitt’in sözlerinin Beijing’e yönelik ‘örtülü bir saldırı’ olduğunu belirtti. Bu eleştiriler, onlarca yıldır ABD hükümetinin Çin’in ticaret uygulamalarını ‘küresel piyasaları temelden çarpıtan’ bir yapı olarak tanımladığı ifadeleri yansıtıyor.

ABD Sanayi Politikası ve Eylemsizliğine Yönelik Eleştiriler

Kimmitt, Washington’un kendi başarısızlıkları konusunda da aynı derecede açık sözlüydü. Ona göre sorun sadece yabancı davranışları değil, aynı zamanda ABD’li yetkililerin buna verdiği tepkiydi:

• Hükümet Eylemsizliği: ‘Çok sık oldu, ABD hükümeti Amerikan fabrikaları kapanırken, üretim yurtdışına kayarken ve işçiler göz ardı edilirken kenarda durdu’ dedi Kimmitt.
• Liderlerin İnkarı: ABD’li liderlerin çoğu zaman sanayisizleşme gerçeğini kabul etmeyi reddettiğini veya politika ihmali yoluyla buna aktif olarak izin verdiğini savundu.

Bu özeleştiri, Çin’e yönelik alışılagelmiş tek taraflı eleştirilerden önemli bir sapma anlamına geliyor. Bir analizin belirttiği gibi Kimmitt, ‘çok uzun süredir direksiyon başında uyuyakalan’ ABD’li liderleri sanayi gerilemesine izin vermekle suçladı.

‘Ticaret, Yardımdan Üstündür’ Çerçevesi

Kimmitt bu eleştirileri, ABD’nin yeni ekonomik devlet anlayışı olarak tanımladığı ‘Ticaret, Yardımdan Üstündür’ başlıklı daha geniş bir argümanın parçası olarak dile getirdi. Ulusların kalıcı yardım bağımlılığı yoluyla değil; üretim, ticaret, inşa, yatırım, inovasyon ve rekabet yoluyla zenginleştiğini vurguladı. Ancak sorunun çözümünün sadece pazar erişimini genişletmek olmadığına da dikkat çekti. Serbest ticarete olan eski inancın, piyasaları sistematik olarak çarpıtan ticaret ortakları karşısında ‘yetersiz ve akılsızca’ olduğunu kanıtladığını söyledi.

Bağlam ve Etkileri

Kimmitt’in konuşması, Washington’daki kalıcı iki partili hayal kırıklığını yansıtıyor. Son yirmi yıldaki Kongre oturumları, Çin hükümetinin devlet liderliğindeki yaklaşımı, DTÖ mekanizmalarının haksız uygulamaları durdurmadaki başarısızlığı ve ABD üretim kapasitesinin aşınması gibi aynı endişeleri defalarca gündeme getirdi. Kimmitt’in sözlerini bu kadar dikkat çekici kılan şey, sorunun sadece Çin’in davranışı değil, ABD’nin kendi politika başarısızlıklarının da bir parçası olduğunun açıkça kabul edilmesiydi.

Konuşma, Biden (veya Biden sonrası) yönetiminin ticaret politikasını bir orta yol izliyor olarak konumlandırıyor: Ticari çarpıtmalarla doğrudan yüzleşmek, ancak aynı zamanda Amerika’nın kendi sanayi tabanını yeniden inşa etme sorumluluğunu üstlenmek. Geriye kalan soru, bu çift yönlü eleştirinin somut politika değişikliklerine dönüşüp dönüşmeyeceği veya onlarca yıldır teşhis edilen sorunların sadece retorik bir kabulü olarak kalıp kalmayacağı.