Hürmüz Boğazı Yeniden Açılıyor: ABD-İran Anlaşması Sonrası Gemi Trafiğini Engelleyen 4 Kritik Sorun

ABD ve İran, 110 gün süren düşmanlıkları sona erdiren 14 maddelik bir mutabakat zaptını (MoU) 17 Haziran 2026'da elektronik olarak imzalayarak Hürmüz Boğazı'nın ticari trafiğe derhal açılmasını taahhüt etti . Ancak 18-19 Haziran tarihleri itibarıyla boğaz, tam kapasite çalışmaktan çok uzak. Anlaşma ile işlek bir deniz ticaret yolu arasındaki engeller şunlar:

Erken Gemi Geçişleri Büyük Ölçüde Ticari Değil

Diplomatik atılıma rağmen henüz kayda değer bir ticari geçiş yaşanmadı. Başkan Trump 15 Haziran'da gemilerin "güney otoyolu" olarak adlandırdığı bir güzergâhtan (büyük olasılıkla Traffic Separation Scheme'in bir kısmı) geçmeye başladığını iddia etse de, İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri (IRGC Navy) son 96 saat içinde hiçbir geçiş izni verilmediğini duyurdu .

BIMCO, ICS, INTERTANKO ve INTERCARGO gibi büyük denizcilik örgütleri 18 Haziran'da yaptıkları açıklamada, trafiğin ancak mayınlar temizlendiğinde ve geleneksel rotalar eski haline getirildiğinde normale döneceğini belirterek geçiş kurallarının netleştirilmesini istedi . Gemi sahipleri, yüksek savaş riski primleri ve doğrulanabilir resmi bir anlaşmanın olmaması nedeniyle son derece temkinli davranıyor . ABD savaş gemileri 16 Haziran'da yeni bir mayın temizleme aşamasına başladı , ancak ticari gemiler henüz onları takip etmiyor.

Mayın Temizliği Süreleri 140 Gün Fark Ediyor

Denizcilik sektörü ile Pentagon'un tahminleri arasında ciddi bir uçurum var:

Kaynak	Tahmin	Detay
Denizcilik sektörü (BIMCO, MARISKS, Lloyd's List)	40-50 gün	Mayın tarlasının operasyonel değerlendirmelerine dayanmaktadır
İran (MoU kapsamında)	30 gün	İran, boğazı 30 gün içinde mayınlardan temizlemeyi kabul etti
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon)	6 aya kadar	Çok daha ihtiyatlı bir tahmin

Sektör ile Pentagon rakamları arasındaki 140 günlük fark, bölge ekonomileri için muazzam bir potansiyel maliyet anlamına geliyor – yalnızca Suudi Arabistan için tahmini 27-30 milyar dolar .

Savaş Riski Sigorta Maliyetleri Kriz Seviyesine Yakın Seyrediyor

Sigorta maliyetleri, gemileri demirde tutan görünmez bir abluka olarak işlev görüyor:

• 28 Şubat öncesi temel seviye: Gemi değerinin transit başına ~%0,025'i (tipik bir tanker için kabaca 20.000-25.000 dolar) .
• Çatışma sırasında (en tepe noktası): Savaş riski primleri transit başına %3-10'a fırladı; bu, %1.100-3.900'lük bir artış anlamına geliyor ve tek bir geçiş için 4 milyon ila 14 milyon dolara tekabül ediyor .
• Haziran 2026 ortası itibarıyla: Primler bu yüksek seviyelere yakın seyrediyor. Deniz eskortu veya MoU sonrası çerçevede bile sigortacılar, mayın tehdidi ve kazara patlama riski devam ettiği için oranları henüz önemli ölçüde düşürmüş değil .

Mahsur Kalan Gemiler ve Denizcilerden Oluşan Devasa Birikinti

Çatışma boyunca mahsur kalan gemi sayısı sürekli arttı:

• Krizin başlarında (Mart): Boğaz'da yaklaşık 150 geminin mahsur kaldığı bildirildi .
• Nisan sonu itibarıyla: Bu rakam, Basra Körfezi genelinde yaklaşık 2.000 gemiye ulaştı .
• Haziran başı: Sadece Arabistan Körfezi'nde yaklaşık 100 konteyner gemisi hâlâ sıkışmış durumdaydı .
• Haziran ortası: Üst düzey bir ABD'li yetkili, Basra Körfezi içinde geçiş izni bekleyen 1.550'den fazla gemi ve yaklaşık 22.500 denizci olduğunu belirtti .

28 Şubat Öncesi Trafik Seviyelerine Dönüş İçin Uzman Tahminleri

• El País (denizcilik sektörü uzmanlarına atfen): "Hürmüz Boğazı'nda savaş öncesi trafik seviyelerine yıl sonundan önce dönülemeyecek." Gerekçeler: mayın temizliği, hasarlı liman altyapısı, bozulan tedarik zincirleri ve mürettebatın ülkelerine dönüşü .
• S&P Global / nakliye grupları (18 Haziran): Normal trafik için mayınların temizlenmesi, Traffic Separation Scheme'in (Gemi Trafik Ayırım Düzeni) eski haline getirilmesi ve koordineli geçiş kurallarının oluşturulması gerekiyor; tüm bunlar haftalar ila aylar alacak .
• Ortak görüş birliği: 1-2 ay içinde kısmi, konvoy bazlı geçişlerin başlaması ve tam normalleşmenin 2026'nın son çeyreği veya 2027'nin ilk çeyreğine (imza tarihinden itibaren yaklaşık 6-7 ay) sarkması bekleniyor .