Pentagon Avrupa’daki Askeri Varlığını Gözden Geçiriyor: Hegseth ‘NATO 3.0’ ile Müttefiklere Ültimatom Verdi

İncelemeye, Avrupa’daki ABD Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Alexus Grynkewich liderlik edecek ve sürece hem ABD Kongresi hem de NATO müttefikleri dahil olacak . Hegseth, bu incelemenin ‘gerçek bir inceleme’ olacağını ve önceden belirlenmiş bir sonucu olmadığını vurguladı .

“Bu gerçek bir inceleme olacak. NATO’nun hızlı ve geri dönülemez bir şekilde Avrupa’nın liderliğine, Avrupa savunmasının birincil sorumluluğunu üstlenmesine doğru ilerlemesini sağlamak için tasarlandı.”

NATO Müttefiklerine Sert Eleştiriler

Hegseth, NATO müttefiklerine iki ana konuda yüklendi. İlk olarak, müttefiklerin ABD’ye İran’a yönelik askeri operasyonlar için Avrupa’daki üslerine erişim izni vermemesini ‘utanç verici’ ve ‘rezalet’ olarak nitelendirdi . İkinci olarak, bazı müttefiklerin savunma harcamalarında sürekli olarak yetersiz kaldığını belirterek, ABD’nin tek taraflı güvenlik anlaşmaları yerine daha yetenekli ortaklar aradığını söyledi .

Hazırladığı konuşma metninde Hegseth, Başkan Trump’ın NATO’yu ‘kağıttan kaplan’ ve ‘tek yönlü bir yol’ olarak tanımlamasını yineleyerek ABD’nin uzun süredir adaletsiz bir yük taşıdığını ifade etti .

ABD’nin NATO Fonlamasına Koşullar

Hegseth, ABD’nin NATO’nun operasyonel bütçesine yapacağı gelecek mali katkıları doğrudan müttefiklerin savunma harcama performansına bağladı . “Yıllık NATO aidatlarımız, diğer ülkelerin savunma harcama hedeflerini karşılamasına bağlı olacak” uyarısında bulunan Hegseth, “Diğer müttefikler aciliyetle harcama yapmazsa, aidat katkılarımız düşecek” dedi .

Trump yönetimi, NATO üyelerini 2035 yılına kadar GSYİH’nin %5’i oranında yeni bir savunma harcaması hedefine yönlendiriyor. Bu hedefin %3,5’i çekirdek savunmaya, %1,5’i ise ilgili altyapıya ayrılacak . Hegseth, Mayıs 2026’da yaptığı bir açıklamada, ABD’nin müttefiklerden asgari GSYİH’nin %3,5’i oranında savunma harcaması yapmalarını beklediğini ve Washington’un iş birliğini bu eşiği karşılayan ‘model müttefikler’ üzerinde yoğunlaştıracağını belirtmişti .

“Amerika Birleşik Devletleri’nin zengin ulusların savunmasını sübvanse etme dönemi sona ermiştir. Korunanlara değil, ortaklara ihtiyacımız var.”

‘NATO 3.0’ — İttifakın Yeniden Başlatılması

Hegseth, önerilen dönüşümü ‘NATO 3.0’ olarak tanımladı. Bu yeni yapılanmada Avrupa, kendi konvansiyonel savunmasında daha büyük bir lider rolü üstlenirken, ABD de kıtadaki askeri varlığını yeniden değerlendirecek . İnceleme ve yeni çerçeve, Avrupalı müttefiklere daha fazla savunma sorumluluğu kaydırmayı ve ittifakı ‘tek yönlü bir yoldan iki yönlü bir yola’ dönüştürmeyi amaçlayan daha geniş bir çabanın parçası olarak sunuldu .

Haziran Başında Açıklanan ABD Askeri Azaltımları

ABD, Haziran ayı başında müttefiklere, ittifakın yüksek hazırlıklı kriz müdahale havuzu olan NATO Kuvvet Modeli (NFM) kapsamındaki taahhütlerini önemli ölçüde azalttığını bildirdi . Bu azaltımlar, Avrupa’daki NATO operasyonları için tahsis edilen uçak ve deniz araçlarında büyük kesintileri içeriyordu :

• ABD savaş uçaklarının üçte biri – Yaklaşık 150 F-16 ve F-15E jetinden oluşan filo yaklaşık 100’e düşürüldü .
• Tüm uzun menzilli keşif insansız hava araçları (İHA) – MQ-9 Reaper’lar dahil .
• Stratejik bombardıman taahhütlerinde azaltım – ABD’nin NATO kuvvet havuzuna yaptığı bombardıman uçağı katkısı yarıya indirildi .
• Tüm denizaltılar NATO kuvvet havuzundan çekildi .
• Uçak gemileri, kruvazörler ve muhriplerin yarısı Avrupa’daki NATO operasyonlarından çekildi .

Raporlanan spesifik rakamlara göre, uçak sayısı 153’ten (99 F-16 ve 54 F-15E) 99’a (63 F-16 ve 36 F-15E) düşürüldü ve daha önce Avrupa operasyonlarına tahsis edilen sekiz havada yakıt ikmal tanker uçağının tamamı kaldırıldı .

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 17 Haziran’da ABD katkılarındaki azaltımın zaten devam ettiğini kabul ederek, diğer müttefiklerin ortaya çıkan boşlukların bir kısmını doldurmak için kendi katkılarını artırdığını söyledi .

Avrupa Politikalarına Yönelik Ek Eleştiriler

Hegseth, üs erişimi ve savunma harcamalarının ötesinde, Avrupalı müttefikleri askeri modernizasyona sürekli yetersiz yatırım yapmak ve kendi savunma kabiliyetlerini güçlendirme konusunda yetersiz siyasi irade göstermekle eleştirdi . Çok sayıda müttefikin Avrupa güvenliği için daha fazla sorumluluk alma konusunda yeterince hızlı hareket etmediğini savunan Hegseth, resmi Pentagon metninde “çok fazla müttefik başkenti hâlâ çeviride bir şeyleri kaçırıyor gibi görünüyor” ifadesini kullandı . Ayrıca, yuvarlak masa toplantısı sırasında Avrupa’nın göç ve cinsiyet politikalarını da eleştirdi .

Nükleer Planlama Grubu Açıklaması

Sağlanan kaynaklarda, Nükleer Planlama Grubu’nun bir açıklamasını doğrulayacak herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Bu, mevcut habercilikte yer almayan ayrı bir gelişme gibi görünmektedir.

Bir Sonraki NATO Zirvesi

Mevcut kaynaklar, liderlerin 7-8 Temmuz 2026’da Ankara’da yapılması planlanan NATO zirvesine hazırlandığını gösteriyor . Önümüzdeki dönemdeki temel gerilimler; yük paylaşımı, ABD kuvvet incelemesi, Avrupa savunma harcamaları ve önerilen ‘NATO 3.0’ çerçevesi olacak .