Rusya'nın Liman Saldırıları Ukrayna'nın Tahıl İhracatını Üçte Bir Azaltıyor: Rakamlar Ortada

Aralık 2025'teki düşüş

Ukrayna'nın buğday ihracatı Aralık 2025'te yaklaşık %25, mısır ihracatı ise yaklaşık %13 oranında düştü. Bu düşüş, Vladimir Putin'in Ukrayna'yı "denizden koparma" tehdidinin ardından Rusya'nın liman saldırılarını önemli ölçüde artırmasıyla gerçekleşti . Rus saldırıları sadece Aralık ayında 13 sivil gemiye hasar verdi; bunların çoğu tahıl taşıyan dökme yük gemileriydi . Reuters hesaplamalarına göre bu, savaşın başlangıcından bu yana dört yılda hasar gören tüm gemilerin neredeyse %10'unu oluşturuyor . Ukraynalı danışmanlık şirketi UkrAgroConsult'a göre, Aralık ayındaki toplam tahıl ihracatı bir önceki yıla göre %16 düştü .

Pazarlama yılının ilk yarısındaki hacimler (Temmuz-Aralık 2025)

ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) yabancı tarım servisi (FAS) tarafından aktarılan Devlet Gümrük Servisi verilerine göre, Ukrayna 2025/26 MY'nin ilk yarısında 7,8 MMT buğday ve 1,3 MMT arpa ihraç etti; bu, 2024/25 MY'nin aynı dönemine göre %30 daha yavaş bir hız . Ekim 2025'ten Şubat 2026'ya kadar toplam tahıl ihracatı 10,6 milyon tona ulaştı ve bir önceki yıla göre %10 düştü . Genel olarak, 2025/26 sezonunun ilk yarısında tahıl ihracatı %29 daha düşük gerçekleşti ve aylık ortalama 2,5 milyon ton olurken, bir önceki yıl bu rakam 3,6 milyon tondu .

2026'da drone saldırılarındaki artış

Ukrayna, Rusya'nın 2026'nın ilk dört ayında liman altyapısına 800'den fazla drone kullandığını bildirdi. Bu sayı, 2025'in aynı dönemine göre 10 kattan fazla . Ukrayna Deniz Limanları Otoritesi'ne göre, 2024'te liman altyapısına 36 Rus saldırısı kaydedilirken, 2025'te bu sayı 96'ya ulaştı . Tam ölçekli savaşın başlangıcından bu yana, 651 liman altyapı tesisi hasar gördü ve bunların 325'i yalnızca 2025'te meydana geldi .

Altyapı hasarı ve terminal kayıpları

Odessa bölgesindeki liman terminalleri, tekrarlanan saldırılar nedeniyle artan mali kayıplara uğruyor. Özel işletmeciler bu kayıpları tek başlarına karşılayamayacaklarını söylüyor . Sektör birliklerine göre, savaşın başından bu yana liman terminallerinin kümülatif kayıpları 1,5 milyar doları buldu . Dönemin Tarım Bakanı Mykola Solskyi, 2023'teki saldırılarda 60 bin ton tahılın yok edildiğini ve "önemli miktarda" ihracat altyapısının devre dışı kaldığını belirtmişti . Bu saldırı modeli 2025'in sonlarından bu yana daha da yoğunlaştı . Tuna Nehri üzerindeki İzmail limanına Ağustos 2023'te düzenlenen bir saldırıda, üst düzey bir yetkili limanın ihracat kapasitesinin %15 azaldığını ve 13 bin metrik ton tahılın kaybolduğunu söylemişti .

Stoklar birikiyor

Mısır stokları, ihracattaki darboğazın bir yansıması olarak, bir önceki yıl sadece 606 bin ton iken 4,3 milyon tona fırladı . UkrAgroConsult, devreden tahıl stoklarının 2026/27 sezonu öncesinde iki kattan fazla artabileceğini bildirdi ve yüksek devir stoklarını gelecek sezon için "en büyük olumsuz faktör" olarak nitelendirdi . UkrAgroConsult'a göre sadece buğdayda devreden stok 5 milyon tona ulaşabilir ve Şubat 2026 itibarıyla buğday stokları 2,97 milyon ton seviyesindeydi . UkrAgroConsult, tahıllarda açılış stoklarının 2025/26'ya kıyasla yaklaşık 10,7 milyon tona yani %143'ten fazla artabileceğini tahmin ediyor. Bu, son yıllardaki en yüksek ikinci devir stok seviyesi olurken, yalnızca Ukrayna limanlarının tamamen abluka altına alındığı 2022/23 sezonu bu seviyeyi geçiyor .

Küresel tedarik zincirine etkisi

Ukrayna, tarımsal ihracatının yaklaşık %90'ı için Odessa'daki Karadeniz limanlarına güveniyor . İhracattaki yavaşlama, özellikle Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki (MENA) ithalata bağımlı ülkeler için küresel tahıl tedarik zincirlerini zorluyor . Ukrayna buğday ihracatının %60'ından fazlası artık MENA pazarlarına, başta Mısır ve Cezayir'e yönlendiriliyor . Tırmanıştan önce, deniz koridoru Eylül 2023'te başlatılmasından bu yana 100 milyon ton tahıl taşımıştı; bunun 38,1 milyon tonu yalnızca 2025'te gerçekleşti .