AB Liderleri, Çin’e Karşı Yeni Ticaret Silahlarını Devreye Sokuyor: 2026 Zirvesi’nden Çıkan Kararlar

Aylardır Avrupalı liderler, devlet destekli ucuz Çin mallarının pazarlarını adeta istila ettiğini izliyordu. Haziran 2026 itibarıyla AB'nin Çin'e karşı ticaret açığı rekor seviyeye ulaşarak 359,9 milyar Euro'ya fırladı . 18 Haziran 2026'da iki saat süren bir akşam yemeği tartışmasının ardından 27 AB ülke lideri iki kısımlı bir yanıt üzerinde anlaştı: Pekin'le görüşmeyi sürdürmek, ancak Brüksel'e misilleme yapma yetkisi veren yeni silahlar sağlamak .

Zirve Kararı: İkili Yetki

Haziran Avrupa Konseyi zirvesi, Avrupa Komisyonu'na net bir iki yönlü talimatla sonuçlandı. İlk olarak Komisyon'a, kalıcı ticaret dengesizliklerini gidermek için Çin'le "yapıcı diyalog" kurmaya devam etmesi söylendi . İkinci ve daha önemlisi, liderler Komisyon'u "ticaret savunması ve sanayi politikası alanındaki araç setini geliştirmeye ve nihayetinde tamamlamaya – AB'nin çıkarlarını savunmak ve riskleri azaltmak için ihtiyaç duyduğu tüm araçlara sahip olmasını sağlamaya" yönlendirdi .

Bir AB yetkilisi bu yetkiyi net bir şekilde özetledi: "Liderler bu nedenle Komisyon'dan iki görev üzerinde çalışmasını istedi: 1) Çin'le yapıcı diyalog kurmaya devam etmek; 2) ticaret savunması ve sanayi politikası alanındaki araç setini geliştirmek ve nihayetinde tamamlamak" .

Masada Hangi Yeni Araçlar Var?

Düşünülen araç seti genişlemesi birkaç somut önlemi kapsıyor:

• Aşırı kapasite enstrümanı: Fransa, İtalya ve Hollanda'nın desteklediği, ithalatın rekabeti bozduğu sektörlerde Çin'in erişimini kısıtlamak için ABD Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi'ni örnek alan yeni bir mekanizma .
• Koruma önlemleri: Tüm sektörlere değil, sadece belirli ürünlere tarife ve kotalar uygulayabilen mevcut araçların daha güçlü kullanımı .
• Tedarik zinciri çeşitlendirme kuralları: Komisyon, hassas sektörlerdeki şirketleri tek tedarikçiye – özellikle Çin'e – bağımlılıktan kurtarıp en az üç kaynağa yönelmeye zorlayacak bir mevzuatı değerlendiriyor . Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič, "çeşitlendirme artık özel bir araç gerektiriyor" dedi .
• Daha hızlı anti-damping ve anti-sübvansiyon davaları: 2026'nın üçüncü çeyreğine kadar tamamlanması beklenen daha geniş bir AB ticaret savunması incelemesi, soruşturmaları hızlandırmak ve aşırı kapasiteyle mücadele için potansiyel olarak yeni önlemler getirmek adımlarını içeriyor .
• Revize Siber Güvenlik Yasası (CSA2) ve Endüstriyel Hızlandırma Yasası (IAA): 2026'da zaten tartışılmakta olan bu düzenleyici teklifler, hassas sektörlerde Çinli şirketleri AB pazarlarından dışlamayı veya kısıtlamayı amaçlıyor .

Paket geniş kapsamlı: tarifeler, ithalat kotaları, anti-damping soruşturmaları, daha sıkı ihale kuralları ve yeni sübvansiyon düzenlemeleri, kapsamlı bir ticaret savunma önlemleri setinin parçası olarak tartışılıyor .

Neden Şimdi? 'Çin Şoku 2.0' Bağlamı

Acil durum, bazı AB yetkililerinin 'Çin Şoku 2.0' olarak adlandırdığı bir durumdan kaynaklanıyor . Avrupa Komisyonu, 29 Mayıs 2026 tarihli bir yönlendirme tartışmasında mevcut ticaret durumunun "sürdürülemez" olduğunu ilan ederek "güçlü ve tutarlı" bir tepki çağrısında bulundu . Çin ihracatındaki patlama, Brüksel tarafından "Avrupa sanayisi için varoluşsal bir tehdit" olarak değerlendiriliyor .

En risk altındaki stratejik sektörler arasında piller, güneş enerjisi, rüzgar, ısı pompaları, nükleer, kritik hammaddeler, kimyasallar ve ilaçlar yer alıyor . Çin'in bazı durumlarda neredeyse tekel konumunda olduğu kritik mineraller ve hammaddelerdeki hakimiyeti, çeşitlendirme çabalarının özel bir odak noktası .

Risk Azaltma ile Diyaloğu Dengelemek

Zirve sonucu, kasıtlı bir dengeleme eylemini yansıtıyor. AB liderleri, derinleşen ticaret dengesizliklerini, dünyanın ikinci büyük ekonomisiyle tam bir ticaret savaşı başlatmadan ele almaya çalıştı . AB Ticaret Şefi Maroš Šefčovič bunu bir sıfırlama olarak tanımladı: "Çin'le ticari ilişkimiz bir sıfırlama gerektiren bir noktaya ulaştı. Çatışma değil, yeniden dengeleme" .

Bu, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen'in ekonomik bağları korurken kırılganlıkları azaltan uzun süredir devam eden "risk al, bağları koparma" yaklaşımıyla uyumlu . Ancak Komisyon, AB politikalarının "öncelikle Avrupa vatandaşlarına ve işletmelerine hizmet etmek için" tasarlandığını açıkça belirtti .

Sırada Ne Var?

Avrupa Komisyonu'nun önümüzdeki aylarda somut teklifler sunması bekleniyor. Bunlar arasında 2026'nın üçüncü çeyreğine kadar tamamlanması gereken daha geniş ticaret savunması incelemesi de bulunuyor . Zirve, von der Leyen'e Çin'den gelen düşük maliyetli, yoğun sübvansiyonlu malların etkilerini kontrol altına almak için yeni araçlar geliştirme konusunda özel bir yetki verdi .

Haziran 2026 başı itibarıyla henüz yazılı bir teklif yayınlanmamıştı . İşletmeler ve ticaret ortakları için kilit soru, yeni araç setinin ne kadar ileri gideceği – ve Çin'in tehdit ettiği misillemenin tam bir ticaret savaşına dönüşüp dönüşmeyeceği .