İran'ın Başmüzakerecisi Ghalibaf'tan ABD'ye 14 Maddelik Anlaşma Uyarısı: 'Parmağımız Tetikte'

Galibaf'ın İkili Rolü: Eski IRGC Komutanı ve Müzakereci

Galibaf, siyasete girmeden önce IRGC Hava Kuvvetleri'nin başında bulunmuş eski bir kıdemli IRGC komutanıdır . Onun katı bir IRGC emektarı ve aynı zamanda ABD ile yapılan anlaşmanın baş müzakerecisi olması, anlaşmanın temel gerilim noktasını oluşturmaktadır. Eski komutasındaki güvenlik yapısının kendi medya organı, anlaşmadan cayma tehdidini yayarak, bu kurumun anlaşmayı ihtiyatla izlediğini ve Washington'u hesap verebilir kılacağını göstermiştir .

14 Maddelik Çerçevenin Ana Hatları (Mutabakat Zaptı)

Çerçeve, Başkan Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanmış olup, iki aşamalı bir süreç olarak yapılandırılmıştır :

1. Aşama: Acil (İmzayla birlikte):

• Ateşkes: Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kapsamlı bir şekilde durdurulması .
• Hürmüz Boğazı: İran'ın ticari gemilerin geçişine müdahale etmeden güvenli geçişi sağlamak için "elinden gelen çabayı" göstermesi .
• Petrol İhracatı Muafiyetleri: ABD'nin İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili ihracatı için derhal muafiyet sağlaması .
• Dondurulmuş Varlıklar: İran'ın daha önce dondurulmuş milyarlarca dolar değerindeki varlıklara erişim sağlaması .
• Yeniden Yapılanma Fonu: İran'ın "yeniden inşası ve ekonomik kalkınması" için 300 milyar dolarlık bir fon oluşturulması; ancak ABD'nin doğrudan katkıda bulunması gerekmiyor .

2. Aşama (60 günlük müzakere süresi sonrası):

• Nükleer Görüşmeler: İran'ın nükleer zenginleştirme programı, yaptırımların kaldırılması, Hürmüz Boğazı'nın geleceği ve İran'ın nükleer altyapısının sökülmesine ilişkin tüm müzakereler 60 günlük bir müzakere dönemine ertelenmiştir .
• Askeri Çekilme: ABD askeri varlığının aşamalı olarak çekilmesi ve 30 gün içinde deniz ablukasının kaldırılması .

Analistlerin belirttiği temel asimetri, İran'ın büyük taahhütleri (özellikle nükleer alandakiler) 2. Aşama görüşmelerine ertelenirken önemli ekonomik rahatlamayı hemen elde etmesidir .

IRGC Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani'den De Benzer Tehditler

IRGC Kudüs Gücü komutanı İsmail Kaani de paralel tehditler savurarak İran'ın "direniş ekseni" vekil güçlerinin hâlâ aktif olduğunu vurgulamıştır.

• "Sınırsız savaşçılar, geçiş noktalarınızı gözetliyor" — Kaani, ABD ve İsrail'e, İran'ın terör vekillerinin "sizi boğazınızdan yakalayacağı" ve Kızıldeniz ile Bab el-Mendep Boğazı'ndaki deniz taşımacılığının hâlâ savunmasız olduğu uyarısında bulunmuştur .
• "Empoze edilen savaş, ABD'yi tamamen itibarsızlaştırdı" — 15 Haziran tarihli bir röportajında Kaani, çatışmanın "sözde İsrail rejiminin çöküşünü hızlandırdığını" ve ABD caydırıcılığının paramparça olduğunu söylemiştir .
• Ayrıca, kalıcı bir düzenlemenin şartı olarak İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini talep etmiştir .

Nadiren kamuoyu önüne çıkan Kaani, anlaşmayı diplomatik bir uzlaşma olarak değil, ABD'nin masaya oturmak zorunda kaldığının kanıtı olarak çerçevelemiştir .

Daha Geniş Bağlam ve Sertlik Yanlılarının Çerçevesi

İran'daki katı muhalif yapı, çerçeve anlaşmasını bir taviz olarak değil, Washington'un askeri ve ekonomik olarak tükendiğinin ve Tahran'ın ABD'yi "yıprattığının" kanıtı olarak kamuoyuna sunmaktadır . Aynı zamanda, Galibaf ve Kaani'nin uyarıları, IRGC içinde Washington'un, özellikle yaptırımların hafifletilmesi ve yeniden yapılanma fonu konusunda, vaatlerini yerine getireceğine dair derin bir şüpheciliği yansıtmaktadır .

Özetle: Mutabakat zaptı, İran'a büyük bir ön koşulsuz ekonomik rahatlama (petrol muafiyetleri, dondurulmuş varlıklar ve 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma taahhüdü) karşılığında ateşkes ve nükleer programını daha sonra müzakere etme sözü vermektedir. Ancak İran'ın baş müzakerecisi, eski bir IRGC komutanı olarak, ABD'nin anlaşmanın kendi tarafını yerine getirememesinin anlaşmayı geçersiz kılacağını ve "parmağının tetikte" olduğunu şimdiden sinyallemiştir.